به گزارش صبا، حماسه عاشورا یکی از تأثیرگذارترین وقایع تاریخ است که با گذشت بیش از هزار و چهارصد سال همچنان الهام‌بخش خلق آثار دراماتیک در عرصه هنرهای نمایشی و تصویری است. واقعه‌ای بزرگ و چندلایه که می‌تواند از جنبه‌های گوناگون از جمله مفاهیم ایثار و آزادگی تا شهادت و مقاومت دستمایه روایت‌های نمایشی قرار گیرد.

جهان‌شمولی پیام عاشورا و تأثیرگذاری شخصیت‌های آن سبب شده است هنرمندان در دوره‌های مختلف با نگاه‌ها و شیوه‌های متفاوت به روایت این رخداد بپردازند و هرکدام از زاویه‌ای تازه به این حماسه انسانی نگاه کرده و دست به تولید آثاری برای گروه‌های سنی گوناگون بزنند، آثاری که در برخی موارد به نمونه‌هایی ماندگار در تاریخ سینما، موسیقی و تئاتر ایران تبدیل شده‌اند.

همزمان با آغاز محرم، هنرمندان تئاتر با آثاری متنوع از نمایش‌های عروسکی ویژه کودکان تا اجراهای نمایشی بزرگسال مفاهیم عاشورایی را بازخوانی کرده‌اند که در ادامه به معرفی این آثار می‌پردازیم.

نمایش «نور بر نیزه»؛ افسوس از اینکه دیر رسیدیم 

نمایش «نور بر نیزه» به نویسندگی آرزو خلیلی با کارگردانی مجتبی ترکمان در تماشاخانه سنگلج یکی از این آثار است که به روایت واقعه عاشورا از زاویه دید جاماندگان می‌پردازد، کسانی که در آن روز سرنوشت‌ساز در کربلا حضور نداشتند.

در خلاصه داستان این نمایش آمده است: «دیر رسیدیم». عبارتی که سال‌هاست از زبان جاماندگان حقیقت شنیده می‌شود؛ نه فقط در سوگ سومین امام شیعیان بلکه در هر جایی که انسانیت را نشانه رفته باشند و  برای پاسخ به فریاد «آیا کسی هست، مرا یاری کند؟»  دیر شده باشد.

این نمایش از ۲۶ خرداد تا ۵ تیر هر شب ساعت ۱۹ در تماشاخانه سنگلج روی صحنه است.

«سِر سُرخ» در امتداد فراموشی و پشیمانی

نمایش «سِر سُرخ» به نویسندگی امیر صفایی‌پور و کارگردانی حسین عبداللهی دیگر اثر نمایشی است که به زودی با بهره‌گیری از تکنیک‌های تعزیه و نمایش ایرانی، داستان پشیمانی و فراموشی را با نگاهی به واقعه کربلا روایت می‌کند.

در خلاصه داستان این اثر آمده است: «روایت دبیر و طبیبی در چهار بازه زمانی؛ چند روز پیش از واقعه کربلا، در آستانه آن، پس از شهادت امام و یارانش و امروز. روایت و رؤیای دبیری که بسیاری از نامه‌های دعوت از امام حسین (ع) به کوفه را نوشته و اکنون از کرده خود سخت پشیمان است و طبیبی ایرانی که در کوفه ساکن شده و تلاش می‌کند قصه‌ها و غصه‌های سرزمین خود را فراموش کند.»

«سِر سُرخ» از ۵ تا ۲۶ تیر هر شب ساعت ۱۹:۴۵ در کارگاه نمایش مجموعه تئاتر شهر اجرا می‌شود.

«درخت گیلاس» از کلر ژوبرت تا عاشورا

در میان این آثار، نمایش «درخت گیلاس» نیز با رویکردی متفاوت به مفاهیم عاشورایی برای مخاطبان کودک و نوجوان تولید شده است. این نمایش به نویسندگی شراره طیار و محمدحسین حبیبی و کارگردانی شراره طیار در تالار هنر روی صحنه می‌رود و تلاش دارد مفاهیم مرتبط با واقعه عاشورا و سیره امام حسین (ع) را در قالب داستانی نمادین و قابل درک برای کودکان روایت کند.

در خلاصه داستان «درخت گیلاس» آمده است: «قصه درختی زیبا که آشیانه پرنده‌هاست؛ اما حضور یک دارکوب زورگو آرامش آن‌ها را بر هم زده است. تا اینکه روزی بلبلی از راه می‌رسد و به پرنده‌ها کمک می‌کند تا در برابر زورگویی بایستند و از خانه خود دفاع کنند.»

این نمایش عروسکی که با اقتباس از کتاب «چرا؟ چرا؟ چرا؟» نوشته کلر ژوبرت تولید شده است از ۲۶ خرداد ۱۴۰۵ هر شب ساعت ۱۸:۱۵ در تالار هنر میزبان مخاطبان کودک و نوجوان است.

اجرای این آثار نشان می‌دهد که واقعه عاشورا همچنان ظرفیت‌های گسترده‌ای برای روایت در هنرهای نمایشی دارد و هنرمندان می‌کوشند با زبان و شیوه‌های متنوع مفاهیم آن را برای مخاطبان امروز و نسل‌های مختلف بازخوانی کنند.

نشر اول: ایران تئاتر