معصومه دهقان/صبا، قائم‌مقام وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در نشست خبری ۲۷ اردیبهشت، به مناسبت روز جهانی موزه و آغاز هفته میراث فرهنگی، به تشریح تازه‌ترین جزئیات از خسارات واردشده به آثار تاریخی، وضعیت موزه‌ها، برنامه‌های مرمتی، و نیز طرح‌های جدید این وزارتخانه برای حفاظت از میراث فرهنگی کشور پرداخت.

علی دارابی با اشاره به آسیب‌دیدگی گسترده برخی آثار و بناهای تاریخی در استان‌های مختلف کشور، گفت: در مجموع ۱۴۹ اثر میراث فرهنگی در ۱۸ استان دچار خسارت شده‌اند. به گفته او، در میان این آثار، ۵۴ موزه، هفت بافت تاریخی و پنج اثر ثبت جهانی نیز آسیب دیده‌اند، اما با تمهیدات و اقدامات حفاظتی انجام‌شده، هیچ شیء تاریخی دچار صدمه نشده است.

وی در ادامه با اشاره به پیگیری‌های بین‌المللی انجام‌شده درباره این آسیب‌ها افزود: بیش از ۱۷ مکاتبه با نهادهای بین‌المللی از جمله یونسکو، آیسسکو و… انجام شده تا ابعاد خسارات وارده به میراث فرهنگی ایران در سطح جهانی منعکس شود. دارابی همچنین گفت که نمایندگان یونسکو به‌زودی به ایران سفر خواهند کرد تا از نزدیک در جریان وضعیت آثار آسیب‌دیده قرار بگیرند.

برنامه ساخت مخازن امن برای آثار تاریخی
قائم‌مقام وزیر میراث فرهنگی در بخش دیگری از سخنانش از ایجاد و توسعه مخازن امن برای نگهداری آثار تاریخی خبر داد و اظهار کرد: در حال حاضر هفت مخزن امن در کشور وجود دارد و قرار است چهار مخزن جدید در تهران ساخته شود. افزون بر این، احداث ۸۲ مخزن دیگر* نیز در دستور کار قرار گرفته است.
او توضیح داد که این مخازن برای حفاظت از آثار ارزشمند فرهنگی در شرایط بحرانی و اضطراری طراحی می‌شوند و باید از نظر ایمنی، شرایط دما، رطوبت، نگهداری و حفاظت فیزیکی در بالاترین سطح استاندارد قرار داشته باشند. به گفته او، هدف از این اقدام، ایجاد یک شبکه پشتیبان برای نجات آثار فرهنگی در زمان بروز حوادث غیرمترقبه است.

خسارت ۵۴ بنای تاریخی و موزه؛ درجه‌بندی شدت آسیب‌ها
لیلا خسروی، معاون میراث فرهنگی، نیز در این نشست اعلام کرد که ۵۴ بنای تاریخی و موزه دچار آسیب شده‌اند و خسارت آن‌ها برآورد شده و عملیات رفع آسیب‌ها در حال پیگیری است.
او با اشاره به اینکه شدت آسیب‌ها در سطوح مختلفی ارزیابی شده، گفت: برخی موزه‌ها در بوشهر در درجه سه ارزیابی شده‌اند. این درجه‌بندی برای آن انجام شده که روند مرمت و تخصیص منابع بر اساس میزان آسیب‌دیدگی و فوریت مداخله، اولویت‌بندی شود.

بودجه ۷.۵ همتی برای مرمت آثار آسیب‌دیده
دارابی در ادامه از تعیین و برآورد بودجه ۷.۵ همتی برای تأمین خسارت و مرمت آثار آسیب‌دیده خبر داد و تأکید کرد که از تمامی ظرفیت‌های مالی، کارشناسی و اجرایی برای بازسازی و مرمت استفاده خواهد شد.
او گفت: مرمت آثار تاریخی تنها یک کار فنی نیست، بلکه اقدامی برای حفاظت از هویت و حافظه تاریخی کشور است و باید با دقت، حساسیت و سرعت انجام شود.

برنامه‌های هفته میراث فرهنگی از ۲۸ اردیبهشت
دارابی همچنین از آغاز برنامه‌های هفته میراث فرهنگی از ۲۸ اردیبهشت خبر داد و افزود: مدیران میراث فرهنگی به ۳۱ استان کشور سفر کرده‌اند و در طول این هفته، نشست‌های علمی، فرهنگی و ترویجی متعددی برگزار خواهد شد.
به گفته دارابی، در این هفته، علاوه بر معرفی ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی استان‌ها، برنامه‌هایی برای گفت‌وگو با متخصصان، موزه‌داران، پژوهشگران و کنشگران حوزه میراث نیز در نظر گرفته شده است.

تصویب سند ملی موزه
قائم‌مقام وزیر میراث فرهنگی در بخش دیگری از سخنان خود از تصویب سند ملی موزه خبر داد و آن را یکی از دستاوردهای مهم و افتخارآمیز در حوزه مدیریت موزه‌های کشور دانست.
او توضیح داد که این سند می‌تواند مبنای هماهنگی، توسعه و سامان‌دهی فعالیت موزه‌ها در سراسر کشور باشد و نقش مهمی در ارتقای کیفیت مدیریت، حفاظت، نمایش و آموزش در موزه‌ها ایفا کند.

حفاظت از اشیای تاریخی در شرایط جنگی
دارابی در پاسخ به پرسشی درباره چگونگی بازگشایی موزه‌ها در شرایط بحرانی و هم‌زمان تضمین حفاظت از اشیای تاریخی، گفت: وزارت میراث فرهنگی بر اساس ضوابط و دستورالعمل‌های حفاظتی عمل می‌کند و اشیای تاریخی به مکان‌های امن منتقل شده‌اند تا موزه‌ها بتوانند در شرایط مساعد و ایمن بازگشایی شوند.
او تأکید کرد که حفظ آثار تاریخی در زمان بحران، نیازمند برنامه‌ریزی پیشینی، آموزش، و آمادگی کامل مجموعه‌های اجرایی است.

موزه شهدای مدرسه میناب در سعدآباد
یکی از بخش‌های مهم این نشست، توضیحات مربوط به تأسیس موزه شهدای مدرسه میناب بود. قائم‌مقام وزیر میراث فرهنگی، حادثه مدرسه میناب را «فاجعه انسانی بزرگ» توصیف کرد و گفت: این حادثه، داغی عمیق بر دل مردم گذاشته است.
به گفته او، برای طراحی و برنامه‌ریزی موزه میراث این حادثه، نهادهای مختلفی وارد عمل شده‌اند و جلسات متعددی برگزار شده است. او افزود که طرح محتوایی موزه نیز آماده شده و اکنون مراحل اجرایی آن در حال پیگیری است.
دارابی اعلام کرد که موزه شهدای مدرسه میناب در مجموعه ۱۱۰ هکتاری سعدآباد و در کنار موزه فرشچیان جانمایی شده است. او علت این انتخاب را ظرفیت بالای مجموعه سعدآباد برای میزبانی از مقامات و سران کشورها و نیز امکان انتقال محتوای تاریخی و فرهنگی به مخاطبان، به‌ویژه دانش‌آموزان، عنوان کرد.

 استفاده از ظرفیت زنگ میراث فرهنگی
وی گفت یکی از اهداف این جانمایی، بهره‌گیری از ظرفیت طرح «زنگ میراث فرهنگی» برای انتقال پیام و محتوای این حادثه به نسل جدید است.
به گفته دارابی، این موزه قرار است صرفاً یک فضای نمایش آثار نباشد، بلکه به محلی برای بازنمایی یک رویداد تلخ انسانی و نیز آموزش تاریخی و فرهنگی به بازدیدکنندگان تبدیل شود.
او تصریح کرد که هدف از ایجاد این موزه، نمایش آنچه «جنایت اسرائیل و آمریکا» خواند، است و برای آن، بازدیدهای هدفمند و برنامه‌ریزی‌شده نیز در نظر گرفته خواهد شد.

همکاری نهادها و خیرین
دارابی همچنین توضیح داد که وزارت میراث فرهنگی متولی موزه ملی میناب است، اما در کنار آن، خیرین، نیکوکاران و برخی نهادها نیز به‌صورت جداگانه پیگیر ساخت مدرسه و یادمان مربوط به آن حادثه هستند.
او افزود که آموزش‌وپرورش و حوزه هنری نیز در این زمینه همکاری دارند تا این حادثه به‌عنوان بخشی از حافظه تاریخی و اجتماعی کشور ثبت و منتقل شود.

مرمت، حفاظت و افزایش نیروی انسانی
در بخش دیگری از نشست، به موضوع تقویت نیروی حفاظتی نیز اشاره شد و اعلام گردید که هزار نفر به حفاظت مجموعه‌ها اضافه خواهند شد تا سطح مراقبت و صیانت از آثار افزایش یابد.
همچنین گفته شد که در هر استان، *شورای فنی متشکل از ۱۲ متخصص روند مرمت آثار را زیر نظر دارد و گزارش ۱۸ استان نیازمند مرمت دریافت شده است. این گزارش‌ها قرار است در هفته آینده در حوزه میراث بررسی شود تا تصمیم‌گیری درباره اولویت‌های مرمتی انجام گیرد.

قاچاق اشیای تاریخی و پیگیری‌ها
دارابی درباره قاچاق اشیای تاریخی نیز گفت که اگرچه گزارش‌هایی در این زمینه دریافت شده، اما آمار دقیق و نهایی در دست نیست و پیگیری‌ها برای مقابله با این پدیده ادامه دارد.

بازدید مجازی از موزه‌ها و جشنواره چندرسانه‌ای
او در پایان از امکان بازدید مجازی از موزه‌ها از فردا (۲۸ اردیبهشت) خبر داد و گفت این امکان می‌تواند دسترسی عمومی به آثار و موزه‌ها را افزایش دهد، به‌ویژه برای مخاطبانی که امکان بازدید حضوری ندارند.
دارابی همچنین از جشنواره چندرسانه‌ای میراث فرهنگی سخن گفت و افزود: این جشنواره باتوجه به شرایط کشور فعلا برگزار نمی‌شود اما داوری آثار در حال انجام است و قرار است از آثار برتر تقدیر شود