به گزارش خبرنگار موسیقی صبا، صبا صفری، آهنگساز، نوازنده و مدرس سنتور در گیلان متولد شده است. این نوازنده، دارای مدرک کارشناسی ارشد موسیقی است و علاوه بر سنتور، سازهای سه‌تار و تنبک را نیز به خوبی می‌نوازد. به قول خودش:«موسیقی هنری تعالی‌بخش در تمامی حالات یک انسان است که می‌تواند متجلی بُعدی دیگر از احوالات انسان‌ها و دیگر موجودات باشد. موسیقی در تمامی ممالک دنیا و در سبک‌های گوناگونی که وجود دارد، می‌تواند بیانگر آداب و سنن و شرایط جغرافیایی با بیانی ابسترکت باشد. موسیقی را در زبان کهن فارسی «خنیا» می‌نامند. خنیا از واژه‌ی پارسی «خونیاک» و لغت اوستایی «هونواک» گرفته شده است. هونواک از دو بخش «هو» به معنای «نیک و خوش» و «نواک» به‌معنای «نوا» ساخته شده که مجموعاً «هونواک» را می‌توان «نوای خوش» معنی کرد». با این آهنگساز و نوازنده گفت‌وگوی کوتاهی داشته‌ایم که در ادامه می‌خوانید.

***

٭٭٭از نظر شما به طور کلی یک آهنگ خوب چه ویژگی‌هایی دارد؟

یک آهنگ خوب زمانی خوب نامیده می‌شود که بیانگر محتوای درست و سالم در زمان درست برای ماندگارشدن باشد، البته خود آهنگساز و اندیشه‌ی او در آفرینش آهنگ بسیار نقش دارد. از طرفی، بسیاری از آهنگ‌های قدیمی هستند که با توجه به رعایت‌کردن استانداردها و حس خوب آهنگسازی هنوز هم تازه‌اند. به قول «گلچین گیلانی»:

تازگی ربطی ندارد با زمان/ تازه آن باشد که ماند جاودان

کهنه‌ی دیروز گر زیبا بود/ تازه هم امروز و هم فردا بود

تازه‌ی امروز گر بی‌معنی است/ کهنه است و آنی است و فانی است.

٭٭٭آیا پافشاری بر این‌که ما باید بازگردیم به دوره‌ای که هنر والاتر بود و زندگی کیفیت هنری‌تری داشت،کار بیهوده‌ای است یا می‌توان هنر گذشته را زنده کرد؟

من بر این باورم که وجود اصالت‌های موسیقی گذشتگان و توجه به لحن و محتوای موسیقی ایرانی همراه با در نظرگرفتن احوالات و ذائقه‌ی موسیقایی زمان حال، می‌تواند محتوایی عالی از موسیقی را تجلی ببخشد.

٭٭٭بسیاری از اهالی فن و صاحب‌نظران موسیقی معتقدند یکی از دلایل عمده‌ی رخداد رکود در موسیقی ایران، به دلیل توجه‌نکردن موسیقی‌دانان ایران به نوآوری است. شما برای متصل‌شدن موسیقی کشورمان به جریانات روز دنیا چه پیشنهادی دارید؟

متاسفانه موسیقی‌دانان عصر حاضر، نوآوری در موسیقی را «موسیقی تلفیقی» یا «فیوژن» معنی می‌کنند که بنده سال ۱۳۹۲ در مقاله‌ی یکی از روزنامه‌ها کاملاً به آن پرداخته‌ام. موسیقی ما در دنیا شناخته شده اما به خوبی فراگیر نشده است. این موضوع دلیل مشخصی دارد که بنده فعلاً وارد این حیطه نمی‌شوم، چون باید چندین ساعت شکوه و شکایت کنم! اما خوشبختانه به نظر بنده، سازی که نسبت به ساز‌های دیگر موسیقی ایرانی به شکلی قابل‌توجه از نظر تکنیک و امکانات نوازندگی پیشرفت کرده، تنبک بوده است.

٭٭٭نقش جشنواره‌های موسیقی را در پیشرفت نوازندگان چگونه ارزیابی می‌کنید؟

من معتقدم جشنواره‌ها هم می‌تواند خیلی خوب باشد و هم خیلی بد. فاکتور‌های زیادی برای برپایی یک فستیوال موسیقی وجود دارد که به نظرم مهم‌ترین آن انتخاب هیات داوران است. متاسفانه در خیلی از فستیوال‌ها و برنامه‌های استعدادیابی، داوران بیش‌تر از این‌که به موارد یکسان همچون آداب صحنه، ریتم، حفظ رپرتوار، تسلط به نوازندگی و … توجه داشته باشند، بیش‌تر سلیقه‌ای عمل می‌کنند. این باعث می‌شود نتایج داوری منصفانه نباشد و روی شرکت‌کنندگان نتایجی منفی بگذارد. در هر صورت بنده یک جشنواره موسیقی را نفی نمی‌کنم اما داشتن یک راهنما یا استاد خوب و دل‌سوز برای هنرجو باعث می‌شود بعد از کسب مقام، هنرجو مغرور نشود و به یک مقام اول تا سوم بسنده نکند یا بالعکس، اگر موفق نشد مقامی کسب بکند، از تلاش خود دست برندارد.

٭٭٭نظرتان درباره اخلاق هنری چیست؟

این پرسش خیلی کلی است و من نمی‌توانم به عنوان مثال از شخص خاصی نام ببرم اما به نظر بنده اخلاق هنری بیش‌تر از ماهیت یک اثر هنری به خود هنرمند بستگی دارد و نمی‌توان مثلاً نقاشی که اثری فوق‌العاده را آفریده است،کاملاً هنرمند دانست. خیر، او یک تکنیسین فوق‌العاده است. رفتار اجتماعی، رفتار‌های فردی، تعامل با دیگران، جهان‌بینی، تسلط یا آشنایی به هنر‌های دیگر این مرز و بوم و جهان و … برای تعالی یک فرد می‌تواند او را به هنرمندی واقعی تبدیل بکند.

٭٭٭در ایران چه روشی در آموزش سنتور وجود دارد؟ آیا این شیوه با کشورهای دیگر قابل‌مقایسه است؟

معمولاً قابل‌مقایسه نیست، زیرا برای نمونه در کشور‌های دیگر در موسیقی کلاسیک معمولاً یک رپرتوار ثابت وجود دارد و هنرجو با یک شیوه‌ی آنکادره‌شده آموزش می‌بیند اما در کشور ما چنین نیست و سبک‌ها و حتی شیوه‌ی آموزش توسط هنرآموز در یک سبک مشترک هم فرق می‌کند که متاسفانه بعضاً به سردرگمی هنرجویان موسیقی می‌انجامد. این مشکل با عوض‌کردن استاد نیز بیش‌تر نمایان می‌شود که سرانجام بعضاً با آسیب روحی، آنان را از ادامه آموزش منصرف می‌کند.

٭٭٭آیا ما می‌توانیم از روش آموزشی کشورهای دیگر استفاده بکنیم؟

این مورد بعضاً تا حدودی که قابل‌استفاده و دارای اشتراکات فرهنگی و هنری ما باشد، انجام شده اما با توجه به این‌که موسیقی اصیل ایرانی با موسیقی جهانی فرق‌هایی از جمله فواصل، لحن و شیوه‌ی نوازندگی دارد، شیوه‌ی آموزش آن با استاندارد‌های بین‌المللی در بخش‌های عمده متفاوت است.

٭٭٭آیا نوازنده‌ی سنتور می‌تواند سازهای دیگر را نیز به خوبی بنوازد؟

این‌که صرفاً یک نوازنده‌ی سنتور می‌تواند ساز‌های دیگر را هم بنوازد، درست نیست. نواختن چند ساز توسط یک فرد، به اندیشه،کارایی، تمایل و میزان تلاش او بستگی دارد اما نوازنده‌ای که چندین ساز را می‌نوازد، معمولاً یک ساز را به عنوان ساز تخصصی خود برمی‌گزیند و دیگران او را بیش‌تر به نوازندگی آن ساز می‌شناسند. برای نمونه استاد ابوالحسن صبا بیش از ۱۰ ساز را به خوبی می‌نواختند اما اکثراً او را با نوازندگی ویولن می‌شناختند.

٭٭٭وظیفه‌ی یک هنرمند پس از مطرح‌شدن چیست؟

اخلاق، اخلاق، اخلاق.

پریسا اسماعیلی‌نیا