به گزارش واحد بازرگانی صبا، انواع سازدهنی ها ، ساختمان و سبک آن‌ها مسئله‌ای است که امروز می‌خواهیم در مورد آن صحبت کنیم. در دنیای سازدهنی ها ابتدا با انواع سازدهنی آشنا می‌شویم و سپس از رمز و راز تولید و ساختار آن سر در می‌آوریم، در گام بعدی هم با سبک‌های روز سازدهنی آشنا خواهیم شد. این سفر کوتاه به جز من و شما یک همراه دیگر نیز دارد.

ما در این سفر با نوای خوش سازدهنی همراه می‌شویم. برای این کار کافی است آلبوم سازدهنی (old friend) اثر توتس را دانلود کرده و پخش کنید و همراه با ما این سفر را شروع کنید.

انواع سازدهنی

برای شروع کار به عنوان یک خریدار سری به بازار سازدهنی می‌زنیم تا از قیمت سازدهنی‌ و انواع مدل‌های سازدهنی موجود در بازار باخبر شویم. سه نوع سازدهنی اصلی موجود در بازار به شرح زیر است:

• سازدهنی کروماتیک
• سازدهنی دیاتونیک
• سازدهنی ترمولو

البته طبق تقسیم بندی‌های رایج مدل‌های دیگری همچون ارکسترا و اکتاو نیز وجود دارند که محبوبیت چندانی در بازار سازدهنی ندارند و مورد استفاده برخی از افراد خاص هستند. البته منظور ما از افراد خاص قشر مرفه جامعه نیستند، بلکه یک سبک خاص از موسیقی هست که فعلا آن‌طور که باید جا نیفتاده و نیاز به زمان بیشتری دارد.

در مورد سازدهنی کروماتیک و دیاتونیک نیز تا همین چند سال پیش اوضاع به همین منوال بود. اساتید سازدهنی بسیار کم بودند و آموزشگاه‌های موسیقی نیز دوره‌های آموزش سازدهنی را ارائه نمی‌دادند.

اما اکنون اوضاع تغییر کرده است و اساتید ماهری در سرتاسر ایران اقدام به تدریس سازدهنی می‌کنند. گذشته از این وجود دوره‌های مجازی آموزش سازدهنی باعث شده تا محدودیت‌های زمانی و مکانی از بین بروند و علاقمندان در سرتاسر ایران بتوانند از آموزش‌های سازدهنی بهره‌مند شوند.

سازدهنی کروماتیک

سازدهنی کروماتیک یکی از محبوب‌ترین سازدهنی‌های بازار ایران و جهان است و به خصوص در ایران و به سبب روحیات ما ایرانی‌ها سازدهنی کروماتیک طرفداران بیشتری دارد. اگر بخواهیم برای محوبیت ساز کروماتیک و دیاتونیک یک نسبت را بیان کنیم می‌توانیم به نسبت ۷۰ به ۳۰ اشاره کنیم.

این ساز در مدل‌های ۸، ۱۰، ۱۲، ۱۴ و ۱۶ سوراخه ساخته می‌شود و نوع ۱۲ سوراخه‌ آن مدل رایج و استاندارد سازدهنی است که رنج صوتی ۳ اکتاو را نیز پوشش می‌دهد.

مشخصه اصلی سازدهنی کروماتیک که منجر به افتراق آن از دیگر سازدهنی‌ها می‌شود وجود کلید اسلاید در کناره‌ی آن است و وظیفه آن این است که صدا را نیم‌پرده زیرتر و یا بم‌تر کند. البته در با سازدهنی دیاتونیک هم می‌توان با تکنیک (Bending) برخی از فواصل نیم‌پرده را اجرا کرد.

سازدهنی دیاتونیک

سازدهنی دیاتونیک یا همان (blues harp) دیگر ساز رایج موجود در بازار است که نسبت به سازدهنی کروماتیک از محبوبیت کمتری برخودار است. نام گذاری این ساز بواسطه کاربرد خاص آن در نواختن سبک بلوز انجام شده است.

این ساز نیز در مدل های مختلفی به بازار عرضه می‌شود و نوع ۱۰ سوراخه آن را مدل استاندار آن در نظر می‌گیرند. هر یک از سوراخ‌های این ساز نیز به دمش و مکش به صدا در می‌آیند.

ساز دیاتونیک قابلیت‌های بالقوه بیشماری دارد که فرد نوازنده تنها با تمرین و افزایش مهارت به آن‌ها دست خواهد یافت. در صورتی که فرد نوازنده تسلط و مهارت کافی را داشته باشد می‌تواند نت‌ها گام کروماتیک را نیز بر روی سازدهنی دیاتونیک بنوازد.

سازدهنی ترمولو

سازدهنی ترمولو یا (echo harmonicas) در بازار ایران بیشتر به عنوان یک اسباب‌بازی کاربرد دارد و به صورت حرفه‌ای و برای آموزش سازدهنی کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرد. این ساز نسبت به دو ساز دیگر ظاهر متفاوتی دارد و به ازای هر نت دو سوراخ دارد.

اگر نوازنده دو سوراخ بالا و پایین را به صورت همزمان بنوازد صدای لرزانی تولید خواهد شد که به آن Tremolo Effect می‌گویند و این موضوع به سبب این است که دو تیغه بالا و پایین با اختلاف اندکی نسبت به هم کوک شده‌اند.

ساختمان سازدهنی را بشناسیم!

سازدهنی در رده‌ سازهای بادی و زمره سازهایی قرار می‌گیرد که هم با دمش و هم مکش نواخته می‌شوند قرار می‌گیرد. به طور معمول یک سازدهنی از بخش‌هایی که در تصویر زیر مشاهده می‌کنید تشکیل شده است.

ساختار کلی سازدهنی‌ها یکسان است و از قسمت‌های مشابهی ساخته می‌شوند و آن چیزی که باعث تفاوت در آن‌ها می‌شود برخی ساختارهای متفاوت آن‌هاست. به طور مثال سازدهنی کروماتیک دارای ویندسیور و کلید اسلاید است که در دیگر مدل‌های سازدهنی مشاهده نمی‌شود.

دقت به اجزای سازدهنی در حین خرید آن اهمیت خاصی داد چرا که سازدهنی‌ها هر چند وقت یکبار باید تمیز بشوند و در صورت اشکال ممکن است نیاز به تعمیر پیدا کنند و اگر نحوه ساخت سازدهنی یا جنس اجزای آن به گونه‌ای باشد که قابل تعویض و تعمیر در ایران نباشد به مشکل خواهید خورد.

اجزای کلی ساختمان سازدهنی‌ها به شرح زیر می‌باشد:

• کاور پلیت بالایی
• صفحه تیغه دمش
• شانه
• صفحه تیغه مکش
• کاور پلیت پایینی

شانه‌ی سازدهنی یکی از اجزای اصلی ساز است و وظیفه انتقال صدای وارد شده به سازدهنی توسط دستگاه تنفسی انسان به صفحه تیغه دمش و مکش را برعهده دارد. صفحه‌‌های تیغه دمش و مکش نیز دارای زبانه‌هایی بر روی خود هستند که یک طرف این زبانه‌ها آزاد است و در صورت برخورد هوا با این زبانه نت کوک شده بر روی آن به صدا در خواهد آمد.

کیفیت اجزای تشکیل دهنده‌ی ساز و در کنار مهارت و تکنیک‌های استفاده شده توسط نوازنده از جمله عوامل مهم کیفیت صدای تولید شده در سازدهنی است.

جنس اجزای سازدهنی

جنس اجزای سازدهنی در کیفیت صدای تولید شده در ساز و حسی که در حین نواختن سازدهنی تجربه می‌کنید تاثیر مهمی دارد. به طور مثال سازهایی که با شانه چوبی ساخته می‌شوند صدایی گرم‌تر از دیگر سازدهنی‌ها دارند.

بیشتر سازدهنی‌های تولید شده در شرکت‌های معتبر دارای شانه‌های پلاستیکی مقاوم هستند. شانه‌های پلاستیکی نسبت به شانه‌های چوبی دارای مقاومت بیشتر در برابر شرایط محیطی مانند رطوبت و تغییرات آب و هوایی دارند. البته به تازگی برخی از شرکت‌های تولید کننده سازدهنی اقدام به تولید شانه چوبی ضدآب کرده‌اند.

همچنین مدل‌های مختلف سازدهنی دارای کاور پلیت‌ و دهانی‌هایی با جنس‌های متفاوت هستند. کاورپلیت‌هایی با استیل‌ ضد زنگ یا یک نوع پلاستیک خاص رواج بیشتری در بین طرفداران این ساز دارد.

شرکت‌های محبوب تولید کننده سازدهنی

انواع سازدهنی ها با مدل‌ها و شکل‌های مختلف در بازار وجود دارند و هر کدام نیز ممکن است ویژگی خاصی داشته باشد که آن را از بقیه سازها متمایز کند. برند سازدهنی یکی از مسائل مهمی است که در خرید سازدهنی باید به آن توجه کنیم. برخی از برندهای محبوب سازدهنی موجود در بازار به شرح زیر می‌باشند:

• Seydel   شرکت آلمانی
• suzuki    شرکت ژاپنی
• Easttop  شرکت چینی
• Hohner  شرکت آلمانی و به نوعی یکی از محبوب‌ترین‌ها
• Swan    شرکت چینی

سبک های روز سازدهنی

گستره‌ی سبک‌های سازدهنی‌ها بسیار متنوع است و می‌توان از این ساز در یک گروه موسیقی و یا حتی به صورت تک‌نوازی استفاده کرد. سبک‌های رایج هر سازدهنی نیز به شرح زیر می‌باشد:

سبک‌های رایج سازدهنی کروماتیک

از جمله سبک‌های رایج سازدهنی کروماتیک می‌توانیم به سبک‌های پاپ، جاز، کلاسیک، پاپ ایرانی، سنتی و فولک اشاره کنیم.

سبک‌های رایج سازدهنی دیاتونیک و ترمولو

برای سازدهنی دیاتونیک نیز سبک‌های بلوز، جاز، کانتری و فولک اشاره کنیم.

در ضمن سبک‌های رایج سازدهنی ترمولو نیز پاپ و راک آسیایی می‌باشد.

انتخاب سبک و سازدهنی مناسب

اگر قصد خرید و آموزش سازدهنی را دارید و نمی‌دانید به چه سبکی علاقه دارید می‌توانید با سرچ در اینترنت انواع مختلفی ترک‌های نوازندگی سازدهنی را مشاهده کنید و یک سبک و ساز را برای یادگیری انتخاب کنید.

اگر باز هم نتوانستید یک سبک را انتخاب کنید می‌توانید سازدهنی کروماتیک را انتخاب کنید چرا که دارای گستره‌ی وسیع‌تری از سبک‌های قابل نواختن و منابع آموزشی بیشتری است. همچنین می‌تواند از اساتید و متخصصان سازدهنی نیز در این باره مشورت بخواهید. نواکده یکی از همین مراجع تخصصی سازدهنی است که میتواند به شما کمک کند تا ساز مورد نظرتان را انتخاب کنید و آموزش‌های لازم ببینید.