سمیه خاتونی/صبا؛ حبیب ایل‌بیگی، مدیر عامل موسسه سینما شهر و از مدیران باسابقه سینمای ایران و از چهره‌های آشنا در جشنواره بین‌المللی فیلم کودک و نوجوان، معتقد است جشنواره باید میان وجوه هنری و نیاز واقعی مخاطب کودک توازن ایجاد کند. او در گفت‌وگو با خبرنگار صبا، ضمن تأکید بر ضرورت حضور رسانه‌های بین‌المللی در کنار جشنواره، مهم‌ترین دغدغه امروز سینمای کودک را نبودِ نظام حرفه‌ای درجه‌بندی سنی فیلم‌ها می‌داند؛ موضوعی که از نگاه او می‌تواند هم به رشد فرهنگی خانواده‌ها کمک کند و هم به ارتقای کیفیت آثار سینمایی.

اگر قرار باشد جشنواره کودک ورق تازه‌ای بخورد، دوست دارید در صفحه بعد آن چه نوشته شود؟
به نظرم جشنواره باید جایی باشد که بچه‌ها دوباره با سینما آشتی کنند. فیلم‌هایی ببینند که برایشان ساخته شده و با آن ارتباط واقعی دارند. البته این اتفاق یک‌شبه نمی‌افتد، اما خوشبختانه امروز بسیاری از فیلم‌های جشنواره به اکران عمومی می‌رسند، در حالی که قبلاً این‌طور نبود

شما سال‌ها در جایگاه‌های مختلفی با جشنواره همراه بودید. از نگاهتان، داوری جشنواره چه مسیری را باید دنبال کند؟
داوران باید از زاویه دید بچه‌ها فیلم‌ها را ببینند، نه صرفاً از نگاه هنری یا شخصی خودشان. بارها گفته‌ام که جشنواره کودک، جشنواره آثار کودک است، نه آثار درباره کودک. اگر فیلمی به لحاظ هنری عالی باشد ولی کودک از آن لذت نبرد، رسالت جشنواره زیر سؤال می‌رود.

اشاره کردید به رسانه‌ها. چرا حضور رسانه‌های ملی و بین‌المللی را برای جشنواره ضروری می‌دانید؟
چون جشنواره کودک، رویدادی بین‌المللی است و نباید با نگاه محلی برگزار شود. رسانه‌های محلی باید سطح پوشش خود را در تراز بین‌المللی بالا ببرند تا رویداد در حد یک جشنواره جهانی دیده شود. ما سال‌ها در اصفهان و همدان این چالش را داشتیم که جشنواره به‌جای دیده‌شدن در رسانه‌های معتبر جهانی، در سطح یک رویداد محلی روایت می‌شد.

از منظر راهبردی مسئله «درجه‌بندی سنی» را تا چه اندازه در سینمای کودک و نوجوان کلیدی می‌دانید؟
بحث درجه بندی سنی به واقع خلأ بزرگی در سینمای ماست. وقتی با بچه‌ها حرف می‌زنم، می‌بینم سبد تماشای آن‌ها پر از فیلم‌هایی است که اساساً برایشان ساخته نشده، خانواده‌ها هم تصور می‌کنند چون فیلم کمدی است، می‌توانند بچه‌ها را ببرند. اما این اشتباه است. ما باید مخاطب کودک را تربیت کنیم و این تربیت بدون نظام دقیق درجه‌بندی سنی ممکن نیست.

منظورتان از نظام حرفه‌ای درجه‌بندی چیست؟
در بسیاری از کشورها، درجه‌بندی سنی یک نظام آموزشی فرهنگی است، نه صرفاً برچسب تبلیغاتی روی پوستر. خانواده‌ها دقیق می‌دانند هر فیلم برای چه سنی مناسب است. در ایران هنوز این نگاه حرفه‌ای وجود ندارد. بعضی‌ها هم متأسفانه درجه‌بندی را با نگاه سیاسی یا محدودکننده اشتباه می‌گیرند، در حالی‌که این کار برای صیانت از خانواده و حقوق کودک و نوجوان است.

یعنی معتقدید باید مدل بومی این نظام تدوین شود؟
بله. ما نباید نسخه‌ی غربی را کپی کنیم، چون آن‌ها بر اساس فرهنگ خودشان عمل می‌کنند. باید درجه‌بندی سنی را بر اساس ارزش‌ها و فرهنگ ایرانی‌ـ‌اسلامی تدوین کنیم. مثل تجربه‌ای که در حوزه بازی‌های رایانه‌ای داشتیم؛ آنجا موفق بودیم و حالا وقتش رسیده در سینما هم این کار را انجام دهیم. البته شرطش گفت‌وگوی کارشناسی است؛ باید نهادهای فرهنگی، فیلم‌سازان و روان‌شناسان کنار هم بنشینند و چارچوبی واقعی طراحی کنند.

و اگر این اتفاق بیفتد، چه تغییری در سینمای کودک ایجاد می‌شود؟
خانواده‌ها آگاه‌تر می‌شوند، فیلم‌سازان هدفمندتر کار می‌کنند، و بچه‌ها بالاخره فیلم‌هایی می‌بینند که مخصوص آن‌ها ساخته شده است. به نظرم این مهم‌تر از هر اصلاح ساختاری دیگر است.