نسرین خدایاری/صبا، حضور «غوطه‌ور» در چهل‌وچهارمین جشنواره فیلم فجر، تنها ورود یک فیلم اجتماعی–پلیسی به جدول نمایش‌ها نیست؛ این فیلم نشانه مواجهه نسلی تازه از فیلمسازان دغدغه‌مند با مفاهیمی چون گناه، مسئولیت و امکان جبران در جامعه امروز است. محمدجواد حکمی، فیلمساز جوان و طلبه، با دومین تجربه سینمایی خود تلاش کرده از دل یک روایت جنایی، پرسشی اخلاقی را پیش روی مخاطب بگذارد؛ پرسشی که بیش از قاتل و کارآگاه، متوجه خود جامعه است. محمدجواد حکمی با فیلم «غوطه‌ور» پا به چهل‌وچهارمین جشنواره فیلم فجر گذاشته؛ فیلمی که در ظاهر، یک روایت پلیسی درباره مواجهه با قاتلی سریالی است، اما در لایه‌های زیرین خود، به بحران‌هایی می‌پردازد که کمتر در سینمای رسمی به‌طور مستقیم سراغ آن‌ها رفته می‌شود. حکمی که پیش از این با فیلم کوتاه «متولد تهران» شناخته شده بود، در دومین تجربه سینمایی‌اش، مسیر دشوارتری را انتخاب کرده است: پیوند زدن درام اجتماعی با نگاه دینی، بدون افتادن به دام شعار یا ساده‌سازی.

«غوطه‌ور» داستان حسن کارخونه، افسر کهنه‌کار اداره دهم آگاهی را روایت می‌کند؛ مأموری که در جریان پیگیری یک پرونده جنایی، ناخواسته درگیر لایه‌هایی از بحران‌های اخلاقی، جنسی و خانوادگی می‌شود. حکمی معتقد است که روایت پلیسی، تنها یک پوسته برای طرح مسئله‌ای عمیق‌تر است؛ مسئله جبران خطا در جهانی که مرز میان درست و غلط، بیش از گذشته خاکستری شده است.

او در گفت‌وگو با صبا تأکید می‌کند که دغدغه اصلی‌اش، نه بازتولید هیجان صرف، بلکه باز کردن یک پرسش اخلاقی است؛ پرسشی درباره اینکه آیا انسان، پس از سقوط، هنوز فرصتی برای بازگشت دارد یا نه. از نگاه حکمی، جامعه امروز بیش از آنکه نیازمند قضاوت باشد، نیازمند فهم سازوکار خطا و مسئولیت‌پذیری است.

نامی آشنا، هویتی مستقل

تشابه اسمی «غوطه‌ور» با برخی آثار ثبت‌شده در تاریخ سینمای جهان، از جمله نکاتی است که حکمی آن را فاقد اهمیت تعیین‌کننده می‌داند. او تأکید می‌کند که این نام، مستقیماً با سکانس پایانی فیلم و جهان معنایی آن پیوند دارد و مسئله اصلی، نه نام، بلکه هویت مستقل اثر است. به باور او، تکرار نام‌ها و حتی الگوهای روایی، امری طبیعی در سینمای جهان است؛ چرا که انسان‌ها با کهن‌الگوهای مشترک زندگی می‌کنند، اما هر فیلم باید بتواند روایت خود را از این الگوها ارائه دهد.

طلبه فیلمساز؛ یک موقعیت چالش‌برانگیز

حضور حکمی به‌عنوان یک «طلبه فیلمساز» خود به‌تنهایی موقعیتی چالش‌برانگیز در فضای سینمای اجتماعی ایران ایجاد کرده است. او معتقد است طلبه، مانند هر فرد دیگری در جامعه، حق و حتی وظیفه دارد روایت خود را از مسائل اجتماعی ارائه کند؛ روایتی که اگر صادقانه باشد، مخاطب بدون نیاز به برچسب‌گذاری، آن را احساس خواهد کرد. به‌زعم حکمی، فیلم طلبه فیلمساز باید به‌گونه‌ای باشد که تماشاگر، بدون اطلاع از پیشینه سازنده، بتواند دغدغه اخلاقی و انسانی اثر را تشخیص دهد.

فجر ۴۴؛ میدان سنجش نگاه‌ها

حکمی جشنواره چهل‌وچهارم را فرصتی برای دیده‌شدن نگاه‌های متنوع می‌داند و امیدوار است این دوره، با حضور پررنگ فیلمسازان باسابقه و افزایش تعداد آثار، به بستری برای گفت‌وگوی جدی‌تر درباره سینمای اجتماعی تبدیل شود. «غوطه‌ور» در این میان، بیش از آنکه به‌دنبال جلب رضایت فوری باشد، خود را در معرض قضاوت منتقدان و مخاطبانی قرار داده که نسبت به مفاهیم اخلاقی، حساس‌تر و سخت‌گیرتر شده‌اند.

 «غوطه‌ور» تلاشی است برای طرح دوباره پرسشی قدیمی در قالبی تازه: آیا جامعه امروز، هنوز به جبران ایمان دارد؟