به گزارش خبرنگار تئاتر صبا، نمایش «دشمن‌خدا» در پنجمین روز از چهل و دومین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر در بخش مسابقه تئاتر ایران در سالن قشقایی تئاتر‌شهر بر روی صحنه رفت. این نمایش که نوشته‌ای از عمادالدین رجبلو و به کارگردانی مجید عراقی است، پیش از این به مدت دو دوره در تماشاخانه تماشاخانه نوفل‌لو‌شاتو و سالن قشقایی در تئاترشهر اجرا رفته بود که در هر دو اجرا نیز با استقبال تماشاگران مواجه شده بود. شیوه اجرایی این نمایش به گونه‌ای است که دو شخصیت ناظم و فرمانده که در جایگاه قضاوت قرار دارند، در مرکز تماشاچیان قرار داده شده‌اند و با شخصیت‌هایی که رو‌به‌روی آنها ایستاده‌اند گفتگو می‌کنند. حضور فرمانده و ناظم در تماشاچیان این معنا را منتقل می‌کند که آنها نیز نماینده‌ایی از جامعه هستند و با این دیدگاه، مخاطب نیز به طور ناخودآگاه در جایگاه قضاوت قرار می‌گیرد. ایده این نمایشنامه مبتنی بر گفتگویی است که میان بازجو و بازجو شونده‌ها شکل می‌گیرد در اپیزود اول گفتگو میان معلم و دو شاگرد است و اپیزود دوم میان افسرپادگان و دو سرباز است. علی غریب، مجید عراقی، سیده‌اسوه صادقی، امیرمحمد درویش و حامد فعال بازیگران این نمایش هستند. از جمله ویژگی‌های این نمایش حضور درخشان بازیگران کودک آن نفس جافری، ضحا رجایی‌فر است که دختربچه‌هایی ۸ ساله هستند.

خبرنگار صبا در حاشیه جشنواره با عوامل این گروه گپ و گفتی داشته است که در ادامه می‌خوانید.

عمادالدین رجبلو : خاستگاه این نمایش یک اتفاق معمولی و رئال است

عمادالدین رجبلو نویسنده نمایش دشمن خدا درباره نگارش این نمایشنامه گفت: نگارش اصلی و اولیه متن نمایشنامه دشمن‌خدا با مضمون نکوهش دروغگویی در سال ۱۳۹۴ و به واسطه شرکت در یک جشنواره اتفاق افتاد متن اولیه شامل یک اپیزود بود. در واقع من این نمایشنامه را برای صحنه ای خالی و بی تکلف که نیاز به آکساسوار خاصی نداشته باشد نوشتم. در نگارش مجدد و اجرایی که در سال ۱۳۹۷ داشتیم، اپیزود دوم نیز به اثر اضافه شد و در سال۱۴۰۲با همکاری دوستان به همین شکلی که شاهد هستید آماده اجرا شده است. دراجرای اخیر و برای شرکت در چهل و دومین جشنواره تئاتر فجر چیزی را تغییر ندادیم فقط کفپوشی از خاک داشتیم که به علت نارضایتی از اینکه کف سالن خاک نباشد کمی طراحی صحنه را تغییر دادیم.

***نمایش دشمن خدا در چه سبک و شیوه اجرایی است؟

خاستگاه داستان نمایش یک اتفاق معمولی و رئال است، اما در شیوه پرداخت رگه‌هایی از فضای فانتزی درتقطیع‌ها، میزانسن‌ها، رفت و برگشت‌ها نیز دیده می‌شود. همه این المان‌ها در وحدت با متن در تلاش هستند که مضمون و ماحصل این اجرا را به مخاطب منتقل کنند که به نظرم باید نمایش را دید و بررسی کرد که نمایش به هدف سراسری خود رسیده است یا خیر.

***لطفا احساس‌تان از حضور در این دوره از جشنواره تئاتر فجر را با مخاطب به اشتراک بگذارید …

جشنواره برای من همیشه جذاب بوده است. از سال ۱۳۸۴ که به صورت مستمرتری تئاتر با زندگی‌ام گره خورده، خوشبختانه در بسیاری از دوره‌های جشنواره به عنوان نویسنده حضور داشتم.

امیر درویش: اختلاف نظره و سبک، هنرتئاتر را ویژه و زیبا کرده است

امیر درویش، بازیگر نمایش دشمن خدا درباره حضور خود دراین دوره از جشنواره گفت: این سومین دوره است که در جشنواره فجر شرکت می‌کنم و پنجمین بار که افتخار اجرا در مجموعه تئاتر شهر را دارم. به نظرم  هر دوره از جشنواره‌ ویژگی خاص به خود را دارد، مثلا در یک سال شاهد آثار نمایشی قوی از گروه‌های تهرانی بودیم که رقابت را برای گروه‌های شهرستانی سخت می‌کرد اما امسال با چندین اجرایی که از شهرستان دیدم به نظرم سطح رقابت میان گروه‌های تهران و شهرستان تنگاتنگ شده و اجراهای بسیار قابل توجهی را از مشهد و … شاهد هستیم.

***آیا همچنان با برخی دیدگاه‌های مخالف را برای حضور در جشنواره مواجه هستید؟

دیدگاه های مختلفی وجود دارد و همه قابل احترام هستند. در پاسخ به سوال شما باید بگویم، بله همچنان مخالفان حضوردرجشنواره فجر وجود دارند ولی دیدگاه من این است که اتفاقا باید در جشنواره شرکت کرد و حضور داشت. البته که نظر هر گروهی نیز محترم است هر کسی آزاد است که دیدگاه  و عقاید خود را بیان کند. من فکر می‌کنم همین اختلاف نظرها و اختلاف سبک هاست که هنرتئاتر را ویژه و زیبا می‌کند. اتفاقا اشخاصی که دیدگاهی غیر از این دارند خوشبختانه در یک فرم و محتوای دیگری در حال تولید اثر خود هستند و همین تفاوت‌هاست که تئاتر را هنری همه‌گیر کرده است. نقاط تمایز همواره در هنر تئاتر باعث زیبایی و آفرینش‌های متنوع و خاص می‌شود.

مجید عراقی: دومینوی دروغ یک‌جا تمام می‌شود

مجید عراقی کارگردان نمایش دشمن خدا درباره شکل گیری این نمایش به خبرنگار صبا گفت: ٢٨ سال دارم و این نمایش را با علی قریب که پانزده سال است با هم دوست و همخانه هستیم بدون هیج پشتیبانی مالی‌ایی شروع کردیم. در واقع من و علی هر دو تهیه کننده این کار بودیم که صد میلیون از پول رهن خانه را خود کسرکردیم تا هزینه‌های اجرا و اجاره سالن را تامین کنیم و با لطفی که آقای نامور مدیریت عمارت نوفل‌لوشاتو  به گروه ما داشت توانستیم ۱۹ اجرا را در این مجموعه داشته باشیم. به خاطر محدودیت های مادی از همان ابتدا به دنبال نمایشی بودیم که از لحاظ تولیدی دکور، لباس و گریم هزینه‌های آنچنانی نداشته باشد یعنی اگر این متن  از لحاظ دکور و لباس و امثالهم سنگین‌تر بود، قطعا ما نمی‌توانستیم آن را به اجرا برسانیم. به همین خاطر از مسئولانی که دغدغه تولید و حمایت از تئاتر را دارند خواهشمندم شورایی تشکیل دهند و به کارهای تولید شده با کیفیت  بودجه‌ای تخصیص دهند. نمایش دشمن‌خدا تا الان فقط در دو سالن آن هم به صورت محدود اجرا شده است و خیلی از مخاطبان از دلیل اجرای محدود اثر از ما سوال می‌کنند، مطمئنا اگر پشتیبانی مالی برای گروه تامین بود، حتما این کار را بیشتر اجرا و بیشتر دیده می‌شد.

***مضمون این نمایش نکوهش دروغ و امر قضاوت‌گری در جامعه است که با اجرایی شفاف و کمیک همراه گشته، آیا این مضامین مسئله خودتان هم بود؟ یا فقط به خاطر کم کردن هزینه ها به سراغش رفتید….

مضمون این نمایش دغدغه شخصی من بود. این نمایش پیش از این توسط آقای عماد رجبلو در سا ل۱۳۹۴ تولید و در جشنواره‌های مختلفی شرکت کرده بود. با توجه به شرایطی که در اطرافم حس می‌کردم از ایشان اجازه خواستم که دوباره این اثر نمایشی را باز تولید کنم. در واقع مسئله اصلی من این بود که چه اتفاقی باعث شده، دروغ تا این حد در جامعه ما رخنه کند طوری که در برخوردهای اولیه دیگر اصلا اعتماد حرف اول را نمی‌زند! ما دائم به همه چیز شک داریم و دروغ که ریشه هفت گناه کبیره است روالی عادی در سیستم آموزشی، جامعه، خانواده پیدا کرده است. سوالم من این بود که این دومینوی دروغ تا کی قرار است ادامه داشته باشد؟ این سیکل دروغگویی و بی‌اعتمادی باید یک جایی تمام شود. خود من تقریبا سه سال است که تصمیم گرفتم تحت هیچ شرایطی دروغ نگویم حتی اگر راست گفتن زیان‌ها و تبعات زیادی برایم داشته باشد و به وضوح دیدم چقدر حالم خوب است، بنابراین به نوعی رواج این حال خوب یکی از دغدغه‌های اصلی من از اجرای این نمایش بود.

***گفتید هزینه اجرای نمایش را از کسر پول پیش خانه تامین کردید، این تصمیم‌گیری برایتان ریسک نداشت؟ 

تامین هزینه‌های اجرا برای ما واقعا ریسک بود به همین خاطر ازهمان ابتدا قرارم با علی قریب اینگونه بسته شد که گفتم یا کارمان به خوبی اجرا می‌شود یا باید با دست خالی به شهرستان برگردیم. من تا سال ۱۳۹۷ در گرگان فعالیت هنری داشتم و بعد از آن بود که به تهران مهاجرت کردم. خدا را شکر شرمنده علی نشدم و توانستیم حداقل آن اندازه‌ای که سرمایه کرده بودیم را با زیان اندکی بازگردانیم. هدفمان تولید یک اثر نمایشی ساده و رئالیستی بود. پیش از این من در١۶ اثر به عنوان بازیگر حضور داشتم که به خاطر هندسه چهره‌ام بیشتر نقش شخصیت‌های ترسناک، فانتزی واکسپرسیونیستی را بازی می‌کردم، همیشه دغدغه‌ام کارهای ساده و رئالیستی بود و به همین شکل وقتی با علی و عماد صحبت کردم بهترین گزینه نمایش دشمن‌خدا بود که آن را به اجرا و جشنواره تئاتر فجر رسانیدیم.

سمیه خاتون