ناصر ارباب/صبا، کهبد تاراج، نویسنده، کارگردان و بازیگر تئاتر، در گفت‌وگو با خبرگزاری صبا، ضمن انتقاد از عملکرد نهادهای متولی تئاتر در روزهای بحرانی اخیر، بر ضرورت تداوم فعالیت‌های نمایشی حتی در شرایط جنگی تأکید کرد. او با اشاره به تجربه‌های تاریخی تئاتر ایران در دوران دفاع مقدس، خواستار بازتعریف رسالت هنر و حمایت معنوی از هنرمندان شد.

تئاتر؛ نیازی برای جامعه یا نیازی برای هنرمند؟

تاراج با اشاره به تعطیلی گسترده سالن‌ها و بلاتکلیفی هنرمندان در روزهای اخیر گفت: «اکنون در شرایطی هستیم که باید پرسید چه چیزی می‌تواند ما را نجات دهد؟ ما تا روزهای پایانی سال گذشته در حال تمرین نمایشی بودیم که قرار بود از ۱۶ فروردین در تماشاخانه ایرانشهر روی صحنه برود؛ نمایشی درباره رویدادهای مهم ۴۵ سال اخیر ایران، از سیل تجریش و رحلت امام خمینی (ره) تا بازی ایران و استرالیا، حادثه پلاسکو و سقوط هواپیما. ناگهان همه چیز متوقف شد.»

او با اشاره به پیشینه تئاتر در دوران جنگ تحمیلی افزود: «تاریخ نشان داده در ماه‌های نخست جنگ، تئاتر تعطیل بود اما پس از آن ادامه یافت. در لاله‌زار کار می‌کردند و بهترین نمایش‌های دهه ۶۰ در بحبوحه بمباران‌های تهران روی صحنه می‌رفت. نمایش “آهسته بر گل سرخ” زنده‌یاد اکبر رادی با کارگردانی زنده‌یاد مرزبان و بازی اصغر همت و جمشید مشایخی، در تئاترشهر اجرا می‌شد. حالا پس از ۳۰ سال، مدیران ما – چه در معاونت هنری و چه در مرکز هنرهای نمایشی – به این تجربه نمی‌اندیشند.»

انتقاد از فراخوان‌های سطحی و بودجه‌های ناچیز

این هنرمند تئاتر با انتقاد از برخی فراخوان‌های مدیریت فرهنگی کشور گفت: «فراخوانی برای اجراهای آلترناتیو و محیطی و خیابانی از سوی مرکز هنرهای نمایشی منتشر شده که فکر نمی‌کنم دردی را دوا کند، یا فراخوان دیگری از جشنواره مقاومت را می‌بینم که با بودجه ۱۵ تا ۲۰ میلیونی،درباره جنگ رمضان و شهادت رهبری، بسیار سطحی برگزار می‌شود. این زمان کوتاه کافی نیست تا درباره مسائل عمیق بنویسیم و به صحنه بیاوریم.»

تاراج با اشاره به بی‌توجهی مدیران به جامعه تئاتر افزود: «ما حتی در کانون کارگردانان پیشکسوت خانه تئاتر، از بزرگان خود در شرایط عادی خبر نداریم، حالا در جنگ بخواهیم فکر کنیم تئاتر را چه کنیم؟ در حالت عادی مگر تئاتر داشتیم که حالا نگران کمبود مخاطب آن باشیم؟»

سلبریتی‌ها در خط مقدم؛ کجایید؟

او با اشاره به اظهارات یکی از مجریان تلویزیون درباره حضور سلبریتی‌ها در صف نانوایی و سوپرمارکت برای بازرسی گفت: «آن زمان که در دوران کرونا با جان خود کار می‌کردیم، اینها کجا بودند؟ همین الان هم اگر به من بگویند، جزو نخستین نفراتی خواهم بود که اجرا می‌روم، حتی بدون تماشاگر. این ما هستیم که به تئاتر نیاز داریم، نه تئاتر به ما. کاش مسئولان این را درک کنند.»

تاراج با گلایه از نبود کمترین حمایت معنوی در این روزها ادامه داد: «جز دو پیامک از آقای مردانی که لطف داشتند به اهالی تئاتر، هیچ‌کس در این ۱۰-۱۲ روز از من احوالی نپرسیده است. مگر صندوق‌ها فقط کارکرد مالی دارند؟ من از حمایت معنوی سخن می‌گویم.»

پیشنهاد بازگشایی آزمایشی سالن‌ها

کهبد تاراج بر لزوم بازگشایی هرچه سریع‌تر سالن‌ها تأکید کرد و گفت: «ما در کانون کارگردانان تئاتر جلسه‌ای داشتیم که همان روز جنگ شد. معتقدم در شرایط ویژه، مدیریت خوب خود را نشان می‌دهد. اگر من مدیرکل هنرهای نمایشی بودم، به پیامک تسلیت بسنده نمی‌کردم. چند کارگروه تشکیل می‌دادم، دو سالن را به‌صورت آزمایشی باز می‌کردم تا نتیجه را بسنجیم. ایرانشهر و تالار وحدت را باز کنیم. اگر مخاطب نیامد، آن‌گاه بگوییم استقبال نشد.»

او افزود: «در سینما برای بازگشایی، عوامل و امکانات بسیاری باید دست‌به‌دست هم بدهند، اما در تئاتر با یک پلاتو ساده می‌توان کار را آغاز کرد. دولت باید پشت هنرمندان باشد. اگر دو روز دیگر قطعنامه‌ای بیاید و صلح برقرار شود، باز همان آش و همان کاسه است. چرا باید استخاره کنیم؟»

تئاتری‌ها آماده‌اند؛ مسئولان کجایند؟

کهبد تاراج در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تجربه زیسته مردم در روزهای اخیر گفت: «من الان دارم نمایشنامه‌ای درباره همین جنگ ۱۲ روزه می‌نویسم با نام “این را هم بگو”. برای این روزها کلی درام، قصه و مواجهه‌های شخصی داریم که دستاوردهایش چه بوده است. اما هنوز کار شایسته‌ای انجام نداده‌ایم.»

او با خوش‌بینی نسبت به حضور  شفیعی در معاونت هنری گفت: «خوشحالم آقای شفیعی در معاونت هنری هستند، ایشان سال‌ها در مرکز هنرهای نمایشی بوده، تئاتر را می‌شناسد و می‌توان به ایشان تکیه کرد.»

جشنواره تئاتر فجر به بن‌بست می‌خورد
تاراج در پایان با اشاره به مشکلات ساختاری تئاتر ایران گفت: «جشنواره تئاتر فجر ما به بن‌بست می‌خورد چون سه، چهار ماه مانده به جشنواره، تازه دبیر انتخاب می‌شود. قول می‌دهم اگر کسی مانند سعید اسدی پنج سال دبیر جشنواره فجر باشد، این رویداد واقعاً بین‌المللی می‌شود. نه در لفظ، بلکه به‌راستی. اما گویا کسانی نمی‌خواهند تئاتر در این مملکت پیشرفت کند، شاید سیاستی در کار است.»

او تأکید کرد: «رسالت تئاتر این نیست که همواره در شرایط خوب و پرفروش خلاصه شود. اگر تئاتر تنها برای روزهای خوش است، پس تکلیف چیست؟ نمایش خوب اجرا کن، مخاطب خود خواهد آمد. این به جنگ یا صلح ربطی ندارد.»