
مهدیه مالکی/صبا: نشست خبری فیلم سینمایی «خواب» در حاشیه اکران این اثر در جشنواره فیلم فجر برگزار شد. در این نشست، مانی مقدم کارگردان فیلم در پاسخ به پرسشی درباره نقش مذهب در «خواب» و اینکه آیا هدف او معرفی سبک زندگی دینی ـ مذهبی بهعنوان عاملی برای بروز مشکلات اجتماعی بوده است یا خیر، گفت: «من نهتنها با مذهبیون مشکلی ندارم، بلکه اساساً قصد ایجاد رادیکالیسم و دوقطبیسازی در این زمینه را نداشتهام.»
«فیلم «خواب» علیه مذهب یا زنان نیست؛ روایت یک دوگانگی زیانبار است
وی در ادامه و در پاسخ به پرسش خبرنگار صبا درباره تمرکز برخی فیلمهای اجتماعی بر مشکلات زناشویی و این شائبه که در برخی آثار، زنان مقصر اصلی جلوه داده میشوند، توضیح داد: «این رویکرد به هیچ عنوان شخصی نیست. بهنظر میرسد جریانی وجود دارد که نگاه بسیار محدودی به واقعیت دارد؛ اینکه زن و مرد در یک محیط بسته زندگی کنند و تمام وقایع مهم زندگیشان در همان محدوده رخ دهد، نوعی نگاه تقلیلگرایانه است. ما در «خواب» بهدنبال ایجاد دوگانگی مذهبی یا زناشویی نبودهایم.»
مقدم با تأکید بر اینکه مسئله اصلی شخصیت مرد فیلم صرفاً اختلاف با همسرش نیست، افزود: «مشکل او با جامعه، با وجودیت و با محدودیتهاست. ما با یک دوگانگی روبهرو هستیم که بهشدت مخرب است؛ دوگانگیای که با ورود موبایل، اینستاگرام و ویدئوهای دستنیافتنی تشدید شده و ما را در معرض دروغهایی قرار داده که باورشان کردهایم. مسئله این است که وقتی فرد به رویاهایش نمیرسد، گاهی همان رویا را زیر پا میگذارد.»
این کارگردان درباره اینکه آیا «خواب» تعریفی از رادیکالیسم دینی ارائه میدهد و یا از آثار مشخصی الگو گرفته است، گفت: «به هیچ عنوان چنین قصدی نداشتهام. فیلم الگوی خاصی نداشته و بیشتر محصول ناخودآگاه ماست.»
وی در بخش دیگری از سخنانش درباره مضمون اصلی فیلم بیان کرد: «قصد من نشان دادن دوگانگی شرق و غرب است. ما زمانی شعار «نه شرقی، نه غربی» داشتیم، اما در عمل شرق از این معادله حذف شد و ما در تلاش برای غرب ماندیم؛ در حالی که هویت ایرانی پیش از این دوگانه وجود داشته است. من قصد تخریب یا تقابل با هیچ تفکری را ندارم و برای افراد متدین احترام عمیقی قائلم.»
مقدم در پاسخ به پرسشی درباره تأثیر سینمای دیوید لینچ بر فیلمنامه «خواب» اظهار کرد: «صددرصد تحت تأثیر سینمای لینچ بودهام. ما یک ناخودآگاه جمعی داریم و سکانسها و تصاویر بسیاری در ذهنمان شکل گرفته است. نمیتوان افراد را به کپیکاری متهم کرد؛ اینها بخشی از ذخیره ذهنی ماست که در خلق اثر بیرون میآید.»
او همچنین درباره دو وجهی بودن شخصیت اصلی فیلم گفت: «شخصیت اصلی هم از منظر سایکولوژیک و هم از منظر روایی دیده میشود؛ یعنی هر دو بعد، هم نمادین و هم غیرنمادین، در فیلم حضور دارد.»
کارگردان «خواب» در پاسخ به پرسشی درباره انتخاب رضا عطاران ـ بازیگری که بیشتر با آثار کمدی شناخته میشود ـ برای ایفای نقش اصلی در یک ملودرام اجتماعی تصریح کرد: «امروز با اطمینان میگویم هیچکس غیر از رضا عطاران نمیتوانست این نقش را به این درستی بازی کند. آنچه در ذهن داشتم، ایشان صددرصد اجرا کردند و بعد از پایان فیلم، باورم نمیشد نقش تا این اندازه به ذهنیت من نزدیک شده باشد. حرفهایتر از ایشان در سینمای ما کمتر میتوان یافت.»
در ادامه این نشست، امیرحسین حیدری تهیهکننده فیلم نیز در پاسخ به این پرسش که آیا رضا عطاران شرط خاصی برای حضور در این پروژه داشته است، گفت: «آقای عطاران همیشه یک شرط دارند و آن فیلمنامه خوب است. وقتی فیلمنامه را خواندند، بلافاصله آن را پذیرفتند.»