ناصر ارباب/ صبا، با توجه به تفاهم‌نامه منعقدشده برای برگزاری جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان در اصفهان، بار دیگر موضوع کیفیت برگزاری این رویداد، ظرفیت‌های اصفهان به عنوان میزبان و تأثیر جشنواره بر بدنه سینمای کودک و نوجوان مورد توجه قرار گرفته است. در همین راستا، محمد سلیمانی، منتقد و پژوهشگر رسانه که از سال‌های ابتدایی برگزاری جشنواره فیلم کودک و نوجوان این رویداد را دنبال کرده است، در گفت‌وگو با صبا درباره ضرورت استمرار برگزاری جشنواره در اصفهان، تقویت بخش‌های جنبی، وضعیت سینمای کودک و همچنین حمایت از فیلمسازان برگزیده صحبت کرد.

سلیمانی در ابتدای این گفت‌وگو با تأکید بر اهمیت ارتباط جشنواره‌های سینمایی با شهر میزبان خود، درباره میزبانی اصفهان گفت: «تمام جشنواره‌های مهمی که در دنیا برگزار می‌شوند، با شهر محل برگزاری‌شان شناخته می‌شوند. جشنواره فیلم کودک و نوجوان نیز اغلب دوره‌های خود را در اصفهان برگزار کرده و به نوعی با این شهر شناخته شده است.»
او ادامه داد: «ترجیح من به عنوان کسی که سال‌هاست، تقریباً از سال‌های ابتدایی برگزاری، همراه این جشنواره بوده‌ام این است که حضور جشنواره در شهر اصفهان همچنان ادامه داشته باشد. البته صرفاً برگزاری جشنواره در یک شهر دلیل کافی نیست؛ این جشنواره یکی از رویدادهای مهم سینمایی کشور است و با هزینه زیادی برگزار می‌شود و اگر برنامه‌ریزی مناسبی برای آن صورت بگیرد، می‌تواند بر بدنه سینمای کودک و نوجوان تأثیرگذار باشد.»

بخش جنبی؛ حلقه‌ای که نیاز به تقویت دارد
این منتقد و پژوهشگر رسانه، یکی از مهم‌ترین نقاط قابل توجه در برگزاری جشنواره را بخش‌های جنبی دانست و اظهار کرد: «به نظر من یکی از مهم‌ترین بخش‌های جشنواره کودک، برنامه‌های جنبی آن است. بخش ویترینی جشنواره که شامل نمایش فیلم‌های یک سال سینمای کودک و نوجوان می‌شود، تقریباً هر سال به خوبی در اصفهان برگزار شده و استقبال مردم این شهر نیز از جشنواره بسیار خوب بوده است.»

سلیمانی افزود: «خودم شاهد بودم که بسیاری از علاقه‌مندان سینما در روزهای برگزاری جشنواره، طرفدار جدی سینمای کودک بودند و حتی در صف‌های طولانی حضور پیدا می‌کردند تا فیلم‌ها را ببینند. بنابراین در بخش نمایش آثار مشکل چندانی نداریم و بیشتر در بخش جنبی است که ممکن است ضعف‌هایی وجود داشته باشد.»
او با اشاره به ضرورت تقویت نشست‌های تخصصی و برنامه‌های مرتبط با مخاطبان گفت: «باید برای پربارتر شدن بخش‌های جنبی، هم در حوزه نقد و بررسی آثار و هم در برنامه‌هایی که برای جذب بیشتر مخاطبان شهر اصفهان برگزار می‌شود، برنامه‌ریزی جدی‌تری صورت بگیرد.»
سلیمانی با تفکیک وظایف بنیاد سینمایی فارابی و برگزارکنندگان محلی جشنواره توضیح داد: «تمرکز بنیاد فارابی بیشتر روی تأمین فیلم و نمایش آثار است و بخش‌های جنبی تا حد زیادی به برگزارکنندگان در اصفهان برمی‌گردد. اگر امسال برنامه بهتری نسبت به سال قبل داشته باشیم، می‌توانیم امیدوار باشیم که جشنواره دوباره تأثیر مؤثری بر بدنه سینمای کودک داشته باشد.»
سینمای کودک باید از وابستگی به بودجه دولتی فاصله بگیرد
این پژوهشگر رسانه در ادامه درباره کاهش کیفیت برخی آثار سینمای کودک و نوجوان نسبت به دوره‌های طلایی این سینما گفت: «اگر بخواهیم به دوران طلایی سینمای کودک و نوجوان برگردیم، چاره‌ای نداریم جز اینکه اتکای سینمای کودک به بخش دولتی در این گونه سینمایی به کمترین حد خودش برسد.»
او ادامه داد: «متأسفانه به دلیل اینکه سینمای کودک روی پای خودش نیست و فیلم‌های این حوزه اکران مطلوبی ندارند، همچنان مانند سال‌های گذشته و حتی دهه اخیر، اتکای زیادی به بودجه دولتی و تهیه‌کنندگان دولتی وجود دارد. تا زمانی که این اتفاق ادامه داشته باشد، به نظر من سینمای کودک نمی‌تواند مخاطب خودش را به شکل مطلوب جذب کند.»
سلیمانی معتقد است راه نجات سینمای کودک، رسیدن این سینما به یک چرخه اقتصادی پایدار است: «سینمای کودک باید بتواند دخل و خرج خودش را تأمین کند و بخش خصوصی را جذب کند.
همان‌طور که در سال‌های اخیر چند فیلم محدود توانستند فروش خوبی داشته باشند و مخاطب خاص خودشان را پیدا کنند، اگر این اتفاق در تعداد بیشتری از آثار رخ دهد، می‌توانیم شاهد رشد سینمای کودک در زمینه‌های مختلف باشیم.»
او البته تأکید کرد که این مسئله به معنای حذف حمایت‌های دولتی نیست: «این به آن معنا نیست که بخش دولتی حمایت خود را از این گونه سینمایی پرطرفدار قطع کند؛ دولت همچنان می‌تواند کمک کند، اما بخش خصوصی باید در این زمینه فعالیت بیشتر و مؤثرتری داشته باشد.»

فیلمسازان بعد از جشنواره رها نشوند
سلیمانی یکی دیگر از مشکلات قدیمی جشنواره را فاصله‌ای دانست که میان فیلمساز و جشنواره پس از پایان رویداد ایجاد می‌شود و گفت: «سال‌هاست با این مسئله در جشنواره کودک مواجه هستیم که حتی فیلم‌هایی که در جشنواره برنده جایزه می‌شوند و به عنوان آثار برگزیده معرفی می‌شوند، باز هم اکران مطلوبی ندارند.»
او ادامه داد: «فیلمسازی که فیلمش را به جشنواره می‌آورد و برگزیده می‌شود، نمی‌تواند امیدوار باشد که در سال‌های بعد هم بتواند حداقل سالی یک اثر کودک به کارنامه خودش اضافه کند. این مسئله به بحث اکران و نوع حمایتی که از برگزیدگان جشنواره صورت می‌گیرد، برمی‌گردد.»
این منتقد تأکید کرد: «البته منظور این نیست که فقط فیلم‌هایی که جایزه می‌گیرند باید مورد حمایت قرار بگیرند. هر فیلم خوبی که در حوزه سینمای کودک و نوجوان ساخته می‌شود و طبیعتاً در جشنواره فیلم کودک و نوجوان هم نمایش داده می‌شود، باید مورد حمایت قرار بگیرد.»
او راهکار را در ایجاد زمینه برای ورود سرمایه‌گذاران خصوصی دانست و افزود: «حمایت دولتی می‌تواند بخشی از مسیر باشد، اما این حمایت باید در جهت جلب بخش خصوصی برای سرمایه‌گذاری روی فیلم بعدی فیلمساز برگزیده باشد. این‌ها کارهایی است که برگزارکنندگان جشنواره، به‌خصوص امسال، می‌توانند انجام دهند.»
سلیمانی در ادامه با اشاره به وضعیت برخی آثار دوره گذشته اظهار کرد: «حتی فیلم برگزیده سال گذشته، «چشم‌بادومی»، هنوز اکران نشده است. فیلم «دختر برقی» هم که در جشنواره جایزه گرفت، تازه برای اکران آنلاین آن برنامه‌ریزی می‌شود.»
او تأکید کرد: «فیلمسازی که با علاقه و استعداد، فیلم خوبی ساخته و باعث رونق جشنواره شده است، باید این امید را داشته باشد که بتواند خودش را در سینما تثبیت کند. تثبیت شدن فیلمساز در گونه‌های مختلف سینما بسیار مهم است و وقتی این اتفاق نمی‌افتد، طبیعتاً فیلمساز هم دیگر نمی‌تواند به فعالیت خود ادامه دهد. استعدادهای زیادی در این زمینه سراغ داریم که متأسفانه رها شده‌اند.»

پیشنهاد برگزاری نشست آسیب‌شناسی سینمای کودک
سلیمانی در پاسخ به این پرسش که برای بهتر برگزار شدن جشنواره امسال چه پیشنهادی دارد، بار دیگر بر اهمیت بخش جنبی تأکید کرد و گفت: «بخش جنبی در برخی مواقع حتی از بخش اصلی جشنواره، یعنی نمایش آثار، مهم‌تر است.»
او یکی از پیشنهادهای خود را برگزاری یک نشست تخصصی با موضوع آسیب‌شناسی سینمای کودک عنوان کرد: «سال‌هاست در نوشته‌ها و نشست‌های خبری خودم بر بحث آسیب‌شناسی سینمای کودک تأکید کرده‌ام و کمتر به آن توجه شده است. به نظرم امسال می‌توانیم این بخش را برنامه‌ریزی کنیم.»
این پژوهشگر رسانه افزود: «با توجه به اینکه بسیاری از همکاران سینمای کودک و اصحاب رسانه به عنوان مهمان جشنواره حضور دارند، موقعیت بسیار مناسبی است که یکی از بخش‌های مهم جنبی جشنواره به آسیب‌شناسی سینمای کودک اختصاص پیدا کند و مسائل و مشکلاتی که طی این سال‌ها درباره سینمای کودک مطرح شده، در یک نشست تخصصی جمع‌بندی شود.»
به گفته او، چنین نشستی می‌تواند «به بدنه سینمای کودک و همچنین خود جشنواره فیلم کودک و نوجوان کمک کند.»
همپوشانی برنامه‌های جانبی با جشنواره تکرار نشود
سلیمانی درباره حواشی مربوط به میزبانی اصفهان در سال گذشته نیز گفت: «در بحث میزبانی، طی سال‌های اخیر مشکل چندانی ندیده‌ام؛ اما اتفاقی که سال گذشته افتاد این بود که برگزارکنندگان جشنواره در روزهای پایانی، برنامه ویژه‌ای را تدارک دیدند که ارتباط چندانی با برگزاری خود جشنواره فیلم کودک در اصفهان نداشت و به نوعی با جشنواره همپوشانی ایجاد کرد.»
او ادامه داد: «همزمانی این برنامه‌ها با جشنواره می‌تواند باعث شود بخشی از توجه مخاطبان از جشنواره کودک و نوجوان گرفته شود. اگر قرار است برنامه‌هایی برای علاقه‌مندان هنر در شهر اصفهان برگزار شود، بهتر است همزمان با جشنواره کودک و نوجوان نباشد تا این جشنواره بتواند مخاطبان خاص خودش را در شهر داشته باشد.»
جشنواره باید دوباره به بدنه سینمای کودک کمک کند
سلیمانی در پایان با ابراز امیدواری نسبت به برگزاری دوره جدید جشنواره در اصفهان گفت: «من همچنان امیدوار هستم که جشنواره فیلم کودک و نوجوان اصفهان که فلسفه برگزاری‌اش کمک به سینمای کودک و رشد و اعتلای آن بوده، با برگزاری موفق بخش‌های جنبی، که به بعضی از آنها اشاره کردم، بتواند به سینمای کودک و نوجوان کمک کند.»
او خاطرنشان کرد: «امیدوارم مسئولان جشنواره این مسائل را جدی بگیرند تا علاقه‌مندان این سینما با علاقه و اشتیاق بیشتری اخبار و اتفاقات جشنواره را پیگیری کنند.»