ستایش منفرد/صبا:  شاید در تاریخ سینما كمتر فیلمی به زیبایی «فارست گامپ» نقش بخت و اقبال را در سرنوشت آدم به تصویر كشیده باشد. «فارست گامپ» به كارگردانی رابرت زمكیس محصول سال ۱۹۹۴ است و نقش اصلی آن را تام هنكس افسانه‌ای بر عهده دارد. این فیلم كه در فرهنگ عامه امریكا از جایگاه خاصی برخوردار است، امسال ۳۰ ساله شد و هنوز چه برای تماشاگران جدیدش و چه برای كسانی كه چندین بار به تماشای آن نشسته‌اند، به یك اندازه جذاب است. به مناسبت ۳۰ سالگی این فیلم ۱۰ نكته از آن را مرور کرده‌ایم.

۱- تام هنكس انتخاب اول نبود

خیلی سخت است كه كس دیگری جز تام هنكس را در نقش گامپ تصور كنیم. اما وینستون گروم، نویسنده رمانی كه فیلم بر اساس آن ساخته شده، جان گودمن را به عنوان نقش اصلی تصور كرده بود. رابرت زمكیس، كارگردان فیلم، بیل پكستون را می‌خواست، اما استودیو اعتقاد داشت كه پكستون كاریزمای ستاره‌ای كافی ندارد. انتخاب دیگر زمكیس، هری اندرسون بود كه چون در آن مقطع مشغول بازی در سریالی تلویزیونی بود در دسترس نبود. بیل مورای، چِوی چِیس و جان تراولتا هم نقش را رد كرده بودند.

۲- رابین رایت هم انتخاب اول نبود

قبل از اینكه نقش جِنی كوران، عشق زندگی فارست، به رابین رایت برسد، نیكول كیدمن، جودی فاستر و دمی مور برای این نقش در نظر گرفته شده بودند. اما اقبال رایت بلند بود كه در نهایت نقش به او رسید. رایت گفته: «بازی در «فارست گامپ» بی شك یكی از شگفت‌انگیزترین تجربه‌های دوران کاری‌ام بود. فیلم بسیار زیبایی است بدون اینكه خیلی احساساتی‌ باشد. وقتی كه در حال فیلمبرداری بودیم هیچ فكرش را هم نمی‌کردیم كه فیلم به این موفقیت برسد. بازی در نقش جنی كه تقریبا ۲۰ سال از عمرش بر پرده نقش می‌بندد و همه ‌چیزهایی كه او به همراه فارست پشت سر می‌گذارد، تجربه فوق‌العاده‌ای بود. من و تام هر روز سر صحنه می‌خندیدیم. خیلی مفتخرم كه در چنین فیلمی حضور داشته‌ام.»

۳- برادر بدل برادر

جیم هنكس، برادر كوچك‌تر تام هنكس كه خودش بازیگر و كارگردان است، در برخی صحنه‌ها از جمله درصحنه‌های دویدن مشهور فارست گامپ بدل برادرش بود. جیم هنكس گفته: «تام بدل‌های دیگر هم داشت، اما هیچ‌کدام نمی‌توانستند شبیه به تام بدوند. این نوع دویدنِ چُلمنگی خاص اعضای خانواده هنكس است.» جیم در انیمیشن «داستان اسباب‌بازی» هم در برخی صحنه‌ها به جای تام جای شخصیت كلانتر وودی صحبت كرده است.

۴- فیلم خانوادگی

جز برادر هنكس، دختر تام هنكس، الیزابت، هم در فیلم در نقش جنی جوان بازی كرده. پسر رابرت زمكیس، الكساندر، هم در صحنه‌ای از فیلم حضور دارد، همان پسری كه اجازه نمی‌دهد فارست جوان در صحنه اتوبوس كنارش بنشیند.

۵- اولین كلوزآپ از بازیگر جوان

هالی جوئل آزمنت كه نقش پسربچه‌ای به نام كول را در فیلم «حس ششم» به كارگردانی ام. نایت شیامالان رو‌به‌روی بروس ویلیس بازی كرد و نقش‌آفرینی‌اش تحسین شد، اولین نقشش را در «فارست گامپ» بازی كرد. او نقش پسر فارست را داشت. ۵ سال بعد از این فیلم او در «حس ششم» خوش درخشید.

۶-ساخت جلوه های ویژه با كمک شعبده‌باز معروف

زمكیس عاشق تكنولوژی و جلوه‌های ویژه است و در «فارست گامپ» هم از جلوه‌های ویژه استفاده بجایی كرده. وقتی فیلم را می‌بینید از اینكه گری سینایز، بازیگر نقش ستوان دن تایلر، چطور آنقدر طبیعی پاهایش قطع شده حیرت می‌کنید. این كار با كمك جلوه‌های ویژه و البته یك شعبده‌باز ممكن شد. ریكی جی، استاد شعبده‌بازی، ویلچری طراحی كرد كه وقتی سینایز روی آن می‌نشست، به نظر می‌آمد كه از زانو به پایان پا ندارد.

۷- نیمكت در موزه

نیمكت معروفی كه فارست روی آن می‌نشیند و شروع به تعریف داستان زندگی‎اش برای زنی كه طرف دیگر آن نشسته می‌كند، در واقعیت وجود نداشت و برای فیلم آنجا گذاشته شد. این نیمكت كه ارزشی نمادین پیدا كرده،  حالا در موزه تاریخ ساواناست.

۸- دو بازیگر و یک نقش

در صحنه‌ای بسیار كوتاه از فیلم، پیتر دابسون نقش الویس پریسلی هنوز مشهورنشده را باز می‌کند. اما صدای او متعلق به خودش نیست. زمكیس برای صدای پریسلی كورت راسل را استخدام كرد كه قبلا نقش پریسلی را در فیلمی تلویزیونی بازی كرده بود.

۹- موسیقی نماد تغییرات زمانه

آهنگ‌ها و موسیقی‌های به‌کاررفته در فیلم نقش مهمی برای نشان دادن تغییرات زمانه دارند. زمكیس به تیم صدا گفته بود هرجا كه رادیویی در صحنه هست باید موسیقی‌ای متناسب با آن دوره پخش شود.

۱۰- اپیزودیک یا سه پرده‌ای؟

حالا كه فارست گامپ ساخته شده و بعد از ۳۰ سال همچنان قابل ستایش است، تحلیل ساختار آن راحت است. اما پیش از آغاز تولیدش، ۹ سال درباره اینكه این فیلم را چطور باید ساخت بحث و گفت‌وگو وجود داشت. خیلی‌ها فكر می‌کردند این فیلم بیشتر ساختاری اپیزودیك دارد تا ساختاری سه‌پرده‌ای و رفتن از یك اتفاق به اتفاقی دیگر و باز به اتفاقی دیگر برای شخصیت باورپذیر نبود. اما در آخر همین سیر داستان و اینكه سرنوشت، فارست و تماشاگر را به كدام سمت می‌برد به برگ برنده آن بدل شد.