
ناصر ارباب/صبا، نشست رسانهای دومین جشنواره ملی فیلم «آب به قیمت جان» با حضور امیر کرمییزدی، دبیر جشنواره و جمعی از اعضای هیئت داوری و خبرنگاران رسانهها برگزار شد. در این نشست، موضوعاتی همچون ضرورت فرهنگسازی در زمینه مصرف بهینه آب، نقش سینما در آگاهیبخشی عمومی، تداوم جشنواره پس از وقفه ۱۲ ساله، استقلال هیئت انتخاب و داوری، چگونگی نمایش آثار و برنامههای حمایتی از فیلمسازان مطرح شد.
امیر کرمییزدی در ابتدای این نشست با اشاره به رویکرد دومین جشنواره ملی فیلم «آب به قیمت جان» گفت: آب مسئلهای فراتر از مرزبندیهای سیاسی و جناحی است؛ موضوعی جهانی و متعلق به همه نسلها که از گذشتگان به ما رسیده و وظیفه داریم آن را برای فرزندانمان حفظ کنیم.
او با بیان اینکه هدف اصلی جشنواره، سوق دادن نگاه سینمایی و هنری به سمت بهینهسازی مصرف آب است، اظهار کرد: این رویداد صرفاً محلی برای گردهمایی فیلمسازان و تماشای چند فیلم نیست، بلکه میخواهیم هنرمندان در حوزههای مختلف برای تحقق اهداف مرتبط با آب قدم بردارند. هدف ما نه دبیرخانه جشنواره و نه یک سازمان خاص، بلکه خود موضوع آب است؛ چراکه ممکن است مدیران و سیاستگذاران تغییر کنند، اما مسئله آب همچنان باقی خواهد ماند.
دبیر دومین جشنواره ملی فیلم «آب به قیمت جان» با تأکید بر ظرفیت سینما برای ارتباط با مخاطبان توضیح داد: سینما از معدود ابزارهای هنری است که میتواند با مردم ارتباط برقرار کند. گاهی یک سکانس میتواند هزاران حرف در خود داشته باشد و اثری ماندگار بر مخاطب بگذارد. به همین دلیل معتقدیم سینما و مستند میتوانند در فرهنگسازی و تغییر الگوی مصرف آب نقش مؤثری داشته باشند.
از وقفه ۱۲ ساله تا وعده دائمی شدن جشنواره
کرمییزدی در پاسخ به پرسشی درباره احتمال تداوم جشنواره و نگرانی از توقف آن با تغییر مدیران و سیاستگذاران، به سابقه برگزاری این رویداد اشاره کرد و گفت: نخستین دوره جشنواره در سال ۱۳۹۳ برگزار شد و اتفاقاً دوره موفقی هم بود، اما با تغییر مدیران، ادامه آن متوقف شد. امسال در گفتوگوهایی که با شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور و معاونت سینمایی انجام دادیم، قرار بر این شد که جشنواره بهصورت دائمی برگزار شود.
او ادامه داد: حتی به ما پیشنهاد شد عنوان «جشنواره دائمی آب به قیمت جان» را به کار ببریم، اما ترجیح دادیم تا زمانی که دوره سوم برگزار نشده، درباره دائمی شدن آن با احتیاط صحبت کنیم. با این حال، پروپوزال ارائهشده و برنامهریزیهای انجامشده از ابتدا بر مبنای یک جشنواره مستمر بوده است. راهاندازی سفیران آب و همکاری با وزارت آموزش و پرورش نیز بخشی از همین برنامه بلندمدت است.
۵۹۰ اثر به دبیرخانه رسید
دبیر جشنواره درباره تعداد آثار رسیده به دومین دوره این رویداد نیز توضیح داد: در مجموع ۵۹۰ اثر به دبیرخانه جشنواره ارسال شد که شامل ۵۶ اثر فیلم کوتاه، ۱۲۶ اثر مستند، ۸۸ اثر مستند گزارشی و ۵۹ اثر مستند داستانی بود. پس از بررسی هیئت انتخاب، ۴۰ اثر در بخش فیلم کوتاه، سه اثر در بخش مستند داستانی و ۲۹ اثر در بخش مستند برای حضور در مرحله داوری انتخاب شدند.
او با اشاره به راهاندازی بخش دانشآموزی جشنواره افزود: یکی از مهمترین تصمیمهای ما این بود که فرهنگسازی را از کودکان آغاز کنیم. به همین منظور با وزارت آموزش و پرورش تفاهمنامهای منعقد کردیم و بخش دانشآموزی را نیز به جشنواره افزودیم. با وجود اینکه فراخوان در تابستان و همزمان با تعطیلی مدارس منتشر شد، حدود ۴۰ اثر از سوی دانشآموزان دریافت کردیم.
کرمییزدی با بیان اینکه بسیاری از این آثار با تلفن همراه تولید شدهاند، گفت: برای ما مهم است که کودکان از همان ابتدا با هنر و سینما آشنا شوند و یاد بگیرند که درباره موضوعات اجتماعی و محیطزیستی فیلم بسازند. همه فیلمسازان حرفهای نیز روزی از یک نقطه کوچک شروع کردهاند و ممکن است همین دانشآموزان در آینده به فیلمسازان حرفهای تبدیل شوند.
او همچنین از راهاندازی طرح «سفیران آب» خبر داد و گفت: تلاش کردیم از ظرفیت هنرمندان و فعالان حوزههای مختلف استفاده کنیم تا هرکدام در زمینه تخصصی خود به موضوع آب بپردازند؛ شاعران درباره آب شعر بگویند، نویسندگان به این موضوع توجه کنند و فیلمسازان نیز آثار خود را با محوریت آن تولید کنند.
تولید فیلم در استانها با مشارکت فیلمسازان
دبیر جشنواره با اشاره به همکاری شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور در استانهای مختلف اظهار کرد: یکی از اتفاقات مثبت این دوره آن بود که شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور در استانها نیز وارد عرصه تولید شد. برای مثال در برخی استانها پنج اثر مستند و در استانهای دیگر نیز تعدادی فیلم تولید شد. نکته مهم این است که تولیدات صرفاً به روابط عمومی سازمانها محدود نشد و تلاش شد فیلمسازان فعال هر استان شناسایی شوند و امکان همکاری با آنها فراهم شود.
او این روند را زمینهساز ارتباط میان نهادهای دولتی و جامعه فیلمسازی دانست و افزود: در هر استان نمایندگانی داشتیم که فیلمسازان را با اهداف جشنواره آشنا میکردند و در جمعآوری و ارسال آثار به دبیرخانه همکاری داشتند. امیدواریم این ارتباط در سالهای آینده نیز ادامه پیدا کند و هر استان بتواند چند اثر با موضوع آب تولید کند.
استقلال داوری و امکان نمایش آثار انتقادی
یکی از محورهای مهم نشست، پرسش درباره احتمال سانسور آثار مستندی بود که ممکن است عملکرد نهادهای دولتی را نقد کنند. کرمییزدی در پاسخ تأکید کرد: در هیئت انتخاب و داوری، کارشناس مرتبط با حوزه آب حضور داشت و تا جایی که من اطلاع دارم، هیچگاه چنین رویکردی وجود نداشته که به دلیل زیر سؤال رفتن یک سازمان، اثری کنار گذاشته شود.
او ادامه داد: ممکن است در یک فیلم، موضوعی درباره حفر چاه یا استفاده از منابع آب مطرح شود که از نظر کارشناسی نیازمند بررسی باشد، اما این موضوع به معنای جلوگیری از نمایش آثار انتقادی نیست. ما نمیخواهیم صرفاً آثاری انتخاب شوند که عملکرد یک سازمان را تأیید کنند.
دبیر جشنواره درباره سرنوشت آثار پس از پایان این رویداد نیز گفت: حقوق آثار متعلق به فیلمسازان است و جشنواره بهتنهایی اجازه ندارد درباره نمایش آنها در سایر بسترها تصمیم بگیرد. البته با برخی فیلمسازان درباره خرید آثار گفتوگو کردهایم تا بتوانیم در آینده بستری مانند یک پلتفرم تخصصی برای نمایش فیلمها و مستندهای مرتبط با آب ایجاد کنیم. طبیعتاً این همکاری باید به شکلی باشد که منافع فیلمسازان نیز تأمین شود.
کیفیت سینمایی مهمتر از پیام مستقیم
کرمییزدی در پاسخ به پرسشی درباره معیارهای انتخاب آثار و میزان اهمیت کیفیت فنی فیلمها گفت: برای ما صرفاً مطرح شدن موضوع آب کافی نیست. کیفیت ساخت، ساختار، کارگردانی و نحوه روایت اهمیت زیادی دارد. یک اثر باید بتواند در کنار پرداختن به موضوع آب، از نظر هنری نیز مخاطب را درگیر کند.
او افزود: گاهی یک تصویر ساده از لیوان آبی که بهجای دور ریختن، برای آبیاری یک گلدان استفاده میشود، میتواند تأثیرگذار باشد. سینما هنر هفتم است و حتی یک سکانس آن میتواند بر رفتار مخاطب اثر بگذارد. خوشبختانه فیلمسازان بیش از آنچه تصور میکردیم به موضوع آب دغدغه داشتهاند و آثار متنوعی به دبیرخانه ارسال کردند.
برنامه حمایتی برای برگزیدگان دوره آینده
دبیر دومین جشنواره ملی فیلم «آب به قیمت جان» در پاسخ به پرسشی درباره حمایت از استعدادهای جوان و جلوگیری از محدود شدن جشنواره به آثار تولیدشده در سالهای گذشته گفت: در نخستین دوره جشنواره در سال ۱۳۹۳، برای هر استان پنج فیلمساز انتخاب شدند و به هرکدام برای تولید یک اثر یک دقیقهای، یک میلیون تومان پرداخت شد.
او ادامه داد: برای دوره آینده نیز در چارچوب پروپوزال جشنواره پیشبینی کردهایم که به برگزیدگان بخشهای مختلف، علاوه بر جوایز جشنواره، هزینه تولید یک فیلم اختصاص پیدا کند تا بتوانند اثر تازهای با موضوع آب بسازند. همچنین این امکان وجود دارد که برخی تولیدات مورد نیاز شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور به فیلمسازانی سپرده شود که در جشنواره حضور داشتهاند.
کرمییزدی همچنین درباره اضافه شدن بخشهای جدید به جشنواره از جمله تیزر، نماهنگ و آثار تولیدشده با هوش مصنوعی توضیح داد: ترجیح ما این است که جشنواره بهتدریج گسترش پیدا کند. نمیخواهیم در همان ابتدا بخشهای متعددی تعریف کنیم که در سالهای بعد امکان استمرار آنها وجود نداشته باشد. ابتدا باید بخشهای فعلی به ثبات برسند و سپس زمینه اضافه شدن بخشهای جدید فراهم شود.
بخش دانشآموزی و ضرورت همکاری با آموزش و پرورش
او درباره برنامههای آموزشی و حمایتی برای دانشآموزان نیز گفت: داوری بخش دانشآموزی را به کارشناسان وزارت آموزش و پرورش سپردیم؛ چراکه معتقدیم زبان کودکان با زبان بزرگسالان متفاوت است و معلمان بهترین پل ارتباطی میان این دو گروه هستند.
کرمییزدی افزود: طرح سفیران معلم را نیز در همین راستا راهاندازی کردهایم تا معلمان بتوانند در کلاسهای درس، حتی برای پنج دقیقه، درباره اهمیت آب و مصرف بهینه آن صحبت کنند و در جمعآوری آثار دوره آینده نیز به ما کمک کنند. البته نمایش آثار دانشآموزی در مدارس نیازمند هماهنگی با وزارت آموزش و پرورش و بررسی شورای حمایت این وزارتخانه است. درباره اکران آثار در مدارس نیز گفتوگوهایی انجام شده و امیدواریم این مسیر در آینده به نتیجه برسد.
نگاه جشنواره به بحران آب در کشاورزی و صنعت
در بخش دیگری از نشست، موضوع ضرورت توجه جشنواره به مصرف آب در حوزه کشاورزی و صنعت مطرح شد؛ حوزههایی که سهم قابل توجهی از مصرف منابع آبی کشور را به خود اختصاص میدهند.
کرمییزدی در این زمینه گفت: موضوع کشاورزی و صنعت نیز از مسائل مهم حوزه آب است، اما بخشی از این تصمیمها در اختیار دبیرخانه جشنواره نیست و باید با مسئولان شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور درباره آن به جمعبندی برسیم. پیشنهاد مطرحشده، پیشنهاد خوبی است و میتواند در برنامههای آینده مورد توجه قرار گیرد.
او همچنین درباره اضافه شدن بخش بینالملل به جشنواره عنوان کرد: نگاه بینالمللی به موضوع آب وجود دارد، اما برای رسیدن به این مرحله باید ابتدا چارچوبها و جایگاه جشنواره تثبیت شود. نمیتوان بدون بررسی و برنامهریزی، صرفاً عنوان بینالمللی را به جشنواره اضافه کرد. امیدواریم در دورههای سوم، چهارم یا پنجم بتوانیم به این مرحله برسیم.
همکاری با صداوسیما و شهرداری؛ همچنان در انتظار گسترش
یکی دیگر از موضوعات مطرحشده در نشست، چگونگی نمایش آثار برای مخاطبان عمومی و استفاده از ظرفیت رسانه ملی و تبلیغات شهری بود. کرمییزدی در این باره گفت: از صداوسیما درخواست کردیم آثار مستند گزارشی را به جشنواره ارسال کند و همچنین برای پخش تیزرهای جشنواره نیز درخواستهایی داشتیم، اما این همکاری به شکل مورد انتظار محقق نشد.
او با اشاره به اینکه حقوق آثار متعلق به صاحبان آنهاست، توضیح داد: حتی اگر سازمانی بخواهد اثری را پخش کند، باید با تهیهکننده و صاحب اثر هماهنگ شود. با این حال، شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور از طریق حضور مدیران و مسئولان در برنامههای گفتوگومحور و مصاحبههای رسانهای، فعالیتهایی را برای معرفی جشنواره انجام داده است.
دبیر جشنواره درباره همکاری با شهرداری نیز گفت: برای استفاده از ظرفیت سینمای سیار در پارکها و برخی فضاهای عمومی برنامهریزی کرده بودیم، اما به دلیل شرایط و محدودیتهای موجود، این اتفاق محقق نشد. برای تبلیغات محیطی و بیلبوردهای شهری نیز تلاشهایی انجام شد، اما امکان اجرای آن فراهم نشد.
او در واکنش به این پرسش که چگونه میتوان آثار مستند را از مخاطبان تخصصی به میان خانوادهها و عموم مردم برد، تأکید کرد: مسئله اصلی این است که آثار در بستر مناسبی نمایش داده شوند. یک سکانس کوتاه و تأثیرگذار در یک فیلم میتواند بیش از ساعتها پخش تیزر مستقیم بر مخاطب اثر بگذارد. به اعتقاد من، وقتی یک کودک خودش درباره آب فیلم میسازد، با عمق بیشتری به موضوع نزدیک میشود و همین تجربه میتواند در آینده بر رفتار او تأثیر بگذارد.
بودجه جشنواره و همراهی هنرمندان
کرمییزدی در پاسخ به پرسشی درباره بودجه جشنواره و میزان حمایت مالی شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور گفت: این شرکت تاکنون حمایتهای خوبی از جشنواره داشته و ما از نظر مالی و همفکری با مشکل خاصی مواجه نبودهایم. جلسات منظم اتاق فکر نیز با حضور مدیران و مسئولان این مجموعه برگزار میشود و خوشبختانه همراهی مناسبی وجود داشته است.
او همچنین با اشاره به حضور هنرمندان و چهرههای شناختهشده در حمایت از موضوع آب اظهار کرد: هنرمندان مختلفی در این مسیر کنار ما بودند و درباره اهمیت آب صحبت کردند. از جمله مرضیه برومند، همایون اسعدیان، مرجان اشرفزاده، علیرضا تابش و مهدی فرجی از افرادی هستند که در بخشهای مختلف با جشنواره همراهی کردهاند.
معیارهای داوری از نگاه فاطمه قربانی
در ادامه این نشست، فاطمه قربانی از اعضای هیئت داوران بخش مستند نیز درباره معیارهای ارزیابی آثار توضیح داد و گفت: در داوری، علاوه بر موضوع اصلی آب، به ساختار اثر، کارگردانی و فیلمنامه توجه داشتیم. بسیاری از مستندهای رسیده به موضوع فرونشست زمین و تأثیر حفر چاههای آب پرداخته بودند که برای من نیز نکات جالب و قابل توجهی داشت.
او افزود: تلاش کردیم در میان آثار، فیلمهایی را که به موضوعات کمتر دیدهشده و مسائل مغفولمانده حوزه آب پرداختهاند، مورد توجه قرار دهیم. صرف اینکه فیلمی درباره آب ساخته شده باشد، برای ما کافی نبود و کیفیت پرداخت و ساختار اثر نیز اهمیت داشت.
آب؛ مسئلهای فراتر از یک جشنواره
در بخش پایانی نشست، یکی از حاضران با تأکید بر ضرورت فرهنگسازی عمیق و مستمر در زمینه مصرف آب، به این نکته اشاره کرد که برگزاری جشنواره و تولید آثار هنری زمانی ارزشمند خواهد بود که بتواند در رفتار روزمره مردم اثر بگذارد و به یک رویداد مقطعی محدود نشود.
کرمییزدی در پاسخ، بار دیگر بر اهمیت آموزش کودکان تأکید کرد و گفت: دغدغه اصلی من کودکان هستند. ممکن است نسل ما دیگر در مرحله آموزش ابتدایی نباشد، اما کودکان میتوانند از همین امروز یاد بگیرند چگونه آب مصرف کنند و در کنار آن، چگونه درباره این موضوع فیلم بسازند. تلاش ما این است که این دو مسیر را در کنار یکدیگر قرار دهیم.
در پایان این نشست، از پوستر دومین جشنواره ملی فیلم «آب به قیمت جان» رونمایی شد. دبیر جشنواره با اشاره به نقش رسانهها در معرفی این رویداد، از خبرنگاران خواست همچنان در پوشش اخبار و برنامههای جشنواره همراهی کنند. همچنین اعلام شد نمایش آثار جشنواره در موزه آبگینه آغاز شده و علاقهمندان میتوانند برای حضور در اکرانها با دبیرخانه هماهنگ کنند.