مهدیه مالکی/صبا: هادی نائیجی، کارگردان فیلم سینمایی «آنتیک» در گفت‌و‌گو با صبا درباره رابطه فروش سینمای کمدی و گیشه گفت: کمدی زمانی در گیشه موفق می‌شود که بتواند تماشاگر را با یک قصه جذاب درگیر کند. او  از نسبت «فروش» و «کیفیت»، حواشی جشنواره، واکنش‌ها به فضای مذهبی فیلم و دشواری ساخت کمدی سخن گفته و تأکید می‌کند که فیلم‌ساز نباید از نزدیک شدن به نقاط حساس اجتماعی و فرهنگی پرهیز کند.
کارگردان فیلم سینمایی «آنتیک»، درباره استقبال مخاطبان از این فیلم گفت: ژانر کمدی، حضور بازیگران محبوب این حوزه و البته موضوع و قصه‌ای که در سینمای ایران سابقه نداشت، از مهم‌ترین دلایل توجه مخاطبان به «آنتیک» بود.
او درباره انتقادهایی که در سال‌های اخیر نسبت به سطحی شدن کمدی‌های پرفروش مطرح شده است، اظهار کرد: «آنتیک» با تکیه بر یک موقعیت داستانی ملتهب تلاش کرده در ژانر کمدی، فیلمی قصه‌گو باشد. به‌نظر من بخشی از نارضایتی‌ها از برخی کمدی‌ها به این برمی‌گردد که قصه‌گویی را رها کرده‌اند، در حالی که تماشاگر در هر ژانری دوست دارد با یک داستان جذاب درگیر شود.
فروش و کیفیت مقابل هم نیستند
نائیجی درباره دغدغه تعادل میان فروش و کیفیت نیز توضیح داد: فروش و کیفیت از هم جدا نیستند. تماشاگرِ فیلم باکیفیت است که باعث فروش آن می‌شود. شاید اساساً قرار دادن «فروش» در برابر «کیفیت» تعبیر دقیقی نباشد و بهتر باشد از نسبت فیلم باکیفیت و تعداد تماشاگران صحبت کنیم. حتی به‌نظر من تعداد تماشاگران از عدد فروش مهم‌تر است.
او ادامه داد: در مرحله اکران معمولاً با یک استقبال هیجانی مواجه می‌شویم که سطحی از دیده‌شدن را رقم می‌زند، اما استقبال پایدار بعد از اکران شکل می‌گیرد. در این میان فقط کیفیت فیلم تعیین‌کننده نیست و عوامل دیگری در پخش و اکران دخیل‌اند. فیلم‌های زیادی بوده‌اند که در شروع اکران با استقبال هیجانی روبه‌رو نشدند، اما در طول زمان توانستند مخاطبان زیادی جذب کنند.

برای هر مرحله از قصه، بازیگر مناسب انتخاب کردیم
این کارگردان درباره ترکیب بازیگران «آنتیک» گفت: فیلم از دو شخصیت آغاز می‌شود، بعد وارد خانواده و سپس وارد جامعه می‌شود؛ به همین دلیل شخصیت‌های متعددی به‌تدریج وارد داستان می‌شوند. برای هر مرحله نیز تلاش کردیم از بازیگران حرفه‌ای کمدی استفاده کنیم.
او درباره حضور پژمان جمشیدی در فیلم توضیح داد: تعریف بازیگر در یک فیلم، در نسبت با شخصیت و خط داستانی آن معنا پیدا می‌کند. شخصیت «ابی» در «آنتیک» مردی بلوف‌زن، پرحرف و دردسرساز بود و پژمان جمشیدی دقیقاً همین نقش را بازی کرده است. بازیگر قرار نیست صرفاً برای ارائه تصویری متفاوت از خودش وارد یک فیلم شود؛ او باید شخصیت تعریف‌شده در فیلم‌نامه را به‌درستی اجرا کند. اتفاقاً بازیگری که نقش را گرفتار تغییرات من‌درآوردی برای متفاوت بودن نمی‌کند، کار درستی انجام داده است.
شوخی‌ها باید از دل شخصیت‌ها بیرون بیایند
نائیجی درباره نوع شوخی‌های فیلم و انتقادهایی که نسبت به شوخی‌های دم‌دستی در کمدی‌های امروز وجود دارد، گفت: شوخی‌ها ذاتاً به دم‌دستی و فاخر تقسیم نمی‌شوند. نوع شوخی وابسته به طبقه اجتماعی، تربیت و شخصیت کاراکترهاست. نمی‌توان زبان یک دله‌دزد را مانند زبان یک معلم تنظیم کرد؛ چنین چیزی خودش مضحک می‌شود. طبقه اجتماعی شخصیت را نمی‌شود همیشه به نفع ادب عمومی تغییر داد، اما می‌توان با رده‌بندی سنی، فیلم‌ها را صاحب آداب درست کرد.
او همچنین درباره استقبال مخاطبان از «آنتیک» در شرایطی که سینماها با رکود مواجه بودند، اظهار کرد: اینکه فیلمی در شرایط تعطیلی سینماها و در فضایی که هنوز سایه جنگ و بحران از سر مردم کم نشده، توانسته تماشاگران را به سالن‌ها بکشاند و ظرف دو هفته به پرفروش‌ترین فیلم تبدیل شود، نشان می‌دهد «آنتیک» ویژگی‌هایی داشته که برای مخاطب جذاب و تماشاگرپسند بوده است.

حواشی جشنواره بیشتر از جنس فضاسازی بود
کارگردان «آنتیک» درباره واکنش‌ها و انتقادهایی که پس از نمایش فیلم در جشنواره نسبت به مضمون آن و فضای مذهبی فیلم مطرح شد، گفت: در دوران جشنواره، بحث‌ها بیشتر حول مسائلی فراتر از خود فیلم می‌چرخید و فضایی شکل گرفت که اهداف دیگری را دنبال می‌کرد. به‌نظر من، خواسته یا ناخواسته انگیزه‌هایی فراتر از نقد یک فیلم وارد ماجرا شد و بعد هم موج‌سواری‌های شخصی به آن دامن زد. حتی بسیاری از متن‌ها شباهت زیادی به هم داشتند و عملاً کپی‌پیست بودند.
او درباره بیانیه سازمان اوقاف نیز توضیح داد: از متن بیانیه مشخص بود که فیلم را ندیده‌اند و صرفاً براساس همان کلیدواژه‌هایی که در فضای رسانه‌ای ساخته شده بود، واکنش نشان داده‌اند. ما همان زمان پیگیری کردیم و متوجه شدیم متأسفانه فیلم دیده نشده و واکنش‌ها بیشتر تحت‌تأثیر فضای ایجادشده بوده است. معمولاً هم این نوع واکنش‌ها ماندگار نیستند.
نائیجی در پاسخ به این پرسش که آیا از ابتدا احتمال چنین حاشیه‌هایی را پیش‌بینی می‌کرده، گفت: هر فیلمی که خنثی نباشد، باید منتظر واکنش‌ها باشد. در فیلم‌سازی، محافظه‌کاری نتیجه‌بخش نیست.

فیلم‌ساز نباید از نقاط حساس دوری کند
او درباره مرز میان طنز اجتماعی و ورود به خطوط حساس فرهنگی یا مذهبی نیز بیان کرد: اگر فیلم‌ساز به نقاط حساس نزدیک نشود، اساساً چرا باید فیلم بسازد؟ نقاط حساس می‌توانند روزنه‌ای برای تأمل و درک عمیق‌تر باشند. اگر قرار باشد در هر موضوعی نگران تشویش باشیم، در مورد دین اسلام نباید چنین نگرانی‌ای وجود داشته باشد؛ چون مکتب شیعه از استحکام عقلی برخوردار است و حتی طرح شبهات هم می‌تواند به روشن‌تر شدن حقانیت آن کمک کند. تاریخ تشیع نیز نشان داده که در دل کشمکش‌ها قدرتمندتر شده است.
او درباره تأثیر حاشیه‌ها بر دیده شدن فیلم گفت: اگر این حواشی با سطحی‌نگری، هیاهو و برخوردهای چماق‌گونه رسانه‌ای همراه شود، حتماً به فیلم آسیب می‌زند.
ساخت کمدی اصلاً کار ساده‌ای نیست
نائیجی در پایان درباره تفاوت تجربه ساخت «آنتیک» با آثار قبلی‌اش گفت: این فیلم از نظر ژانر تجربه متفاوتی بود. هر ژانری برای ساخته شدن نیازمند شکل‌گیری روحیه متناسب با همان ژانر در فیلم‌ساز است. برخلاف تصوری که بعضی‌ها دارند و کمدی را صرفاً به یک ابزار درآمدزایی تقلیل می‌دهند، ساخت کمدی اصلاً کار ساده و سهل‌الوصولی نیست.
او درباره ادامه مسیرش در سینمای کمدی نیز اظهار کرد: معیار اصلی برای ساخت فیلم، قصه خوب است و هر قصه‌ای ژانر خودش را به فیلم‌ساز تحمیل می‌کند. من به ژانر کمدی علاقه دارم و اگر قصه خوبی پیدا کنم، دوباره هم به سراغ این ژانر خواهم رفت.