به گزارش خبرنگار رادیو و تلویزیون صبا، مجموعه تلویزیونی «مستوران» از سریال‌های پرمخاطبی است که اخیرا فصل دوم آن از شبکه یک سیما روی آنتن رفته است. کارگردانی فصل اول این سریال را مسعود آب‌پرور به عهده داشت و سیدعلی هاشمی کارگردان فصل دوم آن است. این مجموعه مشتمل بر ماجراهایی تلفیقی از داستان‌ها و حکایت‌های کهن ادبیات کلاسیک ایران است و بازیگران مختلفی در هر فصل ازاین سریال به ایفای نقش پرداخته‌اند. به این بهانه با سیدعلی هاشمی کارگردان فصل دوم این مجموعه به گفت‌وگو نشسته‌ایم.

***حکایت‌ها و افسانه‌های کهن ایران‌زمین بن‌مایه اصلی «مستوران» را تشکیل داده است، این درحالی است که دراین سال‌ها به‌ندرت از ظرفیت گسترده گنجینه ادبیات کهن در سریال‌سازی بهره گرفته شده است.

-نکته‌ای که اشاره می‌کنید جزو اصلی‌ترین اهداف ساخت چنین سریالی بوده است. درواقع می‌خواستیم علاوه بر این‌ که محور این سریال را قصه‌ها، افسانه‌ها و حکایت‌های کهن تشکیل می‌دهد از آثار ارزشمندی چون مثنوی، گلستان، شاهنامه هم استفاده کنیم تا مردم با تماشای این سریال، با این آثارادبی بیشتر آشنا شوند. این ویژگی در پس‌زمینه تمام خرده‌داستان‌های سریال به چشم می‌خورد.

البته خیلی بیشتر ازاین‌ها می‌شود دراین زمینه کارکرد ولی این‌که چرا دراین سال‌ها کمتر از این ظرفیت استفاده شده است شاید به سلیقه بعضی از تهیه‌کنندگان، نویسندگان و یا خود تلویزیون برگردد که علاقه‌ای به تولید این کارها نداشته‌اند. به‌هرحال فکرمی‌کنم «مستوران» در قدم اول توانسته حلقه پیوندی را بین مردم و ادبیات کهن ایجاد کند. ما هم به سهم خود سعی کرده‌ایم تا کار خود را درست انجام بدهیم و مردم فضای سریال را دوست داشته باشند.

قطعا خیلی بیشتر ازاین می‌توان برروی ادبیات کهن مانور داد. به‌عنوان مثال، اگر دراین بین فقط شاهنامه را درنظر بگیریم به‌تنهایی یک دنیا به شمار می‌رود و حالاحالاها می‌شود درباره آن سریال ساخت. ازاین منظر، اگر «مستوران ۱۰» هم ساخته شود بازهم جا دارد که به سمت قصه‌های کهن برویم. کما این که امروز که مشغول نگارش «مستوران ۳» هستیم هدفمان شبیه‌سازی ادبیات کهن است.

***این که محمد حنیف نویسندگی این مجموعه را به‌عهده دارد، نشانگر این است که «مستوران» عینا برداشتی از حکایت‌های ادبیات کلاسیک ایران نیست. ازاین منظر چقدر تلاش کرده‌اید تا وفادارانه به متون ادبی پیش بروید و چقدر دراین زمینه به دخل و تصرف پرداخته‌اید؟

-محمد حنیف نه‌ تنها نویسنده توانمندی است که یک ادیب هم به شمارمی‌رود. او درسال‌های اخیر رمانی باعنوان «مستوران» نوشته که می‌توان گفت این سریال خط کمرنگی از این رمان به شمارمی‌رود.

او دراین سریال به‌عنوان نویسنده تلاش کرده است تا به سمت اسطوره‌ها برود. هرچند سفارش سازمان «اوج» هم همین بوده و اصرارداشته است که محور این سریال براساس ادبیات کهن باشد. خوشبختانه «مستوران» به‌واسطه این تم از زمان پخش تا امروز بسیار مورد توجه مخاطبان قرارگرفته و اگر تلویزیون تمایل داشته باشد تا فصل سوم این سریال هم ساخته شود قطعا بازهم با رویکرد ادبیات کهن به ساخت آن می‌پردازیم.

***چرا اخیرا هم درتلویزیون و سینما از دو یا سه کارگردان برای ساخت یک اثر بهره گرفته می‌شود و به نظر شما این مسئله چه مزایا و معایبی دارد؟

اصولا امروز سریال‌سازی در کل دنیا به این شکل است، چندان که سریال‌های معروف دنیا مانند «بازی تاج‌وتخت» هم درهر قسمت از وجود یک کارگردان بهره برده است. دلیلش هم این است که استفاده از چند کارگردان، ‌به لحاظ تولید به نفع آنهاست و از طرفی، نگاه‌های متفاوت هرکارگردان به بهتر شدن آن اثر هم کمک می‌کند.

البته به نظرم درایران ما هنوز به این سمت نرفته‌ایم و انگشت‌شمارند آثاری که بتوان دراین زمینه به آنها اشاره کرد. هرچند معتقدم سریال‌هایی ازاین دست با مشکلاتی هم مواجه می‌شوند.

***متعاقب این سوال؛ درباره «مستوران» این مسئله به چه شکل بوده است و این‌که بین فصل اول که کارگردانی آن را مسعود آب‌پرور به‌عهده داشته است و کارگردانی شما در فصل دوم چقدر تفاوت نگاه وجود داشته است؟

خب! درست است که کلیت کار همان مسیر بوده است، ولی به‌هرحال نگاه‌هایمان متفاوت است. البته ایشان استاد من هستند و خود را شاگرد ایشان می‌دانم اما به نظرم شکل اجرایی دو فصل با هم متفاوت بوده است.

***بعضی از کارشناسان معتقدند درسال‌های اخیر به دلیل تعدد شبکه‌های برون‌مرزی و وجود پلتفرم‌ها و از طرفی غلبه شبکه‌های مجازی، مردم به آن شکلی که باید سریال‌های تلویزیون را دنبال نمی‌کنند. با این اوصاف به نظرتان سریال‌هایی ازاین دست چقدر می‌توانند درجذب مخاطب تاثیرگذار باشند؟

-طبعا اگر مدیران تلویزیون وسعت‌نظر خود را بیشتر کنند و مجالی برای ساخت سریال‌های موردعلاقه مردم فراهم شود دوباره می‌توان شاهد توجه طیف گسترده تماشاچیان نسبت به این رسانه بود. براساس بازخوردهایی که تا امروز از سریال «مستوران» دریافت کرده‌ایم به این نتیجه رسیده‌ایم که خیلی‌ از مردم هم‌چنان به تلویزیون گرایش دارند و این سریال توانسته دیدگاه آن دسته از افراد که کمتر به این سمت گرایش داشته‌اند را دوباره به خود جلب کند. نمونه‌اش برخورد دیروز من با یک راننده آژانس بود که درمسیری که می‌خواست من را به مقصد برساند از او پرسیدم تلویزیون نگاه می‌کند؟ او پاسخ داد: قبلا تلویزیون نگاه نمی‌کردم، ولی اخیرا که سریالی به نام «مستوران» پخش می‌شود دوباره به تلویزیون علاقه‌مند شده‌ام! وقتی این بازخوردها را نسبت به سریال می‌بینیم خوشحالم می‌شویم که حاصل کارمان نتیجه‌بخش بوده است.

***خود شما وقتی قرار شد کارگردانی این فصل را به‌عهده بگیرید فکرمی‌کردید مهم‌ترین پیامی که «مستوران» می‌تواند برای مخاطب خود داشته باشد چیست؟

-من اصولا در کارهایی که در این سال‌ها چه در تئاتر و چه درسینما انجام داده‌ام هیچ‌وقت دنبال پیام نبوده‌ام. بیشتر هدفم این است که با قصه‌گفتن مردم را مشغول کنم و اساسا هم به سینمای قصه‌گو معتقدم. البته شاید بعضی از همکاران من نظرشان برخلاف این باشد. هدف اول من در «مستوران» داستان‌گویی بوده است. ضمن این‌که وقتی قرارشد «مستوران» را بسازم فیلمنامه کامل بود و من فقط نکاتی را پیشنهاد دادم که در فیلمنامه اعمال شود.

واقعیت این است که من عاشق سریال‌سازی‌ام و معتقدم تاثیری که تلویزیون به‌عنوان یک رسانه فراگیر می‌تواند روی مردم داشته باشد با رسانه دیگری برابری نمی‌کند. کما این که امروز در استان‌های مختلف کشور، مردم هم‌چنان تلویزیون نگاه می‌کنند و طبعا تاثیرگذاری این رسانه به لحاظ فرهنگی هم بر جامعه موثر است.

***به نظرشما فعالیت پلتفرم‌ها درحال‌حاضر چقدر باعث شده تا این رسانه‌ها رقیبی برای سریال‌های تلویزیون باشند؟

-ببینید، باید درنظر داشته باشیم که جنس کارها دراین دو رسانه که اشاره کردید با یکدیگر متفاوت است. بنابراین شاید اگر نگوییم رقیب بهتر باشد چون جنس تماشاگران در تلویزیون و پلتفرم‌های خانگی باهم فرق می‌کند و البته من این را حسن می‌دانم؛ چون این تنوع باعث می‌شود تا مخاطبان بتوانند هرکدام از آثاری که باب سلیقه‌شان است را انتخاب کنند.

***سازمان اوج دراین سال‌ها چه در قالب فیلم و چه سریال‌سازی، به تولیدات زیادی پرداخته است، اما سوال من این است که اگر اوج از تولید «مستوران» حمایت نمی‌کرد عملی شدن این پروژه ممکن بود؟

-البته حتما می‌شد کاری شبیه به این درتلویزیون صورت بگیرد ولی واقعیت این است که «مستوران» بدون حمایت اوج ساخته نمی‌شد. به بیان ساده‌تر، اوج پای ساخت این سریال ایستاد و از کار حمایت کرد. ضمن این‌که عطا پناهی تهیه‌کننده این سریال خود یک انسان فرهیخته به شمارمی‌رود که همواره دغدغه‌اش فرهنگ بوده است. او اصرار داشت که ادبیات ایرانی باید در این روایت‌ها کار شود.

در «مستوران» بعضی از کاراکترها برای هم شعر می‌خوانند، باور ما براین است که اگر به‌واسطه شعرخوانی این کاراکترها، تعدادی از مخاطب هم سعدی را بشناسند و به شعرخوانی علاقه‌مند شوند نشان می‌دهد که ما کار خود را درست انجام داده‌ایم.

جا دارد که دراین گفت‌وگو از سازمان اوج و عطا پناهی تشکر کنم که به من اعتماد کردند و ساخت فصل دوم «مستوران» را به من سپردند. من سال‌ها دستیار کارگردانان مختلف بودم و یک فیلم هم ساخته‌ام که هنوز اکران نشده است. خوشحالم که با اعتماد دوستان توانستم کارگردانی یک فصل ازاین سریال را به عهده گیرم. امیدوارم تلویزیون از کارهایی مانند «مستوران» حمایت کند، به‌خصوص این‌که هدف این سریال همان‌طور که اشاره کردم، داستان‌گویی و جذب مردم بوده است.

آزاده صالحی