در دوره‌ای که مجید شریف‌خدایی رئیس مرکز هنرهای نمایشی بود، آمار فروش
نمایش‌ها و همچنین تعداد مخاطبان آن‌ها به تفکیک سالن‌ها از سوی
روابط‌عمومی مجموعه تئاتر شهر اعلام می‌شد. این روند در دوره مدیریت
خسرونشان نیز ادامه پیدا کرد اما با روی کار آمدن حسین پارسایی این روند
قطع شد و به‌یک‌باره این اطلاع‌رسانی متوقف شد.
در آغاز آمار فروش نمایش‌ها حذف شد و تنها آمار تماشاگران منتشر می‌شد.
پارسایی اعلام کرد که اگر آمار فروش تئاترها منتشر شود، گروه‌ها موظف
می‌شوند مالیات پرداخت کنند. اعلام نشدن آمار به این دلیل، می‌تواند
توجیه‌پذیر باشد اگر در وهله نخست دور زدن سازمان امور مالیات را از سوی
مرکز هنرهای نمایشی امری طبیعی بدانیم و در وهله دوم قبول کنیم مرکز هنرهای
نمایشی بسیار دلسوز تئاتر و گروه‌های تئاتری است! نتیجه به‌سرعت مشخص شد.
همه گروه‌ها موظف شدند یا پنج درصد از فروش گیشه خود را به‌عنوان مالیات
بپردازند یا برگه معافیت مالیاتی ارائه دهند و مسلم است که سازمان امور
مالیاتی برای تعیین میزان فروش نمایش‌ها به رسانه‌ها مراجعه نمی‌کند و
سازوکار مطمئن‌تری برای به دست آوردن این آمار دارد.
به‌هر‌صورت مدتی تنها آمار تماشاگران تئاتر منتشر می‌شد که سبب شد
حاشیه‌هایی در میان اهالی تئاتر به وجود آید چراکه با این ترتیب اعلام
آمار، مشخص نبود چه تعداد از تماشاگران برای دیدن نمایش بلیت تهیه کرده
بودند و چه تعداد میهمان گروه بوده‌اند. با توجه به این نامشخص بودن و
همچنین از میان رفتن دلیل اعلام نشدن آمار فروش انتظار می‌رفت وضعیت به
سیاق سابق یعنی اعلام آمار دقیق بازگردد اما این‌گونه نشد و مرکز هنرهای
نمایشی اعلام آمار تماشاگران را نیز از دستور کار خود خارج کرد.
تماشاخانه‌ها هم به مرکز هنرهای نمایشی تأسی کردند و دیگر هیچ آماری در
اختیار رسانه‌ها قرار ندادند. این اقدام مرکز و تماشاخانه‌ها کارد را به
استخوان اهالی تئاتر رساند و اعتراض شدید بسیاری از هنرمندان تئاتر ازجمله
حمیدرضا نعیمی، نیما دهقان، حمید پورآذری، محمد یعقوبی و… را در پی داشت.
حمیدرضا نعیمی نمایشنامه‌نویس، بازیگر و کارگردان تئاتر، آبان ماه ۱۳۹۱ در
مورد دلیل اعلام نشدن آمار فروش نمایش‌ها گفته بود: «مسئولان هنری ما از
ارائه آمار و ارقام می‌پرهیزند تا عملکردشان مورد قضاوت قرار نگیرد. در
سال‌های قبل برنامه‌های خوبی در تئاتر داشتیم و اعلام روتین آمار فروش و
تماشاگران تئاتر یکی از آن برنامه‌های خوب بود چون دست‌کم می‌فهمیدیم ضرورت
اجرای تئاتر چیست.»
نیما دهقان نویسنده و کارگردان تئاتر نیز در همان تاریخ اظهار کرد: «ارائه
آمار فروش و تماشاگر نمایش‌های روی صحنه می‌تواند جنبه علمی و پژوهشی داشته
باشد و به مخاطب‌شناسی تئاتر کمک کند. هیچ ایرادی ندارد گاهی نمایشی اجرا
کنیم که موردتوجه تماشاگران قرار نگیرد چون هر اثری که اجرا می‌شود برای
گروه اجراکننده‌اش یک ریسک است و گروه‌های تئاتری ناگزیر از ریسک هستند.»
همچنین حمید پورآذری کارگردان تئاتر همان زمان عنوان کرده بود: «برای ایجاد
یک رقابت درست و سالم، همه‌چیز باید به‌طور شفاف اعلام شود و آنچه به
تئاتر ضربه می‌زند همین پنهان‌کاری‌ها است. ارائه آمار فروش و تماشاگر
نمایش‌ها با هدف تخریب گروه‌ها انجام نمی‌شود، بلکه باید در راستای رقابتی
سالم و درست باشد. اگر ندانیم هر تئاتر چه تعداد تماشاگر دارد نمی‌توانیم
برنامه‌ریزی کنیم، بنابراین باید آمار و ارقام معلوم شود تا بعد بتوانیم
اسپانسرهای کلی برای سالن‌ها تعریف کنیم و از سوی دیگر به‌سمت تئاتر خصوصی
برویم. با این دیدگاه است که اهمیت این موضوع معلوم می‌شود که یک نمایش چه
تعداد تماشاگر و چه میزان فروش داشته است و همه این‌ها برای یک تئاتر پویا
لازم است و به ارتقای آن کمک می‌کند.»
محمد یعقوبی نویسنده و کارگردان نیز در این خصوص اعلام کرده بود: «حذف آمار
فروش و تماشاگران تئاتر از دوره مدیریت حسین پارسایی آغاز شد، زیرا در آن
دوره نمایش‌هایی به صحنه می‌رفتند که تماشاگر نداشتند و سالن آن‌ها با
اتوبوس پر می‌شد. بنابراین مدیران ناچار شدند آمار فروش را حذف کنند چون
اگر آمار می‌دادند تکلیف خیلی چیزها معلوم و مشخص می‌شد، هر نمایش چه تعداد
تماشاگر مهمان داشته و میزان فروشش چه اندازه بوده است. حالا که مدیران
تئاتری مدام از اهمیت مخاطب دم می‌زنند چرا آمار تماشاگران و فروش نمایش‌ها
را اعلام نمی‌کنند؟! معتقدم در ارائه آمار فروش و تماشاگر در تئاتر ایده
شفاف‌سازی وجود داشت چیزی که امروزه مدیران ما حرفش را می‌زنند اما به آن
عمل نمی‌کنند.»
درنهایت این سلسله گفت‌وگوها و واکنش اهالی تئاتر نتیجه داد و پس از مدتی
ارائه آمار فروش از سر گرفته شد. از آبان ۱۳۹۱ تا اسفندماه ۱۳۹۲، یعنی در
اواسط دوران مدیریت قادر آشنا تا پایان آن دوره و آغاز دوران مدیریت حسین
طاهری، آمار گیشه تئاتر مانند گذشته از سوی مرکز هنرهای نمایشی اعلام شد
اما در سال ۱۳۹۳ تنها دو بار در تیرماه و مردادماه، آمار فروش نمایش‌های
اجراشده در مجموعه تئاتر شهر اعلام شد که این اقدام از سوی روابط‌عمومی
تئاتر شهر بود و مرکز هنرهای نمایشی در آن دخالتی نداشت چراکه روابط عمومی
این مرکز آمار فروش دیگر سالن‌های زیرمجموعه خود را اعلام نکرد.
اکنون بیش از یک سال است که کوچک‌ترین اطلاعی از میزان فروش نمایش‌ها
به‌صورت مستند و رسمی در دست نیست و این مسأله موجب شده است نتوانیم معیار
مشخصی در مورد میزان استقبال مخاطبان از نمایش‌ها داشته باشیم. تغییر
مدیریت مرکز هنرهای نمایشی نیز نتوانست شفاف‌سازی و گردش آزاد اطلاعات را
به تئاتر ما بازگرداند. حال باید دید مسئولان به صرافت می‌افتند که پیش از
اعتراض اهالی تئاتر برای دومین بار نسبت به انتشار آمار صحیح فروش تئاتر
اقدام کنند و اگر به فکر بهبود شرایط نیستند همان حداقل‌ها را در بحث
شفاف‌سازی مدنظر قرار دهند یا خیر.
پرسش اساسی این است: چه کسانی از اعلام نشدن آمار مخاطبان سود می‌برند یا به‌عبارت صحیح‌تر چه کسانی از اعلام آمار فروش می‌ترسند؟
مینا صفار
انتهای مطلب/