به گزارش خبرنگار صبا، امینی در گفت‌وگو با صبا با اشاره به پیشینه تاریخی بندر ماه‌شهر اظهار کرد: ماه‌شهر بندری بر کرانه شمالی خلیج فارس است که در متون تاریخی با نام‌هایی همچون «ماچول»، «ماجول» و «معشور» از آن یاد شده و امروز نیز یکی از مراکز مهم اقتصاد و تجارت دریایی کشور به شمار می‌رود.

وی افزود: روند گسترش و افزایش جمعیت این شهر از دهه‌های آغازین سده گذشته و هم‌زمان با استقرار تأسیسات نفت و پتروشیمی آغاز شد. حضور گسترده مهاجران، اگرچه آثار اقتصادی مهمی برای منطقه به همراه داشت، اما در کنار آن موجب تغییرات فرهنگی و زبانی قابل توجهی نیز شد.

این پژوهشگر حوزه زبان و میراث فرهنگی درباره پیشینه اجتماعی گویش ماه‌شهری توضیح داد: در گذشته، باشندگان بومی ماه‌شهر عمدتاً از دو طایفه «بندری» و «قنواتی» تشکیل می‌شدند. بندری‌ها بیشتر در حوزه دریا، کشاورزی و دامداری فعالیت داشتند و قنواتی‌ها در پیشه‌ها و مشاغل شهری. هر دو گروه گونه زبانی ویژه خود را داشتند، هرچند تفاوت‌های آوایی و واژگانی میان آنها امروز کم‌رنگ‌تر شده است.

امینی ادامه داد: به نظر می‌رسد پیشینه حضور بندری‌ها در ماه‌شهر قدیمی‌تر باشد و قنواتی‌ها نیز احتمالاً ریشه‌ای بهبهانی داشته‌اند.

وی درباره محتوای کتاب خود گفت: در این پژوهش تلاش شده وضعیت کنونی گویش ماه‌شهری از منظر جامعه‌شناسی زبان بررسی شود. برای این منظور از ابزارهایی مانند پرسش‌نامه، مصاحبه و گفت‌وگو با صاحبان اندیشه و باشندگان بومی ماه‌شهر استفاده شده است.

به گفته نویسنده کتاب، یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که گویشوران ماه‌شهری، این گویش را بخشی مهم از هویت محلی خود می‌دانند و آن را زبانی زیبا با ظرفیت حفظ واژه‌های کهن ایرانی توصیف می‌کنند.

امینی افزود: برخی از گویشوران حتی معتقدند که این گویش با زبان‌های کهن ایرانی همچون «پهلوی» و «خوزی» پیوندهایی دارد.

وی در عین حال تأکید کرد: بررسی‌های جامعه‌شناختی نشان می‌دهد که کاربرد گویش ماه‌شهری در محیط خانواده و تعاملات روزمره، به‌ویژه میان دختران و مادران جوان، نسبت به گذشته کاهش معناداری یافته است.

این دانشیار پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری تصریح کرد: اکنون در بسیاری از خانواده‌های ماه‌شهری‌زبان، این گویش در ارتباط با کودکان به کار گرفته نمی‌شود و همین مسئله، روند انتقال میان‌نسلی آن را با اختلال روبه‌رو کرده است.

وی خاطرنشان کرد: در بخش پایانی کتاب، مجموعه‌ای از پیشنهادها برای حفظ و تقویت گویش ماه‌شهری ارائه شده که می‌تواند برای پاسداشت دیگر گونه‌های زبانی ایران نیز مورد استفاده قرار گیرد.

امینی همچنین از همکاری غلامعباس اویسی در گردآوری داده‌های گویش ماه‌شهری و همراهی در فرآیند پژوهش قدردانی کرد.

به گفته وی، در اجرای این پروژه پژوهشی، موسسه آموزشی گردشگری فراز علم و دانش پارس، موسسه فرهنگی هنری آوای نصر ایرانیان و پایگاه منظر فرهنگی خلیج فارس بندرماهشهر با پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری همکاری داشته‌اند.

کتاب «گویش ماه‌شهری در تنگ‌راه ماندن یا سراشیب نماندن» در اردیبهشت ۱۴۰۵ منتشر و هم‌زمان با روز ملی خلیج فارس رونمایی شده است.