به گزارش خبرنگار رادیو و تلویزیون صبا، فیلم‌هایی در گونه «ماورایی» و «فراطبیعی»، از محبوب‌ترین آثار در گستره تاریخ سینما هستند و هر سال تعداد زیادی فیلم و سریال در این گونه خاص در سراسر دنیا به تولید می‌رسد. عموما این گونه از فیلم‌ها به وجود جهانی ورای عالم واقع و فارغ از قوانین فیزیکی اشاره داشته و بر همین اساس، فرشتگان، شیاطین و ارواح نقش مهمی در شکل گیری روایت این آثار بر عهده دارند. تولیداتی که به دلیل به تصویر کشیدن جهانی متفاوت و خارج قواعد و قوانین علم فیزیک و امور تجربه شده، مفاهیم و المان‌هایی غیر ملموس را پیش روی مخاطبان قرار می‌دهند و دقیقا همین موارد ناشناخته، از جذابیت‌های فیلم‌های این گونه به شمار می‌رود.
در میان سریال‌های تلویزیونی داخلی نیز نمونه‌های موفق و پربیننده‌ای از آثار ماورایی ساخته شده است که در زمان پخش، با بحث‌ها، حاشیه‌ها و نقدهای پرشماری مواجه بوده‌اند. مجموعه‌هایی همچون «روز حسرت»(سیروس مقدم) و «پنج کیلومتر تا بهشت»(علیرضا افخمی) از جمله سریال‌هایی بوده‌اند که فارغ از جذب مخاطب حداکثری، نقد و تحلیل‌های محتوایی بی‌شماری پیرامون آن‌ها وجود داشته است. این آثار به دلیل بهره گیری از برخی مشخصه‌های موجود در فیلم‌های ترسناک، مناسب مخاطبان کودک و خردسال نیستند و آثار مخربی بر روح و روان آن‌ها برجای می‌گذارند. برای مثال پخش سریال «پنج کیلومتر در بهشت» موجب خودکشی یک کودک شد که قصد داشت حضور در عالم ارواح را تجربه کند و همین مسئله جنجال‌های فراوانی را به وجود آورد و موجب شد تا بیش از یک دهه، تلویزیون از تولید سریالی در این گونه سینمایی منصرف شود.

اما امسال مسعود ده‌نمکی با مجموعه «رستگاری» بار دیگر مجموعه‌ای ماورایی را برای شب‌های ماه مبارک رمضان و ایام نوروز تدارک دیده است. اثری که در همان سکانس آغازین، تکلیف خود مخاطب را روشن کرده و سمت و سوی خود را مشخص می‌کند. ده‌نمکی پس از ساخت فیلم موفق «اخراجی‌ها»، به تلویزیون رفت و در نوروز ۸۹ مجموعه «دارا و ندار» را برای شبکه پنج سینما تدارک دید. اثری که به دلیل بهره‌گیری از داستانی بی‌پیرایه و شخصیت‌هایی معلق میان فضای رئال و فانتزی، توانست مجموعه‌ای موفق باشد. اما پس از آن، مسیری که این فیلمساز در سینما و تلویزیون طی کرد دارای دست اندازهای متعددی بود. آثاری که عموما از قصه‌ و روایت‌هایی در آن‌ها استفاده شده است که دیگر برای تماشاگران امروزی جذاب به نظر نمی‌رسند.
«رستگاری» موفق‌ترین اثر تلویزیونی مسعود ده‌نمکی در سال‌های اخیر است. او در این سریال به عالم برزخ و تاثیر اعمال دنیوی بر سرنوشت محتوم انسان‌ها پرداخته و تلاش کرده است تا از این طریق، پیام‌هایی را به مخاطبان خود منتقل کند. مانند بسیاری دیگر از مجموعه‌های تلویزیونی، ضعف اصلی «رستگاری» در شیوه درام پردازی و طریقه انتقال پیام‌های اخلاقی است. نویسنده این اثر به جای آنکه زمان خود را صرف طراحی زیرمتن قوی و گنجاندن پیام‌ها در آن کند، با طراحی قصه‌ای سر راست و البته خرده داستان‌هایی مرتبط با شخصیت‌های پرتعداد این مجموعه، شیوه‌ای کلیشه‌ای و مرسوم را در پیش گرفته است.
به علاوه نشان دادن عالم برزخ و تلاقی آن با جهان واقع، جلوه‌های ویژه بصری متعددی را طلب می‌کند که با توجه به حجم بالای آن‌ها، اجرای با کیفیت این سکانس‌ها بسیار هزینه برخواهند بود. ظاهرا به همین دلیل است که ده‌نمکی به حداقل‌ها در این زمینه اکتفا کرده و  وسواس زیادی را در تصویر کردن این صحنه‌ها لحاظ نکرده است و همین موضوع، باعث فاصله گرفتن برخی بیننده‌ها (که مخاطبان سریال‌های باکیفیت خارجی هستند)، از این مجموعه می‌شود. با این وجود، نسبت به بسیاری دیگر از سریال‌های خنثی تلویزیونی، «رستگاری» نمونه‌ای استاندارد محسوب می‌شود. اثری که با درجه بندی سنی مثبت سیزده سال روانه آنتن شبکه دو سیما شده است.

سریال تازه مسعود ده‌نمکی از هنرمندان توانمندی در ترکیب بازیگران خود سود می‌برد و انتخاب محمود پاک نیت به عنوان نقش اول این اثر، با توجه به ویژگی‌های شخصتی حافظ رستگاری، انتخابی بسیار درست بوده است. ده نمکی برخلاف کلیشه‌های ذهنی رایج در باور رسمی، به دنیا و آخرت نگاهی توامان داشته و رسیدن به رستگاری اخروی را در نادیده گرفتن دنیا نمی‌داند. شخصیت اصلی این مجموعه فردی دارای مال و مکنت بسیار است که اتفاقا باورهای مذهبی سفت و سختی دارد. اما نادیده گرفتن برخی از مسائل ساده روزمره باعث می‌شود تا او در بزنگاه‌هایی از فکر کردن به آخرت خود و راه رسیدن به سرای جاودان غافل شود. اما روند شکل گیری قصه در این مجموعه و همچنین نوع تصویر کردن آن به گونه‌ای طرح ریزی شده است که تماشای آن نمی‌تواند برای نسل جوان پند آموز بوده و شاید تنها برای افراد میانسال تا حدودی آموزنده باشد. به نظر می‌رسد برطرف شدن مشکلات اینچنینی، نیازمند تغییر در ساختار تولید سریال‌های تلویزیونی در سازمان صدا و سیما است تا در نتیجه آن‌، فضا برای فعالیت نیروهای جوان و خلاق فراهم شده و تحولی اساسی در شکل و محتوای این آثار ایجاد شود.

محمدعرفان صدیقیان