هادی ثابت کارگردان مستند «کاکل» که این روزها در صفحه هنروتجربه سایت هاشور به صورت آنلاین اکران شده است، در گفتگو با خبرنگار سینما صبا درباره داستان این مستند گفت: مستند «کاکل» درباره یک آیین رو به زوال و فراموشی‌ست، تلاش کرده‌ایم این آیین را که از یادها رفته و چیزی از آن باقی نمانده است، توسط مستندسازی زنده، بازسازی و معرفی کنیم. آیین «کاکل» که در مستند به آن می‌پردازیم، نمادی از همکاری آدم‌ها با یکدیگر است یعنی اگر قرار است فردی مزرعه‌اش را درو کند، این اتفاق انفرادی انجام نخواهد شد و همه باید در این امر به او کمک کنند، مساله‌ای که نیاز این روزهای جامعه ماست و باید فرهنگ همکاری را بار دیگر جا بیندازیم. مردم در گذشته بسیار به اینگونه آیین‌ها و همکاری با یکدیگر توجه می‌کردند.

او ادامه داد: یکی دیگر از نمادهای ما در فیلم که نسل گذشته به آن بسیار اهمیت می‌دادند و اکنون به آن احتیاج داریم، احترام به حیوانات است؛ در جایی از فیلم نیز می‌بینیم که می‌گویند: «ما زمانی باید کاکل را درو کنیم که مطمئن باشیم، پرنده‌ای لانه نداشته باشد یا اگر ماری در آن زندگی می‌کرده است، خودش باید زمین را ترک کند و ما به عنوان انسان نباید لانه‌شان را خراب کنیم و باعث ترک‌شان از زمین شویم.» اینگونه مسائل در فیلم، حقوق حیوانات را به ما یادآور می‌شود، چیزی که اکنون با آن بیگانه هستیم.

ثابت خاطرنشان کرد: وقتی کارهای تحقیقاتی و پژوهشی مستند «کاکل» انجام شد، قرار بود آن را به صورت مستند گزارشی بسازیم یعنی با خیلی افراد گفت‌وگو کنیم و درباره این آیین سوال‌هایی بپرسیم و چند روزی هم فیلمبرداری با این روال انجام شد اما به صورت اتفاقی با شخصیت پیرمرد و پیرزن حاضر در «کاکل» آشنا شدم و تصمیم گرفتم فیلمبرداری‌های پیشین را فراموش کنم و با نگاه دیگری مستند را روایت کنم؛ نگاه دغدغه‌مند ۲ فرد مسن که خودشان رو به زوال و فرتوتی هستند و می‌خواهند آیین فراموش‌شده‌ای را هم روایت کنند.

این مستندساز درباره سرنوشت شخصیت اصلی داستان که پیرمردی‌ست و مراسم کاکل را برگزار می‌کند، بیان کرد: شخصیت اصلی فیلم پیش  از به اکران رسیدن «کاکل» فوت کرد و به آرزویش نرسید، خانواده‌اش هم نسبت به ماندگار شدن شخصیت این پیرمرد بسیار استقبال کردند. فکر نمی‌کنم دیگر بتوانیم چنین شخصیتی را پیدا کنیم که دغدغه زنده ماندن فرهنگ کاکل را داشته باشد و بسیار شانس آوردیم.

او با اشاره به اینکه «کاکل» دقیقا در ۲۸ روز فیلمبرداری شده است، افزود: فیلمبرداری «کاکل» سه ماه به طول انجامید اما این مدت به صورت مداوم نبود، شاید هفته‌ای یک بار به آن محل سر می‌زدیم چراکه متقاعد کردن مردم در روستا برای مستندسازی کار سختی‌ بود و همین مساله اجازه نمی‌داد در آن منطقه مستقر باشیم. رنگ و ته مایه‌های رنگی به تصویر کشیده شده در فیلم نیز نشان از تغییر فصل می‌دهند.

ثابت درباره چالش‌هایی که حین ساخت «کاکل» داشته است، تاکید کرد: مستند «کاکل» از جمله سوژه‌هایی بود که به دلیل شرایط، نمی‌توانستیم با حضور عوامل زیاد کار را پیش ببریم. من به همراه دستیارم که به نوعی صدابردار فیلم بود، کار را جمع کردیم. از طرف دیگر تولید کار را در فصل تابستان شروع کردیم، آن منطقه در استان خراسان جنوبی به نوعی گرم‌ترین نقطه استان است و گرمای تابستان هم کار ما را سخت‌تر می‌کرد.

این کارگردان درباره معنای کلمه «کاکل» مطرح کرد: در کشاورزی به برجسته‌ترین بخش یک زمین زراعی گندم، «کاکل» می‌گویند. البته به هر برجستگی‌ای «کاکل» گفته نمی‌شود بلکه باید ویژگی‌هایی داشته باشد که در فیلم هم قابل مشاهده است؛ وقتی پیرمرد را برای تایید «کاکل» روی زمین می‌آورند، می‌گوید: «کاکل حتما باید از باقی گندم‌ها بلندتر باشد، دور هم پیچ خورده باشد و روی آن به سمت قبله باشد.» پس از اینکه زمین‌دار از وجود «کاکل» در زمینش مطمئن شد باید نذر دهد، قربانی دهد و…

او در پایان درباره اکران آنلاین فیلم‌های مستند بیان کرد: باتوجه به اینکه سینمای مستند بسیار مظلوم واقع شده است و سالن سینمای اختصاصی‌ای برای اکران ندارد، پلتفرم‌های مختلف مثل تیوال، هاشور و… نشون داده‌اند که می‌توانند مخاطب را به سمت فیلم‌های مستند و در کل، سینمای مستند جذب کنند و در این راه موفق هم بوده‌اند. از طرف دیگر فیلمساز هم بعد از اکران‌های جشنواره‌ای فیلمش، پلتفرم‌ها را مامن مناسبی برای اکران و دیده شدن اثری که ماه‌ها و سال‌ها برای تولید آن وقت گذاشته است، می‌داند. به طور کلی باید گفت اکران سینمایی و حضور فیزیکی مخاطب همواره مطالبه ما مستندسازان است و امیدوارم با تلاش مقامات ذی‌ربط و مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی به عنوان متولی سینمای مستند، این امر اتفاق افتد.