به گزارش خبرنگار صبا؛ یک سال از صبح جمعه‌ای که همه با خبر حمله رژیم صهیونیستی به تهران از خواب بیدار شدند، می‌گذرد. جنگی که شاید تنها ۱۲ روز به طول انجامید اما قهرمانان و استعدادهای زیادی را از کشور گرفت و هنوز هم غم از دست دادنشان تازه است. در این یک سالی که از آن جنگ می‌گذرد، مستندسازان ما دست به کار شدند و هر کدام تلاش کردند به زبان خود و در ابعاد مختلف، این جنگ را روایت کنند. در این گزارش به بررسی و معرفی ۱۰ نمونه موفقی از مستندهایی پرداخته ایم که در این بازه زمانی درباره جنگ ۱۲ روزه تولید و منتشر شده اند.

ماجرای جنگ
مستند ماجرای جنگ، از جمله مستندهای ساخته شده بعد از جنگ ۱۲ روزه است که طراحی و کارگردانی آن را جواد موگویی، مستندساز کشورمان بر عهده داشته است. موگویی همچنین اجرا و مصاحبه های این مستند را هم با توجه به تسلطی که روی موضوعات دارد، به شخصه انجام داده است. این مستند روایت گر جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل به زبان مسئولان سیاسی، نظامی و امنیتی است که در سال ۱۴۰۴ در ۱۱ قسمت تولید شد.
قسمت نخست این مستند به روایت این جنگ از زبان احمد وحیدی منتشر شد که در آن دوره به عنوان فرمانده ارشد نظامی و وزیر پیشین کشور در برنامه حضور داشت. در قسمت های بعدی هم به ترتیب، سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه؛ علی لاریجانی، مشاور رهبری؛ محمدرضا عارف، معاون اول رئیس جمهور؛ اسماعیل قاآنی، فرمانده نیروی قدس سپاه؛ غلامرضا جلالی، رئیس سازمان پدافند غیرعامل؛ سید محمدرضا آقامیری، دانشمند هسته ای و رئیس دانشگاه شهید بهشتی؛ محسن رضایی، فرمانده پیشین سپاه؛ عزیز جعفری، فرمانده پیشین سپاه؛ احمدرضا رادان، فرمانده فراجا؛ و محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی، مهمان های این مستند بودند.

 خیانت گروسی
مستند «خیانت گروسی» به عنوان یک مستند نیمه بلند در سال ۱۴۰۴ ساخته شد که رویکردی سیاسی، تحلیلی و پرونده‌محور دارد. این مستند پرونده‌محور که به بازخوانی پشت پرده اقدامات رافائل گروسی، مدیر آژانس بین المللی انرژی اتمی می پردازد، نقش گزارش ها، مواضع و عملکرد گروسی و آژانس بین المللی را در شکل گیری فضای سیاسی و امنیتی و تحولات منتهی به جنگ ۱۲ روزه مورد ارزیابی قرار داده است. این مستند به بررسی محورهای اصلی بررسی گزارش های آژانس درباره برنامه هسته ای ایران، واکنش های بین المللی به این گزارش ها، ارتباط این تحولات با حمله اسرائیل به ایران، و نقد عملکرد رافائل گروسی از منظر جمهوری اسلامی ایران پرداخته است.

 جان وطن
مستند «جان وطن» هم از جمله شاخص ترین آثاری بود که در سال ۱۴۰۴ درباره جنگ ۱۲ روزه در قالب ۸ قسمت طراحی و تولید شد. هر قسمت از این برنامه مستند به روایت یکی از مکان هایی می پردازد که مورد اصابت موشک های رژیم صهیونیستی قرار گرفته اند و درواقع، بر ثبت میدانی پیامدهای این جنگ و روایت زندگی مردم در منطق آسیب‌دیده استوار است. ویژگی خاص این مستند که به کارگردانی فرشید رحیمی ساخته شده، استفاده از عکس های مستندی است که با لنز دوربین فرشید رحیمی به عنوان عکاس ثبت و ضبط شده و در قالب آن، روایت هایی انسانی و ملموس از لحظه های بحرانی جنگ به تصویر کشیده شده است.

 برای کیان
مستند «برای کیان» مستند کوتاهی به کارگردانی سارا طالبیان است که در جشنواره بین المللی سینما حقیقت در سال گذشته اکران شد. این مستند روایتگر زندگی کیان قاسمیان، پسربچه ۵ ساله ای است در جریان حمله نظامی و وحشیانه به خانه ای در تهران، خانواده اش شامل پدر، مادر و برادر نوزادش را از دست می دهد و تنها بازمانده این حادثه می شود. محور اصلی این مستند، روایت رنج یک کودک بازمانده از حمله است که تمام تنش برای سوختگی های پوست بدنش باندپیچی شده و از سوی دیگر به روند درمان های سخت و عمل های جراحی او، وضعیت روحی و روانی بعد از فقدان خانواده و نگاه انسانی به مفهوم مظلومیت کودکان در جنگ پرداخته است.

 پشت چراغ قرمز
مستند «پشت چراغ قرمز» که ابتدا با نام «اورانیوم غنی شده» ساخته شده بود، کاری از مهدی باقری است که روایتی از جنگ ۱۲ روزه را بیان می کند. این مستند آنقدر زنده بیان شده که گویی باقری در مقام کارگردان، در برخی صحنه های این روایت حضور داشته است. این مستند که به روایت انفجار میدان تجریش اشاره دارد، تلاش کرده به ذهن ۱۲ نفری که در این میدان به شهادت رسیدند، نزدیک شود و دریابند که آنها در لحظه شهادت به چه فکر می کردند.

 پاره های تن ایران
مستند «پاره های تن ایران» در سال گذشته در ۴ قسمت به ثبت و روایت بخشی از واقعیت های میدانی جنگ ۱۲ روزه رژیم صهیونیستی علیه ایران پرداخت. این مستند با حضور در مناطقی که مورد هدف حملات صهیونیستی قرار گرفته، تلاش کرده روایت معتبری از شاهدان عینی را درباره لحظات وقوع حادثه و پیامدهای آن ثبت کند. عوامل این برنامه بدون بازسازی نمایشی و نگاهی واقع‌گرایانه فضای پس از حملات و وضعیت ساکنان مناطق حادثه‌دیده را به تصویر کشیده اند. این مستند با ارائه اسناد تصویری و روایت های مردمی، تلاش کرده آن را به عنوان بخشی از حافظه تاریخی این مقطع حساس ثبت کند.

 صدای ملت ایران
مستند «صدای ملت ایران» هم که در سال ۱۴۰۴ ساخته شده، یک مستند نیمه بلند تک قسمتی است که به دلیل پرداختن به ناگفته های حمله رژیم صهیونیستی به ساختمان شیشه ای سازمان صدا و سیما و ادامه فعالیت رسانه ملی در بحبوحه حمله، از مهم ترین مستندها درباره جنگ ۱۲ روزه است. این برنامه به بازسازی لحظات حمله به ساختمان صدا و سیما؛ روایت خبرنگاران، مجریان، تهیه کنندگان و کارکنان حاضر در محل؛ ثبت تداوم فعالیت رسانه در شرایط بحرانی؛ نمایش واکنش افکار عمومی به این اتفاق؛ و بررسی جایگاه رسانه در زمان جنگ پرداخته و سحر امامی، الهام عابدینی، محمد مرادی و هومن خلیلی از جمله افراد حاضر در اتاق رژی در زمان حمله، تجربه خود را در آن لحظات بیان کردند. این مستند را مطهره عدالتخواه کارگردانی و تهیه کنندگی کرده است.

شاخه ای روی آب
مستند «شاخه ای روی آب» با نزدیک شدن به سالگرد دکتر محمدمهدی طهرانچی، شهید هسته ای جنگ ۱۲ روزه منتشر شد. محسن اسلام زاده و محمدمهدی حبیبی کارگردانی و محسن اسلام زاده تهیه کنندگی این مستند را بر عهده داشتند که به بررسی زندگی و شخصیت شهید محمدمهدی طهرانچی پرداخته است. ویژگی این مستند، استفاده از تصاویر آرشیوی کمیاب و تصاویر بازیابی شده از زیر آوار برای نخستین بار است. این مستند به بازخوانی زندگی یکی از چهره های شاخص شهید در جنگ ۱۲ روزه پرداخته و ابعاد تازه ای از شخصیت علمی، فرهنگی و مدیریتی او را به مخاطب ارائه می دهد.

 خونه آبی
فصل سوم مجموعه مستند «خونه آبی» با عنوان «دماوند» همزمان با سالگرد جنگ ۱۲ روزه منتشر شد. این مستند که برای مخاطب خاص نوجوان تولید شده، روایتگر تجربه گروهی از نوجوانان است که در مسیر صعود به قله دماوند هستند. این روایت در بستر روزهای جنگ ۱۲ روزه شکل گرفته و تجربه شخصی و مواجهه این گروه از نوجوانان را با حوادث رخ داده در آن روزها را در کنار چالش های مسیر صعود به قله دماوند دنبال می کند. این فصل از مستند، سری سوم مستند «خونه آبی» است که با محوریت رفاقت، همکاری و مسئولیت پذیری در یک سفر گروهی ساخته شده است. تهیه کنندگی آن را علی صالحی و سید امیرحسین موسوی و تهیه کنندگی آن را هم مهدی زارعی بیدکی بر عهده دارند.

 آن یک واقعیت است
مستند «آن یک واقعیت است» به روایت شخصیت رسانه ای، مردمی و مجاهد شهید سپهبد پاسدار حسین سلامی می پردازد که در سالگرد شهادت او به دست اسرائیل جنایتکار منتشر شد. این مستند که به کارگردانی سجاد سلیمانخانی و تهیه کنندگی مرتضی کارآموزیان ساخته شده، تلاش کرده گوشه هایی از منش، اخلاص، صمیمیت و نگاه رسانه ای فرمانده شهید سپاه اسلام را به تصویر بکشد. درواقع، مستند «آن یک واقعیت است» روایتی از حقیقتی ماندگار در جبهه رسانه و مقاومت است.