امروز شنبه, ۲۴ مرداد , ۱۴۰۵ ساعت ۰۸:۱۵:۳۰
به گزارش صبا، آیین «شبشروه» با حضور جمعی از شروهخوانان برجسته جنوب و علاقهمندان فرهنگ و موسیقی بومی در سالن سینما صدف جزیره خارگ برگزار شد. اجرای این برنامه بر عهده شاهین بهرامنژاد، مجری و کارشناس فرهنگ عامه، بود و ناخدا علی ستوده، عبدالرسول حسینی و محسن سناسیری، از شروهخوانان شناختهشده جنوب، به اجرای شروه پرداختند. سید عبدالحمید هاشمی نیز با نوازندگی نی، شروهخوانان را همراهی کرد.
این برنامه با مثنویخوانی از اشعار مولانا آغاز شد و در ادامه، بهرامنژاد ضمن ارائه توضیحاتی درباره پیشینه شروه، به جایگاه این شیوه آوازی در فرهنگ شفاهی و موسیقی جنوب ایران پرداخت و بر پیوند آن با اقلیم، ادبیات و زیست اجتماعی مردم این منطقه تأکید کرد.
یکی از محورهای اصلی این برنامه، بررسی پیوند شروه با شعر و دوبیتیهای شاعران جنوب بود. در این بخش از شاعرانی همچون فایز، مفتون، نادم، باکی و کوهی نام برده شد؛ شاعرانی که اشعارشان طی سالها در سنت شفاهی جنوب و شروهخوانی مورد استفاده قرار گرفته و بخشی از میراث ادبی این منطقه را شکل داده است.
شروه در ساختار سنتی خود، ارتباط مستقیمی با دوبیتیخوانی دارد و مضامینی همچون عشق، فراق، دلتنگی و تجربههای فردی و اجتماعی مردم جنوب، از مهمترین موضوعات مورد استفاده در این گونه آوازی به شمار میرود. در بخش نخست برنامه نیز هر یک از شروهخوانان، با شیوه و سبک اجرایی خود، حدود ۱۰ دقیقه به اجرای شروه پرداختند.
بخش دیگری از برنامه به معرفی «گرده»های شروهخوانی اختصاص داشت. بهرامنژاد در این بخش توضیح داد که شروه در مناطق مختلف جنوب با شیوههای اجرایی متفاوتی خوانده میشود که در اصطلاح محلی از آنها با عنوان «گرده» یاد میشود.
برخی از این شیوهها بر اساس محل جغرافیایی نامگذاری شدهاند؛ از جمله دشتیاتی، دشتستانی، شبانکارهای، شُنبهای و چاهکوتاهی. برخی دیگر نیز با نامهای قومی مانند حاجیونی، جتکی و زنگی شناخته میشوند. همچنین تعدادی از گردهها به نام شروهخوان یا صاحب سبک آن شهرت یافتهاند که از جمله آنها میتوان به عامسین، علی کلسین، کل کرم، زنگویی، نجاتی، بخشی و شریفیان اشاره کرد.
در ادامه، از شروهخوانان حاضر خواسته شد هر یک یکی از گردههای شاخص را اجرا کنند. ناخدا علی ستوده با اجرای «گرده بخشی»، یاد جهانبخش کردیزاده را گرامی داشت. کردیزاده از شروهخوانان و نوحهخوانان شناختهشده بوشهری بود که در ۴۱ سالگی درگذشت.
محسن سناسیری نیز «گرده پولاد» را اجرا کرد؛ سبکی که با نام پولاد اسماعیلی، شروهخوان پیشکسوت منطقه دشتی، شناخته میشود.
در بخش دیگری از برنامه، عبدالرسول حسینی، شروهخوان اهل شهر کاکی در منطقه دشتی، به اجرای شروه دشتیاتی به سبک «عامسین» پرداخت. این اجرا با یادکردی از محمدحسین قایدی، شروهخوان شناختهشده دیار دشتی، همراه بود.
در ادامه آیین «شبشروه»، دو عنوان کتاب با موضوع شروه و شروهسرایی نیز معرفی شد. کتاب «آینه شروهسرایی» اثر زندهیاد دکتر حمیدی و کتاب «شروهسرایی در جنوب ایران» اثر زندهیاد علی باباچاهی، از جمله منابعی هستند که به بررسی ابعاد ادبی و فرهنگی این گونه هنری پرداختهاند.
در این بخش بر ضرورت ثبت، مستندسازی، مطالعه و معرفی میراث ادبی و موسیقایی جنوب ایران تأکید شد؛ موضوعی که با توجه به شفاهی بودن بخش قابل توجهی از این سنت، اهمیت ویژهای دارد.
بخش پایانی برنامه به اجرای «دومندویی» اختصاص داشت. «دومندویی» یکی از شیوههای جمعی در شروهخوانی است که در آن شروهخوانان بهصورت متوالی دوبیتیهایی را اجرا میکنند و ادامه خوانش به شروهخوان بعدی سپرده میشود. این شیوه، علاوه بر ایجاد پیوستگی میان اجراها، نوعی تعامل و هماوردی میان شروهخوانان ایجاد میکند و از بخشهای شاخص اجرای جمعی شروه به شمار میرود.
آیین «شبشروه» در جزیره خارگ با اجرای دومندویی شروهخوانان به پایان رسید. این برنامه با استقبال تماشاگران و مردم جزیره همراه شد و در شرایط اجتماعی و فرهنگی پس از آغاز جنگ تحمیلی سوم، یکی از برنامههای فرهنگی و هنری برگزارشده در خارگ بود.
برگزاری این آیین، فرصتی برای معرفی و بازخوانی بخشی از میراث موسیقایی و ادبی جنوب ایران و همچنین توجه دوباره به جایگاه شروه بهعنوان یکی از گونههای مهم موسیقی و فرهنگ شفاهی این منطقه فراهم کرد.