غزل گو و قصيده سراي
بزرگ

خواجه جمال الدين
سلمان بن علاءالدين محمد ساوجي معروف به سلمان ساوجي از بزرگ‏ترين شاعران قصيده‏سرا
و از غزل گويان نيكو سخن قرن هشتم هجري است.

زندگي سلمان بيشتر
در دربار امراي آل جلاير (ايلكانيان) و در بغداد كه پايتخت آنان بود، سپري شده است.
سلمان را مي‏توان آخرين قصيده سراي بزرگ ايران بعد از مغول دانست و او از همه‏ي معاصران
خود، بهتر از عهده‏ي تتبع قصايد شاعران قصيده سراي قرن پنجم و ششم هجري برآمده است.

او در علوم و فنون
متداول زمان خود به درجه‏اي از كمال رسيد كه توانست به مدد ذوق خدادادي در سخن سرايى
و شاعري، از نامداران عصر خود شود.

مجموع اشعار سلمان
در حدود يازده هزار بيت است. وي در همه‏ي زمينه‏ها و قالب‏هاي شعري، ذوق آزمايى كرده
و به اعتقاد محققين، در زمينه‏ي شعر، استاد مسلّم بوده است.

مهارت و استادي او
در شاعري تا بدان پايه بوده كه حافظ شيرازي او را ستوده است. در اشعار سلمان، گرايش‏هاي
عارفانه موجود است و اعتقادات او در اين زمينه به خوبي در اشعارش جلوه‏گر است.

در ديوان اشعار سلمان،
قصايد ديني در توصيف خداوند متعال و رسول گرامي اسلام نيز وجود دارد كه برخي از آن‏ها
از نظر قدرت تشبيه و شيوايي زبان، بسيار زيبا هستند. از سلمان ساوجي، دو داستان منظوم
با نام‏هاي فراق نامه و جمشيد و خورشيد نيز باقي مانده است.

یکی از دلایل عمدۀ
شهرت سلمان، در قصیدۀ مصنوعی به نام بدایع‌ الاسحار است که در روزگار جوانی و در مدح
غیاث‌الدین محمد وزیر سروده‌است. سلمان این قصیده را به تقلید از سید ذوالفقار شیروانی
و قوای گنجه‌ای سرود. در آن زمان این شاعر حدود بیست و شش یا بیست و هفت ساله بود.

سلمان ساوجی از جمله
شاعرانی است که وصف طبیعت را با حرکت و حیات همراه کرده‌است و به اصطلاح به عناصر بی‌جان.
شخصیت و خصایص انسانی بخشیده‌است.

او به این شیوه بسیاری
از وصف‌های خود را سرشار از زندگی و پویایی و حرکت کرده‌است. اغلب تشخیص‌های او در
شکل تفصیلی و با نوعی بیان روایی همراه است.