
به گزارش خبرنگار صبا، نشست رسانهای بهمناسبت فرارسیدن چهلویکمین سالگرد تشکیل شورای عالی انقلاب فرهنگی، با حضور حجتالاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، در سالن جلسات شهید آیتالله رئیسی ساختمان طالقانی دبیرخانه شورا برگزار شد.
در این نشست، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی به پرسشهای خبرنگاران درباره سهمیههای کنکور، عدالت آموزشی و آخرین وضعیت نقشه جامع علمی کشور پاسخ داد.
حجتالاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، در نشست خبری صبح امروز که در محل دبیرخانه شورا برگزار شد، با قدردانی از فعالان رسانهای کشور، نقش رسانهها را در تبیین صحیح مسائل و ایجاد ارتباط مؤثر میان حاکمیت و جامعه تعیینکننده دانست.
وی با اشاره به تلاش خبرنگاران، اصحاب رسانه، صداوسیما و مجموعههای خبری گفت: حضور میدانی و انتقال دقیق و مسئولانه واقعیتها به افکار عمومی، نقشی بیبدیل در افزایش آگاهی عمومی و تقویت اعتماد اجتماعی دارد.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با گرامیداشت یاد امام خمینی (ره)، شهدای انقلاب اسلامی، دفاع مقدس و شهدای اخیر، و تبریک میلاد حضرت فاطمه زهرا (س)، یکی از مأموریتهای اصلی شورا را کشف مسائل واقعی کشور در حوزههای علم، فناوری و فرهنگ عنوان کرد. خسروپناه افزود: «شناسایی مسئله، آغاز فرآیند حکمرانی اجتماعی است. پس از آن، نوبت به اولویتبندی و تدوین اسناد راهبردی میرسد؛ اما نباید تصور کرد که همه چالشها صرفاً با نوشتن سند حل میشوند.»
وی با اشاره به عملکرد شورا در سال جاری اظهار کرد: «اسنادی مانند سند سلامت و سند میراث فرهنگی در شورای عالی انقلاب فرهنگی تصویب شده و سایر اسناد نیز در دستور کار قرار دارند؛ اما در برخی حوزهها، آنچه کشور بیش از سند به آن نیاز دارد، راهبری، هماهنگی و انسجام اجرایی است.»
خسروپناه حوزه هوافضا را نمونهای از این وضعیت دانست و گفت: «در این حوزه سند مصوب وجود دارد، اما مسئله اصلی، ایجاد تعامل مؤثر میان نهادهای اجرایی، دانشگاهها و مراکز علمی است.» دبیر شورا در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع حجاب اشاره کرد و افزود: «در این زمینه جلسات متعددی در دولت و وزارت علوم برگزار شده، اما حل مسائل فرهنگی نیازمند رویکرد عقلانی و فرهنگی است، نه اقدامات شتابزده یا فشارمحور.»
وی تأکید کرد: «مسائل اجتماعی و فرهنگی زمانی پایدار حل میشوند که با اقناع، گفتوگو و فرهنگسازی همراه باشند.»
خسروپناه با رد نگاه تقلیلگرایانه به شورا تصریح کرد: «شورای عالی انقلاب فرهنگی فقط سند تدوین نمیکند؛ بلکه در میدان پیگیری، نظارت و ارزیابی اثرگذاری سیاستها حضور فعال دارد.»
وی افزود: «اسناد هوش مصنوعی و علوم کوانتومی که سال گذشته تصویب شدند، با پیگیری دبیرخانه شورا وارد مرحله اجرا شدهاند و معاونت علمی ریاستجمهوری برنامه پنجساله هوش مصنوعی را با جدیت دنبال میکند.»
دبیر شورا از نهایی شدن بازنگری نقشه جامع علمی کشور خبر داد و گفت: «این نقشه با توجه به تحولات جهانی علم و فناوری، پس از ۱۴ سال بهروزرسانی شده و اکنون در مراحل پایانی تصویب قرار دارد.»
وی همچنین به آییننامه جدید ارتقای اعضای هیئت علمی اشاره کرد و گفت: «این آییننامه یک سند اجرایی است که رویکرد آن از مقالهمحوری صرف، به سمت فناوریمحوری، مهارتافزایی و کاربرد علم تغییر یافته و در پنج محور اصلی برای حوزههای مختلف علمی اجرا خواهد شد.»
خسروپناه با اشاره به همکاری شورا با سازمان بازرسی کل کشور گفت: «نظارت و ارزیابی اثربخشی سیاستها بخشی از مأموریت شورا است و در این مسیر، تعامل با نهادهای نظارتی بسیار مؤثر بوده است.»
وی افزود: «شورا یک نهاد میانبخشی است و ارتباط مستمری با مجلس شورای اسلامی، قوه قضائیه، دیوان عدالت اداری، دانشگاهها و نخبگان دارد؛ بهویژه همکاری ما با کمیسیونهای آموزش، بهداشت و فرهنگی مجلس بسیار نزدیک و مؤثر است.»
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی از تکمیل برشهای استانی نقشه مهندسی فرهنگی خبر داد و گفت: «این نقشه اکنون در تمامی استانها اجرا شده و ستاد مربوطه با مسئولیت معاون اول رئیسجمهور فعال است. بودجه آن نیز با هماهنگی سازمان برنامه و بودجه و کمیسیون فرهنگی مجلس پیشبینی شده است.»
وی تأکید کرد: «هیچ تصمیمی در شورا بدون مشورت با متخصصان، هیئتهای اندیشهورز و نخبگان اتخاذ نمیشود. حتی در مسائل فرهنگی و اجتماعی نیز از جریانهای فرهنگی مردمی نظرخواهی میشود و این ارتباط همواره برقرار است.»
خسروپناه با اعلام پایان دوره چهارساله فعالیت شورا گفت: «گزارش جامع عملکرد این دوره تهیه و برای دفتر مقام معظم رهبری ارسال شده است تا مورد نقد و بررسی صاحبنظران قرار گیرد. ما در دوره آینده تلاش میکنیم گوششنواتر باشیم و از تجربهها درس بگیریم.»
وی مهمترین دستاورد این دوره را اجراییسازی سند تحول شورا دانست و افزود: «این سند، شورا را از یک نهاد صرفاً سیاستگذار به نهادی فعال در حوزه اجرا، پیگیری و نظارت تبدیل کرده و بخش عمدهای از آن به مصوبات عملیاتی بدل شده است.»
دبیر شورا با اشاره به ضعف ساختاری در کشور گفت: «نبود پیوند دقیق میان سیاستگذاری، قانونگذاری، اجرا و بودجه، یکی از مشکلات اساسی نظام حکمرانی است.»
وی سند امنیت غذایی را نمونهای از این چالش دانست و تصریح کرد: «اگر قوانین مکمل و ضمانتهای اجرایی لازم از سوی مجلس و دستگاههای متولی تدوین میشد، بسیاری از مشکلات امروز در حوزه کالاهای اساسی رخ نمیداد.»
خسروپناه با اشاره به تحولات جدید جهانی گفت: «در ابتدا تصور میشد ستاد هوش مصنوعی کافی است، اما امروز به این جمعبندی رسیدهایم که کشور نیازمند یک سازمان مستقل و یکپارچه در حوزه هوش مصنوعی و علوم کوانتوم است؛ مشابه الگوی سازمان انرژی اتمی.»
وی تأکید کرد: «ادغام این دو حوزه در یک ساختار مدیریتی، کارآمدتر و آیندهنگرانهتر خواهد بود.»
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به مصوبه اخیر مجلس درباره سازمان هوش مصنوعی گفت: «ما از اصل ورود مجلس استقبال میکنیم، اما معتقدیم تصمیمگیریهای کلان علمی نیازمند گفتوگوی کارشناسی عمیقتری است.»
وی در پایان با تأکید بر گفتوگوی عقلانی و همکاری بیننهادی گفت: «این نشستها فرصتی برای نقد سازنده است. ما آماده شنیدن هر پیشنهاد و نقدی هستیم که به بهبود تصمیمسازی فرهنگی و علمی کشور کمک کند.»
در بخش پرسش و پاسخ، یکی از خبرنگاران با اشاره به گلایههای گسترده درباره سهمیههای کنکور، پرسید که آیا با اصلاح این سهمیهها میتوان به تحقق عدالت آموزشی و توازن آموزشی امیدوار بود و با توجه به تأکیدات رئیسجمهور، زمان نهایی شدن این موضوع چه زمانی خواهد بود؛ بهویژه آنکه با وجود گذشت دو تا سه سال از مصوبه تغییر کنکور، این مسئله همچنان بهصورت نیمهکاره باقی مانده است.
حجتالاسلام والمسلمین خسروپناه در پاسخ، با تشریح ابعاد حقوقی و قانونی سهمیهبندی کنکور گفت: بخش قابل توجهی از سهمیهها مستند به مصوبات مجلس شورای اسلامی است و شورای عالی انقلاب فرهنگی امکان ورود یا نقض مصوبات مجلس را ندارد. بخشی دیگر نیز در اختیار شورای عالی انقلاب فرهنگی است که در همین راستا، رئیسجمهور به وزیر علوم دستور دادهاند تا طرح اصلاح سهمیهبندی تدوین و ارائه شود.
وی افزود: «تا جایی که اطلاع دارم، پیشنهادها و طرحهایی نیز به رئیسجمهور ارائه شده، اما هنوز این طرحها به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارجاع نشده است. حتی اخباری وجود دارد که این طرحها کافی تشخیص داده نشدهاند. ما همچنان منتظر هستیم تا طرح نهایی از سوی وزارت علوم به شورا ارسال شود تا در صحن شورا مورد بحث و بررسی قرار گیرد و انشاءالله به جمعبندی برسد.»
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به پیچیدگی موضوع سهمیهها تصریح کرد: «از آنجا که بخش قابل توجهی از ظرفیت صندلیهای ورود به دانشگاهها مبتنی بر مصوبات مجلس است، یا باید مجلس قانع شود و با نظر کارشناسی، بهویژه نظر وزارت آموزشوپرورش، ورود کند یا در صورت بروز تعارض میان قوا، موضوع به مقام معظم رهبری ارجاع شود؛ هرچند امیدواریم نیازی به ورود ایشان نباشد و عقلای نظام بتوانند این مسئله را به جمعبندی برسانند.»
خسروپناه تأکید کرد: «بدون تردید، مقوله عدالت آموزشی و آموزش عالی نیازمند اصلاح است، اما در شرایط فعلی بعید میدانم که در کوتاهمدت به جمعبندی نهایی برسیم.»
وی در ادامه نشست، درباره نقشه جامع علمی کشور نیز توضیح داد و گفت: «در یکونیم سال گذشته، با مشارکت گسترده متخصصان، از جمله فرهنگستان علوم پزشکی، شورای تحول و ارتقای علوم انسانی، دهها دانشگاه کشور و حتی استادان ایرانی خارج از کشور، بازنگری و تکمیل نقشه جامع علمی کشور انجام شده است.»
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: «به لطف الهی، نقشه جامع علمی کشور نهایی شده و بخشهای مختلف از جمله علوم پایه، مهندسی و کشاورزی بهصورت دقیق تدوین شدهاند. متن اصلی که باید در شورا تصویب شود، متن مختصری است، اما پشتوانه آن چندین جلد کتاب و کار کارشناسی عمیق و تخصصی است.»
وی در پایان ابراز امیدواری کرد که این سند بهزودی در صحن شورای عالی انقلاب فرهنگی مطرح، تصویب و ابلاغ شود تا تمامی دستگاهها و نهادهای مرتبط با علم و فناوری کشور بر اساس این نقشه جامع، اقدامات خود را دنبال کنند.
تأکید دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی بر فرآیند کارشناسی اسناد فرهنگی و نقش فرهنگسازی در مسئله حجاب
در ادامه نشست رسانهای، یکی از خبرنگاران با اشاره به بازگشت برخی اسناد از سوی دستگاهها، پرسید که با توجه به تأکید دبیر شورا بر کارشناسی بودن مصوبات، علت رفتوبرگشت اسناد چیست و وضعیت اجرای برخی اسناد از جمله سند موسیقی و نیز موضوع حجاب چگونه ارزیابی میشود.
حجتالاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه در پاسخ، با تأکید بر لازمالاجرا بودن اسناد مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: «اسناد تا زمانی که مصوبه شورا هستند، باید اجرا شوند؛ هرچند ممکن است برخی اسناد بهدرستی اجرا نشوند یا در اجرا با ضعفهایی مواجه باشند.»
وی با اشاره به سند موسیقی تصریح کرد: «بخش قابل توجهی از این سند اجرا شده و حتی با مشارکت خانه موسیقی نیز تکمیل شده است. پس از تصویب هر مصوبه، امکان بازنگری و اصلاح آن وجود دارد و در همین راستا، پیشنهادها و نظرات خانه موسیقی و جمعی از هنرمندان، حتی افرادی خارج از خانواده موسیقی، اخذ شده است؛ از جمله صاحبنظرانی در حوزه فلسفه، حکمت و فقه موسیقی، جامعهشناسی، روانشناسی و موسیقیدرمانی.»
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: «این نظرات در اختیار شورای هنر قرار گرفته و شورای هنر که با حمایت معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی فعالیت میکند، بازنگری سند موسیقی را آغاز کرده است. در صورت نهایی شدن، این موضوع مجدداً در صحن شورا مطرح و تصویب خواهد شد که این فرآیند، کاملاً قانونی و کارشناسی است.»
خسروپناه در بخش دیگری از سخنان خود، به موضوع حجاب پرداخت و گفت: «در دو ماه اخیر، رئیسجمهور تأکیدات جدی در این زمینه داشتهاند و این موضوع در دولت و همچنین در جلسات شورای عالی انقلاب فرهنگی مورد بحث قرار گرفته است.»
وی یکی از ریشههای برخی مشکلات در حوزه حجاب را تساهل و تسامح مدیریتی دانست و اظهار کرد: «در برخی برنامهها که فینفسه برنامههای خوب، ارزشمند و خانوادهمحور هستند، در اجرا نوعی سهلانگاری مدیریتی مشاهده میشود که زمینه بروز رفتارهای هنجارشکنانه را فراهم میکند. برگزارکنندگان این برنامهها باید نسبت به تمامی جوانب مسئول و پاسخگو باشند.»
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی تأکید کرد: «صرف اعلام اینکه شورای تأمین یک برنامه را تأیید کرده، کفایت نمیکند. دستگاههای اجرایی، نهادهای نظارتی و مجریان برنامهها موظفاند مراقبت لازم را داشته باشند تا رفتارهای ناصواب در فضاهای عمومی، سالنها، کافهها یا مراکز فرهنگی رخ ندهد؛ حتی اگر یک نهاد دولتی، فضای خود را در اختیار بخش خصوصی قرار داده باشد، مسئولیت نهایی بر عهده همان دستگاه است.»
وی در ادامه با اشاره به یافتههای پژوهشی درباره نگرش بانوان به حجاب گفت: «بر اساس پیمایشهای اخیر، اکثریت بانوان جامعه بهشدت با برهنگی مخالفاند. در عین حال، دیدگاههای مختلفی درباره شیوه مواجهه با مسئله حجاب وجود دارد؛ برخی بر عدم اجبار تأکید دارند و برخی بر لزوم ورود نهادهای نظارتی. اما آنچه به نظر من اهمیت بیشتری دارد، باورمندی به آثار مثبت حجاب و پیامدهای منفی بیحجابی است.»
خسروپناه افزود: «اگر دختران و بانوان ما با حکمت و فلسفه حجاب آشنا شوند و بدانند که حجاب، عامل مصونیت خانواده و مسئولیتپذیری اجتماعی است، پذیرش آن نیز افزایش مییابد. رسانهها در این زمینه نقش بسیار مهمی دارند؛ بیش از گلایه از اجرا نشدن قانون، باید به تبیین عقلانی و حکیمانه حجاب بپردازند؛ همانگونه که رهبر معظم انقلاب نیز بر مسئله تبیین تأکید دارند.»
وی با انتقاد از برخی تولیدات فرهنگی و تصویری گفت: «برخی سکوهای نمایش خانگی با عادیسازی صحنههای ناهنجار مانند مصرف دخانیات، مشروبات الکلی یا خشونتهای افراطی، به ترویج بیبندوباری و خشونت کمک میکنند. این در حالی است که حتی در هالیوود و بالیوود نیز امروز نقدهای جدی به این نوع فرهنگسازیها مطرح است.»
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی تأکید کرد: «باید در تولیدات فرهنگی، اخلاق، ادب، معنویت، تواضع و مردمداری ترویج شود. من معتقدم مهمترین عامل در حل بسیاری از مسائل فرهنگی، فرهنگسازی و تربیت اجتماعی است؛ البته هر دستگاهی نیز موظف است مسئولیت قانونی خود را انجام دهد.»
وی در پایان خاطرنشان کرد: «شورای عالی انقلاب فرهنگی در چارچوب وظایف خود، نظارت، پیگیری، مکاتبه و حتی دعوت و گفتوگو با مسئولان مرتبط را انجام میدهد، اما صلاح نمیدانم همه این اقدامات رسانهای شود؛ چراکه هدف شورا اصلاح امور است، نه مچگیری. ترویج فرهنگ قانونگرایی یک ضرورت اساسی است؛ چراکه اگر قانونگریزی در جامعه عادیسازی شود، هیچ نهادی به اهداف خود نخواهد رسید.»
لزوم شفافیت مسئولان، تقویت گفتوگوی ملی و تعیین ضوابط حکمرانی نمایش خانگی
در بخش پایانی نشست رسانهای، خبرنگاران پرسشهایی درباره روند گفتوگوی مسئولان با رسانهها، عملکرد خانه ملی گفتوگو، و همچنین سازوکارهای نظارتی شورای عالی انقلاب فرهنگی در حوزه نمایش خانگی و پلتفرمهای محتوایی مطرح کردند.
حجتالاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه در پاسخ به پرسشی درباره خانه ملی گفتوگو و برخی غیبتها در نشستهای آن، با تأکید بر ضرورت پاسخگویی مسئولان گفت: «یکی از چالشها این است که برخی مسئولان آمادگی ندارند خود را در معرض نقد قرار دهند، در حالی که شفافیت و پاسخگویی لازمه مسئولیتپذیری است. اگر ما به خبرنگاران احترام نگذاریم، نقد آنها را نشنویم، امکان اصلاح نیز از بین میرود.»
وی افزود: «خبرنگاران، مطالبات مردم را مطرح میکنند و هدف آنها مچگیری نیست. ایکاش این امکان وجود داشت که همه مسئولان ملزم شوند حداقل سالی چند بار در نشستهای عمومی با خبرنگاران حضور پیدا کنند و به پرسشها پاسخ دهند.»
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به تجربه خود در حوزه کرسیهای نظریهپردازی و آزاداندیشی اظهار داشت: «برگزاری کرسیهای گفتوگویی با حضور استادان دانشگاه و حوزه نسبتاً آسانتر است، اما متأسفانه برخی مسئولان از حضور در چنین فضاهایی گریزان هستند. در حالی که گفتوگوی آزاد و نقد سازنده، یکی از لوازم حکمرانی فرهنگی است.»
وی پیشنهاد کرد که نشست مستقلی با حضور مسئول خانه ملی گفتوگو برگزار شود تا دیدگاهها و اقدامات این مجموعه بهصورت مستقیم با رسانهها در میان گذاشته شود.
در ادامه نشست، خبرنگار صبا پرسشی درباره نقش فیلمها و سریالهای نمایش خانگی در فرهنگسازی و قبحزدایی از ناهنجاریها مطرح کرد و از دبیر شورا درباره وجود شاخصها یا سازوکارهای مشخص برای سنجش اهلیت فرهنگی و تعهد حرفهای پلتفرمها سؤال شد.
خسروپناه در پاسخ گفت: «سیاستها و ضوابط نمایش خانگی با هدف حل اختلافات میان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان صداوسیما، پس از برگزاری جلسات متعدد و صرف زمان قابل توجه، در شورای عالی انقلاب فرهنگی تدوین و تصویب شده است.»
وی افزود: «این مصوبه هماکنون در دفتر رئیسجمهور قرار دارد و امیدواریم هرچه سریعتر امضا و ابلاغ شود. البته معاونت حقوقی ریاستجمهوری نقدهایی را نسبت به این مصوبه مطرح کرده که برای ما تعجبآور بود، چراکه پیش از ارسال مصوبه برای رئیسجمهور، تمامی ملاحظات حقوقی اخذ شده بود و برخی از ایرادات مطرحشده، ناظر به خود قانون است نه مصوبه شورا.»
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی تصریح کرد: «پاسخهای لازم به این نقدها ارائه شده و امیدواریم سیاستها و ضوابط نمایش خانگی هرچه زودتر ابلاغ شود؛ چراکه اجرای آن میتواند کمک مؤثری به حکمرانی فرهنگی در حوزه نمایش خانگی داشته باشد.»
وی در پایان با اشاره به ضرورت پشتوانه قانونی برای اجرای این سیاستها گفت: «بخشی از ضمانتهای اجرایی نیازمند قانونگذاری است که این موضوع در حیطه وظایف مجلس شورای اسلامی قرار دارد. خوشبختانه کمیسیون فرهنگی مجلس به این موضوع ورود کرده و در ادامه سیاستها و ضوابط مصوب شورا، در حال تدوین قوانین تکمیلی است. شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز این روند را بهصورت مستمر پیگیری میکند.»