
ناصر ارباب/صبا، برنامه «بیحاشیه» به تهیهکنندگی و کارگردانی سعید مظاهری و اجرای مهدی صبایی، با ترکیبی از طنز، موضوعات اجتماعی و محتوای دینی از شبکه نسیم روی آنتن رفته است. این برنامه با حضور روحانیون در کنار کمدینها تلاش دارد موضوعات دینی و مسائل روزمره زندگی را با زبانی صمیمی و متفاوت از قالبهای رسمی و گفتوگومحور روایت کند.
مهدی صبایی که سالهاست با بازیگری شناخته میشود و سابقه حضور در مجموعههایی مانند «روزگار جوانی» را دارد، در «بیحاشیه» تجربه دیگری را در مقام مجری پشت سر گذاشته است. او در گفتوگو با «صبا» درباره شیوه اجرای خود، چالش مدیریت سه کمدین، استفاده از طنز برای طرح موضوعات اجتماعی و دینی، وضعیت امروز تلویزیون و تأثیر فضای مجازی بر انتخاب و شهرت بازیگران صحبت کرد و صداقت و رفاقت را از مهمترین عوامل ارتباط آثار نمایشی با مردم دانست.
در «بیحاشیه» بازی نکردم؛ خودِ واقعیام بودم
صبایی درباره تجربه اجرای «بیحاشیه» و تفاوت آن با تجربههای قبلی خود گفت: «این اولین تجربه اجرای من نیست. سالها قبل برنامهای به نام «سکه» را اجرا کردم و بعد هم برنامه «۱۰۰ درصد» را در شبکه دو داشتم که فضای آن کاملاً متفاوت بود. بنابراین «بیحاشیه» سومین تجربه من در اجراست. اما در این برنامه خیلی خودم بودم و اصلاً احساس نکردم که باید شخصیت دیگری را مقابل دوربین نشان بدهم.»
او درباره بازخورد مردم نسبت به اجرای خود ادامه داد: «من فیدبکهای فضای مجازی را خیلی جدی دنبال نمیکنم، اما بازخورد مردم در خیابان برایم بسیار مهم است. وقتی مردم میآیند و درباره برنامه حرف میزنند، متوجه میشوم که با آن ارتباط گرفتهاند. شاید بتوانم بگویم برای اولین بار در یک برنامه، کاملاً خودِ واقعیام بودم. حتی درباره زندگی خصوصیام، پدرم و خاطرات کودکیام صحبت کردم؛ اتفاقی که معمولاً در مصاحبهها انجام نمیدهم.»
صبایی با اشاره به اینکه بازیگر است نه مجری حرفهای، گفت: «من مجری نیستم، بازیگرم. اما حتی در بازیگری هم همیشه سعی کردهام چیزی را که بازی میکنم، زندگی کنم. در «بیحاشیه» هم همین اتفاق افتاد. نقاب بازیگری نزدم و تلاش نکردم جلوی دوربین نقش مجری را بازی کنم. فکر میکنم مردم هم این تفاوت را متوجه میشوند.»

طنز، موضوعات جدی را برای مخاطب قابلپذیرشتر میکند
مجری «بیحاشیه» درباره استفاده از طنز برای انتقال مفاهیم دینی و اجتماعی بیان کرد: «اینکه مخاطب مفاهیم دینی را با طنز بهتر میپذیرد یا با بیان رسمی، شاید بهتر باشد خود مخاطب جواب بدهد. اما ما از ابتدا با تهیهکننده برنامه، آقای مظاهری، درباره این موضوع صحبت کرده بودیم که قرار نیست فقط درباره مسائل رسمی و خشک مذهبی حرف بزنیم. تمام مهمانان ما روحانی هستند، اما درباره مفاهیم زندگی و مشکلات روزمره مردم صحبت میکنیم.»
او ادامه داد: «موضوعاتی مثل فرزندداری، همسرداری، مشکلات خانوادهها و مسائل اجتماعی در برنامه مطرح میشود و هرکدام از یک زاویه به آن نگاه میکنیم؛ گاهی من حرف میزنم، گاهی کمدینها و گاهی مهمان روحانی. طنز مطمئناً کاربرد بیشتری دارد، چون وقتی یک موضوع را شیرین و قابل فهم مطرح میکنید، مخاطب راحتتر آن را میپذیرد. اگر با تحکم صحبت کنید و هیچ شیرینی و طنزی در آن نباشد، حتی یک موضوع مهم هم میتواند برای مخاطب خستهکننده شود.»
صبایی با اشاره به شرایط اجتماعی و اقتصادی جامعه گفت: «در شرایطی که مردم با مشکلات اقتصادی و دغدغههای مختلف روبهرو هستند، لبخند آوردن روی لب مخاطب اهمیت زیادی دارد. من فکر میکنم اگر یک برنامه بتواند حتی برای چند دقیقه مردم را از فضای سنگین زندگی جدا کند و لبخندی ایجاد کند، کار خودش را انجام داده است. در «بیحاشیه» هم تلاش ما همین بود.»
اگر «بیحاشیه» در ماه مبارک رمضان پخش میشد، امتیاز بیشتری میگرفت
صبایی درباره بازخوردهای دریافتشده از برنامه و مشکلات زمان پخش آن گفت: «به نظر من یکی از مهمترین مسائلی که روی دیده شدن برنامه تأثیر گذاشت، زمان پخش بود. «بیحاشیه» اساساً برای یک فضای مناسبتی طراحی شده بود و بخشهایی درباره ماه مبارک رمضان داشت. شوخیها و خاطراتی درباره ماه مبارک رمضان داشتیم که حتی خود من برای اولین بار بخشی از زندگی شخصیام را در آنها تعریف کردم. اگر برنامه سر زمان خودش در ماه مبارک رمضان پخش میشد و آن بخشها هم باقی میماند، به نظرم امتیاز بسیار بیشتری میگرفت. نمیخواهم برای برنامه نمره تعیین کنم و معتقدم این کار مردم است، اما بر اساس بازخوردهایی که تا امروز گرفتهایم، فکر میکنم اگر برنامه در زمان مناسب خودش روی آنتن میرفت، میتوانست دو برابر این بازخورد را بگیرد.»
صبایی پرداختن به موضوعات روزمره را یکی از نقاط قوت برنامه دانست و بیان کرد: «ما درباره موضوعاتی حرف میزنیم که مردم هر روز با آنها مواجهاند. من هم همیشه تأکید میکنم که کارشناس نیستم و نظر شخصی خودم را میگویم. حتی به کمدینها میگویم حرفهایشان را بشنوید، ولی لزوماً گوش نکنید! چون ما قرار نیست خودمان را کارشناس معرفی کنیم. همین صمیمیت و روان بودن باعث میشود مخاطب احساس کند چند نفر نشستهاند و دارند درباره یک مسئله واقعی زندگی با هم حرف میزنند.»

مردم صداقت را تشخیص میدهند
این بازیگر درباره اهمیت صداقت در ارتباط با مخاطب گفت: «مردم خیلی باهوشاند و صداقت را متوجه میشوند. من حتی در این برنامه سعی کردم از الفاظ کاملاً خودمانی استفاده کنم؛ همانطور که در زندگی عادی با مردم و دوستانم حرف میزنم. نمیخواستم یک نقاب جلوی دوربین بزنم و بگویم حالا چون مجری هستم باید یک شکل دیگری صحبت کنم.»
صبایی ادامه داد: «من در زندگی واقعی هم بازی نمیکنم. دوستان نزدیکم این را میدانند. اگر کسی با من قرار مصاحبه داشته باشد و صادقانه بگوید که نمیخواهد صحبت کند، اتفاقاً برای همین صداقتش احترام قائلم. به نظرم در هنر هم همین است. وقتی آدمها با صداقت و رفاقت کنار هم کار کنند، مخاطب حتی اگر نداند چرا، حس میکند یک اتفاق واقعی جلوی دوربین در حال رخ دادن است.»
«مدیریت سه کمدین یکی از سختترین چالشهای من بود»
صبایی درباره چالش اجرای «بیحاشیه» و حضور سه کمدین در کنار خود گفت: «یکی از سختترین و در عین حال جذابترین بخشهای این کار برای من، مدیریت سه کمدین بود. شما سه نفر را کنار خودتان دارید که ذاتاً قرار است فضای برنامه را به سمت طنز ببرند و باید حواستان باشد که هم آزادی عمل داشته باشند و هم برنامه از مسیر خودش خارج نشود.»
او ادامه داد: «روز اول به بچهها گفتم هرچقدر پشت صحنه ما خوب باشد، جلوی دوربین هم بهتر خواهیم بود. خیلی زود با هم رفیق شدیم و همین رفاقت باعث شد فضای جلوی دوربین هم طبیعی باشد. چالش من این بود که حواسم به هر سه نفر باشد؛ یکی را کنترل میکردم، آن یکی از یک طرف وارد میشد و وقتی هر سه را با هم کنترل میکردم، یکی دیگر فرصت پیدا میکرد!»
صبایی تأکید کرد: «در کار طنز اگر بخواهید با زور کسی را بخندانید، مخاطب پس میزند. باید کار شیرین باشد. طنز واقعاً روی لبه تیغ است؛ اگر بیش از اندازه جلو بروید، از مسیر خارج میشوید و اگر هم زیادی کنترل کنید، شیرینی کار از بین میرود. برای همین من، کارگردان، تهیهکننده و نویسنده دائماً حواسمان بود که این اتفاق نیفتد.»

تلویزیون هنوز میتواند خیابانها را خلوت کند
بازیگر «روزگار جوانی» درباره امکان بازگشت تلویزیون به دوران آثار پرمخاطب گفت: «من فکر میکنم هنوز هم میشود این اتفاق را رقم زد. آن زمان جوانگرایی اتفاق افتاد و چند بازیگر جوان در کنار هم قرار گرفتند و یک فضای واقعی و صمیمی شکل گرفت. امروز هم میشود چنین کاری کرد، اما باید صداقت را بیشتر کنیم.»
او با انتقاد از توجه افراطی به تعداد دنبالکنندگان در فضای مجازی گفت: «متأسفانه گاهی ملاک انتخاب آدمها تعداد فالوورهایشان شده است. من خودم فعالیت زیادی در فضای مجازی ندارم و شاید آخرین پستم مربوط به مدتها قبل باشد. به نظرم معروف شدن نباید صرفاً از طریق فضای مجازی اتفاق بیفتد. اینکه کسی بدون سابقه جدی در هنر، یکشبه خودش را ترند کند و همه او را بشناسند، اتفاق قشنگی نیست و یک جورهایی فیک است.»
صبایی افزود: «امروز هم میتوانیم بازیگر جوان بیاوریم، اما باید در کنار بازیگران قدیمی و باتجربه قرار بگیرند. تلفیق این دو نسل میتواند اتفاق خوبی ایجاد کند. مسئله فقط تعداد فالوور نیست. وقتی هنر بیش از اندازه به پول و صنعت وابسته شود، ممکن است بخشی از صداقت آن پایین بیاید.»
«صداقت و رفاقت میتواند مخاطب تلویزیون را برگرداند»
صبایی با اشاره به تأثیر شرایط اقتصادی بر تولیدات فرهنگی گفت: «مشکلات اقتصادی همه را تحت فشار قرار داده و مردم دغدغههای زیادی دارند. وقتی آدم اینهمه دغدغه دارد، طبیعی است که شاید کمتر به سرگرمی فکر کند. با این حال من هنوز معتقدم اگر یک اثر خوب، صادقانه و از روی عشق ساخته شود، مردم آن را پیدا میکنند.»
او ادامه داد: «ما در گذشته کارهایی داشتیم که واقعاً مردم با آنها زندگی میکردند. حتی یادم هست زمانی به ما گفته شد بعد از پخش یکی از سریالهای طنز، آمار جرم و جنایت کاهش پیدا کرده است. شاید این موضوع عجیب به نظر برسد، اما نشان میدهد یک اثر نمایشی اگر ارتباط درستی با جامعه برقرار کند، میتواند تأثیر خودش را بگذارد.»
صبایی تأکید کرد: «الان هم خیلی از دوستان من با عشق و تمام وجودشان کار میکنند، اما احساس میکنم یک مقدار فضا صنعتیتر شده است. وقتی هر چیزی بیش از اندازه به پول فکر کند، ممکن است صداقت و رفاقت کمرنگ شود. به نظرم اگر دوباره این دو عنصر را به کار برگردانیم، تلویزیون میتواند مخاطبش را پس بگیرد.»

قرار نبود در «بیحاشیه» چیزی را نقد کنیم
او درباره حضور روحانیون در فضای طنز «بیحاشیه» گفت: «قرار نبود در این برنامه نقد مستقیمی داشته باشیم. هدف این بود که روحانیون را وارد یک فضای متفاوت کنیم و درباره موضوعاتی حرف بزنیم که به زندگی مردم مربوط است. حتی قسمتی داریم که یک روحانی عروسکگردانی میکند و به نظرم این بخش میتواند برای مخاطب جذاب باشد.»
صبایی با اشاره به خاطرهای از دوران مدرسه گفت: «من خودم یک معلم دینی داشتم که آنقدر شیرین و جذاب صحبت میکرد که درس دینی برای من تبدیل به یکی از جذابترین درسها شد. آن سال با اینکه معمولاً نمره دینیام خیلی بالا نبود، ۲۰ گرفتم، چون آن معلم بلد بود چطور موضوع را شیرین و قابل فهم توضیح بدهد.»
او درباره هدف «بیحاشیه» گفت: «فکر میکنم ما هم میخواهیم همین کار را انجام بدهیم؛ یعنی موضوعی را که شاید در نگاه اول خشک و رسمی به نظر برسد، وارد زندگی روزمره کنیم و با زبان ساده و شیرین دربارهاش حرف بزنیم. اگر مردم در کنار لبخند، چیزی هم یاد بگیرند، به نظرم برنامه کار خودش را درست انجام داده است.»
اگر با برنامه حال کردید، دمتان گرم!
صبایی در پایان درباره واکنش مخاطبان به «بیحاشیه» گفت: «من همیشه معتقدم نظر مردم محترم است. اگر با برنامه حال کردید، دمتان گرم! اگر هم حال نکردید، باز دمتان گرم. همین که برنامه را دیدید و دربارهاش نظر دادید، برای ما ارزشمند است.»
او خاطرنشان کرد: «این تازه ابتدای راه است و قسمتهای دیگری هم داریم که به نظرم میتواند جذابتر باشد. من خودم تلاش کردم در این برنامه کاملاً صادق باشم و همان آدمی باشم که در زندگی واقعی هستم. امیدوارم مخاطب هم این را حس کند و بتواند با «بیحاشیه» ارتباط بگیرد.»