
احمد محمد اسماعیلی/صبا،فیلم «اسپایدرمرد» اولین ساخته حسین ذوالفقاری اثری است که با الهام از فیلمهای ابرقهرمانی و استفاده از عنصر و تخیل روایتی دلنشین و جذاب را در پیش روی مخاطب قرار می دهد . فیلمی که با اقتباسی آزاد از دنیای ابرقهرمانی اسپایدرمن، نگاهی تازه، بومی و طنزآمیز به این اسطورهی مدرن دارد. فیلم با دغدغهی کارگردان نسبت به سینمای فانتزی، سورئال و قهرمانانه ساخته شده است. حسین ذوالفقاری فعالیت هنری خود را از سال ۱۳۹۰ در قالب تئاتر دانشگاهی آغاز کرد و سپس به حوزه رسانه و مستندسازی روی آورد. تجربه خبرنگاری و تولید آثار کوتاه باعث شد به فیلمسازی علاقهمند شود. فیلم «اسپایدرمرد» پیش از این حضور موفقی را در بخش اصلی مسابقه جشنواره فیلم کوتاه تهران تجربه و مورداستقبال قرار گرفت. با حسین ذوالفقاری در ساخت فیلمش و حضور در جشنواره فیلم فجر گفت وگویی انجام دادهایم.
ساخت فیلم «اسپایدر مرد» بر اساس چه ایدهای شکل گرفت؟
از دوران کودکی علاقه زیادی به دیدن فیلمهای فانتزی ابر قهرمانی داشتم و فیلم «اسپایدرمن» را در سال ۲۰۰۲ وقتی ده سالم بود دیدم و رویم تأثیر زیادی داشت و بارها فیلم را تماشا کردم. ایده اولیه فیلم از همان علاقهمندی به این فیلم سرچشمه گرفت وداستان فیلمم درباره دو پسر جوان است که یک شغل خانگی دارند. یکی از آنها پس از شکست عشقی تصمیم میگیرد خودکشی کند، اما با نیش عنکبوت مسیر زندگیاش تغییر میکند
در بحث اقتباس از یک فیلمنامه معروف امریکایی چگونه عمل کردید؟
همانطوری که اشاره کردم فیلمم را بر اساس علاقه شخصی به فیلم «اسپایدرمن» ساختم و به نظرم این داستان بسیار مناسب اقتباس در یک فیلم کوتاه داستانی بود. البته جز به جز فیلم فانتزی نیست و تقریبا در اواخر فیلم و به خصوص در پایان بندی این رویکرد پر رنگ دنبال می شود.
با توجه به تجربه اول فیلمسازی شما در حین ساخت با چه چالشهایی روبه رو شدید؟
اولین و مهمترین چالش محدودیتهای مالی بود. کار با بودجه محدود، انتخاب لوکیشن و مدیریت منابع را سخت میکند. علاوه بر آن، تجربه فیلمساز فیلمِ اول بودن و اعتمادسازی با عوامل حرفهای، چالش دیگری بود. همچنین یاد گرفتم که برای موفقیت باید مرحله به مرحله جلو بروم. عجله در تولید فیلم میتواند باعث شود تصمیمات شتابزده گرفته شود و هزینههای اضافی صرف شود. نگارش فیلمنامه با در نظر گرفتن محدودیتهای بودجه اهمیت زیادی دارد. ایدهای که مینویسید باید از همان ابتدا قابل تولید با حداقل هزینه باشد. فیلم ما با بودجهای محدود و فضایی تک لوکیشن در دو روز فیلمبرداری شد و این باعث شد هم از نظر مالی کنترل داشته باشیم و هم خروجی نهایی کیفیت مناسبی داشته باشد. به نظرم باید فیلمسازان به خصوص فیلم اولی در مرحله نگارش فیلمنامه، خلاقیت خود را برای مدیریت هزینهها به کار ببرند و از لوکیشن و شخصیتهای کم و محدود استفاده کنند.
تیم سازنده فیلم را چگونه انتخاب کردید؟
اغلب تیم سازنده فیلم «اسپایدرمرد» افرادی بودند که قبلاً با آنها کار کرده بودم یا با آنها رفاقت داشتم. بازیگران اصلی، مجید عراقی و میثم نوروزی، که پیشتر تئاتر آنها را دیده بودم، با اشتیاق و علاقه در این فیلم حضور یافتند. داشتن تیمی قابل اعتماد و تجربه همکاری قبلی با عوامل، حتی در پروژههای کمهزینه، میتواند کیفیت تولید را به شکل قابل توجهی بالا ببرد.
چقدر بحث تخیل در ساختار فیلم برایتان مهم بود؟
درون مایه فیلمم فانتزی است و در زیر متن به تاثیر هنر و سینما بر آدمها پرداختم و فیلم با نمایی طولانی از شاهین (با بازی مجید عراقی) آغاز میشود که در فضای بستهی خانهای با کاربری خشکشویی پرسه میزند. این میزانسن استاتیک، تنهایی و رکود زندگی او را بازتاب میدهد، هرچند طولانی بودن پلان، اندکی از ریتم فیلم میکاهد. شاهین که در کشمکشی درونی میان میل به زندگی و وسوسهی خودکشی است، در نهایت، طناب بند رخت را به سقف آویزان میکند تا به زندگیاش پایان دهد. در همین لحظه، دوستش وارد میشود و با گفتوگویی طنزآمیزروندی تازه به روایت میدهد.
کاراکتر شاهین هم مثل قهرمان فیلم «اسپایدرمن» آدم خجول ، الکن در بیان احساسات و گوشهگیری است.
به این مسئله توجه خاصی داشتم و مد نظرم بود . شاهین یک آدم شکست خورده در زندگی شخصی و اجتماعی است و با دوستش از شکست عاطفی خود میگوید و از اینکه هیچ دختری به او علاقهمند نمیشود شکایت میکند. تلاش کردم جوری این شخصیت را پردازش کنم که برای مخاطب قابل فهم و ادراک باشد و اگر مثل شاهین این مسائل را تجربه نکرده باشد در میان دوست و آشنا کسی مثل او را دیده باشد. در فیلم با رخدادی این ناامیدی به امید تغییر جهت میدهد و پایان بندی فیلم حال خوب کن است و شاهین عمل قهرمانهای بروز میدهد.
آیا از ابتدا به این ساختار( تبدیل آدم شکست خورده در شروع فیلم به آدمی موفق در انتهای داستان) فکر کرده بودید؟
از ابتدای شکل گیری ایده ساخت فیلم این پروسه در ذهنم بود.
در سینما یکی از عناصر موفقیت یک فیلم پایان بندی درست است. شما چقدر به این قضیه اعتقاد دارید؟
نکته درستی است. یکی از دلائلی که باعث شد پنج ماه تولید فیلم به تعویق افتاد بحث پایان بندی ابتدایی فیلم بود که دوستش نداشتم.
پایان بندی اولیه فیلم چگونه بود؟
پایان بندی اولیه فاقد عنصر فانتزی بود. در ادامه موقعی که پایان بندی این گونه شد بسیار مورد توجه مخاطب قرار گرفت و این را به خوبی از ری اکشنهای مخاطبان بعد از پایان نمایش فیلم در جشنواره فیلم کوتاه دریافتم و اغلب این پایان بندی برایشان جذاب و باور پذیربود.
حضور فیلم شما در جشنواره فیلم فجر که محوریت تمرکزش روی فیلمهای بلند داستانی است برایتان چه ویژگیهایی دارد؟
جشنوارهها مسیری هستند که فیلم سازان آن را طی میکنند و چشم خیلیها به دنبال دیدن آثار به نمایش درآمده در جشنوارهها است و میتواند روی فیلمهای بعدی فیلمساز اثر گذار باشد و مسیر راه را به فیلمساز نشان بدهد.