سمیرا جعفری/صبا، رسانه وقتی به دل جنگ می‌زند، دیگر پخش‌کننده خبر نیست؛ خودش تبدیل به بخشی از میدان مبارزه  می‌شود و روایت کردن آن دیگر یک انتخاب ساده نیست؛ یک مسئولیت سنگین است. دراین بین برنامه ی «زمانه» که هر شب ساعت ۲۲:۳۰ از شبکه دو سیما روی آنتن می‌رود، دقیقاً در همین نقطه ایستاده است؛ جایی میان روایت واقعیت‌های سخت و تلاش برای حفظ آرامش مخاطبی که زیر فشار خبرهای سنگین روزانه قرار دارد..علیرضا ملوندی، سردبیر این برنامه، در گفت‌وگو با صبا از پشت‌پرده شکل‌گیری برنامه «زمانه»، تغییر نقش آن در دل بحران‌ها و جنگ ۱۲ روزه، و چالشی می‌گوید که هنوز هم ادامه دارد: چگونه می‌توان هم واقعیت را گفت و هم امید را نگه داشت؟

برنامه «زمانه» کار خود را پیش از جنگ آغاز کرد، اما زمان جنگ در مقطعی متفاوت روی آنتن رفت. رسالت برنامه در این شرایط چه تغییری کرد؟

برنامه «زمانه» از سال ۱۴۰۳ و پس از سانحه‌ای که برای رئیس‌جمهور وقت، مرحوم رئیسی، شکل گرفت، و متناسب با نیازی که در شبکه دو احساس می‌شد—یعنی وجود برنامه‌ای که به مسائل مهم و روز جامعه واکنش نشان دهد روی آنتن رفت. در ابتدا، در مقطعی کوتاه، المیرا شریف‌مقدم و تیمی از همکاران حضور داشتند. پس از آن، تیم جدید «زمانه» شکل گرفت و عملاً فصل تازه‌ای از این برنامه آغاز شد.

یعنی این برنامه بر پایه ی اتفاقات خاص در کشور طراحی شده بود؟ .

برنامه با توجه به پیش‌بینی‌هایی که درباره فضای کلی کشور، منطقه و جهان وجود داشت و احتمال وقوع رویدادهای دیگر، روی آنتن رفت. در مقاطع مختلف، از جمله شهادت شهید بزرگوار سید حسن نصرالله، عملیات وعده صادق ۲ و همچنین در شهادت شهید سنوار، برنامه به‌صورت ویژه روی آنتن بود. ساختار برنامه نیز گفت‌وگومحور بود؛ مشابه آنچه در دیگر شبکه‌ها نیز مشاهده می‌شود.

تا به جنگ ۱۲ روزه رسید… برای آن مقطع چه تمهیداتی در نظر گرفتید؟

در این مقطع، با توجه به رسالت شبکه دو به‌عنوان شبکه خانواده و نیاز هم‌زمان مردم – از یک‌سو برای اطلاع از اخبار و از سوی دیگر برای حفظ آرامش—تصمیم‌گیری‌های جدیدی صورت گرفت. کشور پس از ۳۶ سال درگیر جنگ شده بود و تهران نیز با بمباران مواجه بود؛ بنابراین، نیاز به اطلاع‌رسانی جدی وجود داشت.در اتاق فکر برنامه و با راهبری مدیریت شبکه، به این جمع‌بندی رسیدیم که در کنار اطلاع‌رسانی، باید مخاطب خانواده را نیز در نظر بگیریم؛ مخاطبی که علاوه بر آگاهی، به آرامش نیز نیاز دارد. در حالی که سایر شبکه‌ها به‌درستی به ارائه اخبار سخت می‌پردازند، «زمانه» تلاش کرد در کنار ارائه خبر، از بیانی نرم‌تر استفاده کند.به‌مرور، برنامه به زبان، بیان و لحنی رسید که به‌تدریج تکامل یافت و متناسب با شرایط پیش رفت. در طول این مسیر، در مقاطع مختلفی از جمله رویدادهای مهم، برنامه روی آنتن بود و حتی ویژه‌برنامه ماه رمضان شبکه دو نیز شد.در نهایت، رسالت ما این بود که برنامه‌ای متناسب با «زمانه» باشد؛ همان‌گونه که از نام آن پیداست، روایتگر وقایع روز، اما با تمرکز بر خانواده. تلاش ما بر این است که هم زیبایی‌ها را روایت کنیم و هم زیبا روایت کنیم..

در ایام جنگ، برنامه ها  با چه چالش‌ها و محدودیت‌هایی مواجه می شوند.  آیا این شرایط شامل «زمانه» هم شد؟

محدودیت‌ها امری طبیعی است و برای همه برنامه‌ها وجود دارد؛ بنابراین، «زمانه» نیز از این قاعده مستثنا نبوده است. با توجه به اینکه مردم نیز درگیر تبعات جنگ—از جمله انفجار، بمباران و سایر مشکلات—بودند، طبیعتاً این شرایط بر برنامه نیز تأثیرگذار بود.با این حال، تلاش ما بر این بود که این محدودیت‌ها در کیفیت برنامه روی آنتن منعکس نشود و مخاطب چنین برداشتی نداشته باشد. ما وظیفه خود را انجام دادیم و کار را پیش بردیم. اگر هم کاستی یا قصوری وجود داشته، امیدواریم مردم ما را ببخشند و ان‌شاءالله در ادامه بهتر عمل کنیم.

برنامه چگونه میان جذابیت و بیان واقعیت‌ها توازن برقرار کرده و رویکرد و البته اولویت شما در شفافیت چیست؟

تلاش ما بر پایه ی صداقت و شفافیت در بیان مسائل است. سعی کرده‌ایم وقایع و واقعیت‌ها را به‌صورت صریح با مردم در میان بگذاریم و در کنار آن، تحلیل‌هایی نیز ارائه دهیم؛ تحلیل‌هایی که به‌زعم خودمان به واقعیت نزدیک است.البته دروازه‌بانی خبر نیز به‌عنوان یکی از اصول رسانه‌ای مورد توجه قرار دارد؛ به این معنا که در جنگ رسانه‌ای، از بازتاب آنچه مطلوب دشمن است، پرهیز می‌کنیم. این رویکرد، امری متداول در همه رسانه‌هاست.

 تلاش موفقی هم در تعامل با مخاطب و ایجاد حس صمیمیت داشتید. این تعامل  در برنامه چگونه شکل گرفت؟

مخاطبان خود به‌تنهایی عنصر جذابیت هستند. دیده شدن مردم در رسانه برای آن‌ها اهمیت دارد و این موضوع به جذابیت برنامه می‌افزاید. تلاش ما این بوده است که رسانه را از حالت تریبون یک‌طرفه خارج کنیم و فضایی شبیه به یک جمع خانوادگی ایجاد کنیم؛ جایی که همه بتوانند نظر بدهند و در گفت‌وگو مشارکت داشته باشند.از طریق راه‌های ارتباطی، این تعامل را شکل داده‌ایم و سعی کرده‌ایم نظرات مردم را بدون سانسور منتقل کنیم. همین موضوع باعث شده است که این بخش از برنامه برای مخاطبان جذاب باشد و با استقبال خوبی مواجه شود.

 از اجرا برنامه نگذریم… حضور هم‌زمان دو مجری در «زمانه» یکی از ویژگی‌های متفاوت آن است. تغییری که در ادامه به آن رسیدید.  این تجربه چه دستاوردی داشت؟

اجرای هم‌زمان دو مجری، متناسب با نیازی بود که در جریان جنگ ۱۲ روزه شکل گرفت. این تجربه موفق بود و با استقبال مخاطبان همراه شد. هر یک از مجریان دارای ویژگی‌ها و کاراکترهای خاص خود هستند و تلاش می‌کنند در همان چارچوب، برنامه را پیش ببرند.در عین حال، نوعی هم‌افزایی و همراهی میان آن‌ها شکل گرفته است و هر یک بخشی از بار برنامه «زمانه» را بر عهده دارند.

شاید به همین دلیل است بسیاری از مخاطبان از حس آرامش در برنامه می‌گویند. این فضا چگونه ایجاد می‌شود؟

این آرامش، ریشه در فضای درونی تیم «زمانه» دارد. رویکرد ما این است که با مردم صادق و بی‌واسطه صحبت کنیم و از هرگونه تصنع پرهیز داشته باشیم. آنچه در برنامه بیان می‌شود، باور مشترک مجریان و عوامل است.ما خود را بخشی از خانواده مردم می‌دانیم و تلاش می‌کنیم همان‌گونه که در یک جمع خانوادگی رفتار می‌شود، در برنامه نیز همان فضا را ایجاد کنیم؛ البته با حفظ رویکردهای خبری، سیاسی، اجتماعی و گاهی اقتصادی. اصل اساسی برای ما، صداقت و بیان واقعیت است.

این برنامه در لحظات خاص و حتی تلخی روی آنتن رفت.  سخت‌ترین لحظات شما در برنامه «زمانه» چه زمانی بود؟

سخت‌ترین لحظات زمانی بوده که با رویدادهای غیرمنتظره مواجه شده‌ایم و گاهی خودمان نیز از جزئیات آن بی‌اطلاع بوده‌ایم. با این حال، تلاش کردیم ضمن حفظ آرامش، واقعیت‌ها را همراه با تحلیل به مردم منتقل کنیم.به‌نظر نمی‌رسد تاکنون خطای فاحشی رخ داده باشد. البته برخی اتفاقات، مانند شهادت برخی شخصیت‌ها یا حمله به سازمان در روزهای ابتدایی جنگ ۱۲ روزه، لحظات دشواری را رقم زد، اما برنامه توانست مسیر خود را ادامه دهد..

با توجه به شرایط و همچنین اتفاقات آینده که شاید قابل پیش‌بینی نباشد, چشم‌انداز برنامه «زمانه» در ادامه مسیر چیست؟

پاسخ دقیق به این پرسش بر عهده مدیریت شبکه است، اما از منظر تیم برنامه، تلاش بر این است که دچار ایستایی نشویم، همواره منعطف باشیم، از ایده‌های جدید بهره ببریم و متناسب با شرایط روز حرکت کنیم. امیدواریم در این مسیر موفق باشیم.