ناصر ارباب/صبا؛ سینمای کوتاه به دلیل برخورداری از ظرفیت‌های تولیدی و امکان ثبت سریع رویدادها، می‌تواند نقش مهمی در روایت وقایع تاریخی و اجتماعی ایفا کند در این میان، جنگ و مقاومت از جمله موضوعاتی هستند که علاوه بر روایت داستانی، به ثبت مستند لحظه‌ها، تجربه‌های انسانی و واکنش‌های اجتماعی نیاز دارند. با این حال، یکی از چالش‌های مهم در پرداخت سینمایی به این موضوعات، فاصله گرفتن از شعارزدگی و رسیدن به روایتی باورپذیر و مبتنی بر واقعیت است.
در حاشیه چهل‌ونهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت، سعید نجاتی، فیلمساز سینمای کوتاه، در گفت‌وگو با خبرگزاری صبا درباره ظرفیت‌های این گونه سینمایی در ثبت وقایع جنگ و چگونگی پرهیز از شعارزدگی در آثار مرتبط با مقاومت، اظهار کرد: سینمای کوتاه، به‌ویژه از نظر ماهیت تولیدی، ظرفیت قابل توجهی دارد؛ چراکه ساخت یک فیلم کوتاه لزوماً به هزینه‌های سنگین و بودجه‌های عجیب‌وغریب نیاز ندارد. همین ویژگی باعث می‌شود این گونه سینمایی در شرایط مختلف، امکان تولید و ثبت سریع رویدادها را داشته باشد.
او با اشاره به تجربه دو جنگ اخیر و ضرورت ثبت وقایع آن‌ها برای نسل‌های آینده ادامه داد: به نظرم در شرایطی که ما دست‌کم دو جنگ مهم را پشت سر گذاشته‌ایم، سینمای کوتاه می‌تواند یکی از بهترین ابزارها برای روایت این اتفاقات باشد؛ چه در قالب فیلم کوتاه داستانی و چه در قالب مستند. به‌ویژه سینمای مستند که برای ثبت وقایع و انتقال آن‌ها به نسل‌های آینده اهمیت ویژه‌ای دارد.
نجاتی با بیان اینکه فیلمسازان جوان در جریان جنگ‌های اخیر برای ثبت رویدادها به میدان آمدند، تصریح کرد: ما در جنگ ۱۲ روزه و همچنین جنگ بعدی شاهد بودیم که بچه‌های فیلمساز چگونه پای کار آمدند و حتی جان خود را به خطر انداختند تا آنچه را در کشور اتفاق می‌افتد، برای آیندگان ثبت کنند. آن‌ها تلاش کردند فراموش نشود که چه اتفاقاتی در این سرزمین رخ داد و چگونه موشک‌ها بر سر مردم فرود آمدند.
این فیلمساز با اشاره به جلوه‌های همدلی اجتماعی در روزهای جنگ افزود: هیچ‌وقت فراموش نمی‌کنم در جنگ نخست، مردم شهرهای دیگر اعلام می‌کردند خانه‌هایشان را برای اسکان کسانی که ناچار به ترک محل زندگی خود شده‌اند، در اختیارشان قرار می‌دهند. نانوایانی که تا صبح نان می‌پختند و صاحبان مشاغلی که هرکدام به شکلی برای کمک به مردم وارد میدان شده بودند، نمونه‌هایی از این همدلی بودند. فیلمسازان سینمای کوتاه این لحظات را نیز ثبت کردند.
او با اشاره به تفاوت عملکرد فیلمسازان در تجربه دوم جنگ خاطرنشان کرد: در جنگ دوم، با توجه به اینکه تجربه یک‌بار مواجهه با چنین شرایطی را داشتیم، دیگر آن شوک اولیه وجود نداشت و فیلمسازان آمادگی بیشتری پیدا کرده بودند. نکته قابل توجه این بود که این‌بار بچه‌ها تلاش کردند با دقت و توان فنی بیشتری به ثبت رویدادها بپردازند و آثاری حرفه‌ای‌تر تولید کنند.
نجاتی در ادامه، تجربه زیسته را یکی از مهم‌ترین عوامل پرهیز از شعارزدگی در سینمای مقاومت دانست و گفت: به نظرم امروز با نسلی مواجه هستیم که شرایط متفاوتی نسبت به نسل‌های پیشین دارد. برای مثال، وقتی به سراغ موضوع دفاع مقدس هشت‌ساله می‌رفتیم، با نسلی مواجه بودیم که بسیاری از فیلمسازان آن، جنگ را لمس نکرده بودند. به همین دلیل، در برخی از آثار جدیدی که درباره آن دوران ساخته می‌شد، احساس می‌کردیم آن چیزی که باید در اثر وجود داشته باشد، دیده نمی‌شود.
وی با اشاره به نقش پژوهش و تجربه مستقیم در شکل‌گیری آثار سینمایی بیان کرد: بخشی از این مسئله به ضعف پژوهش و بخشی دیگر به تجربه نکردن مستقیم آن دوران بازمی‌گشت. اما امروز وقتی آثار مرتبط با جنگ‌های اخیر را تماشا می‌کنیم، با وجود اینکه همچنان در برخی فیلم‌ها نوعی سانتی‌مانتالیسم نسبت به جنگ دیده می‌شود، تفاوت‌هایی نیز به چشم می‌خورد.
این فیلمساز ادامه داد: فیلمسازان این نسل جنگ را لمس کرده‌اند؛ به مناطق آسیب‌دیده رفته‌اند، خرابی‌ها را از نزدیک دیده‌اند، صدای موشک را شنیده‌اند و با پیامدهای واقعی جنگ مواجه شده‌اند. از سوی دیگر، رسانه‌ها نیز نسبت به گذشته تغییرات زیادی کرده‌اند. مجموعه این عوامل باعث شده است وقتی برخی از این آثار را می‌بینیم، احساس کنیم با روایتی مواجه هستیم که از دل یک تجربه زیسته بیرون آمده است. همین مسئله به باورپذیری و قدرت تأثیرگذاری فیلم‌هایی که در حوزه مقاومت ساخته می‌شوند، کمک می‌کند.
نجاتی با ابراز امیدواری نسبت به فراهم شدن فرصت بیشتر برای نمایش آثار تولیدشده در حوزه مقاومت، اظهار کرد: ای کاش زمان برگزاری جشنواره مقاومت آن‌قدر طولانی بود که می‌توانستیم تمام فیلم‌هایی را که بچه‌ها در این مدت با زحمت تولید کرده‌اند، تماشا کنیم. آن‌ها نشان داده‌اند اگر سلاح فیزیکی در دست ندارند تا با آن مبارزه کنند، دوربین را به‌عنوان سلاح خود انتخاب کرده‌اند و با ثبت این وقایع می‌خواهند به نسل آینده بگویند که مردم مقاومی بودیم و تلاش کردیم در برابر ظلم، ستم و جنایاتی که اتفاق افتاد، بایستیم.
او در پایان تأکید کرد که ثبت این ایستادگی و انتقال آن به نسل‌های آینده، یکی از مهم‌ترین مسئولیت‌های سینماگران در حوزه مقاومت است.