هلیاد صالحی‌فخر/صبا، در شرایطی که رسانه‌های اجتماعی و پلتفرم‌های آنلاین سهم بیشتری از سبد رسانه‌ای مردم را به خود اختصاص داده‌اند، بررسی جایگاه رسانه ملی، دلایل کاهش مخاطب و راهکارهای بازگشت اعتماد عمومی به یکی از مهم‌ترین مسائل حوزه رسانه تبدیل شده است. از همین رو با محمد لسانی، کارشناس و فعال حوزه رسانه، به گفت‌وگو نشستیم.

محمد لسانی معتقد است کارکرد اصلی رسانه در دنیای امروز، آگاهی‌بخشی، آموزش و ایجاد انسجام اجتماعی است؛ اما تحقق این نقش، مستلزم حرکت از رسانه‌های یک‌سویه به سوی رسانه‌های تعاملی و مخاطب‌محور است. او در این گفت‌وگو با بررسی جایگاه رسانه ملی در عصر پلتفرم‌ها و شبکه‌های اجتماعی، دلایل کاهش مخاطبان تلویزیون، چالش‌های ساختاری و مدیریتی و همچنین الزامات تحول در حکمرانی رسانه‌ای را تشریح کرده و بر ضرورت بازنگری در شیوه‌های تولید محتوا و ارتباط با مخاطب تأکید می‌کند.درادامه به بررسی دلایل کم رونق شدن رسانه ی ملی میپردازیم

وی درباره اصلی‌ترین کارکرد رسانه های معاصر از منظر مخاطب و مسئولیت ساختاری‌شان گفت: كاركرد اصلي رسانه در گام اول اگاهي بخشي است. گام دوم اموزش و سپس تفريح. نمودهاي اين سه گام ميشود خبر،برنامه هاي سبك زندگي و سرگرمي. لذا كاري كه رسانه بايد بكند از خبر تا مجموعه هاي نمايشي، تاك شوها و مسابقات اين است كه باعث تقويت انسجام ملي شود. در واقع زيست رسانه اي افراد در كنار زيست واقعي انها كارا ،موثر و توليد كننده ي انرژي براي پيشرفت جمعي باشد. بايد بپرسيم ايا رسانه ي ما امرور توليد انرژي ميكند؟ ياوقفه در انرژي مي اندازد؟

این فعال رسانه با اشاره به ظهور پلتفرم‌ها و بستر نمايش خانگي و اینکه جايگاه تلويزيون در سبد رسانه اي مردم كجاست؟ ادامه داد: تلويزيون يك رسانه  سنتي است. بايد از جنبه ي فرم و محتوا خودش را به روز كند. اكنون تلويزيون جمهوري اسلامي يك سويه است. يعني چند ده ميليارد هزينه ي برنامه هاي مختلف براي يك انتن يك طرفه ميكند.اين روش درتمام دنيا منسوخ شده است. بايد به سوي رسانه ي دوسويه و تعاملي حركت كنيم. مشاركت گيري درنظر و محتوا انجام دهيم. البته اين رسانه ي سنتي هم جاي خودش را درسبد مردم دارد. بيست تا سي درصدمخاطب خاص دارد. مردم به گزيني ميكنند. يعني درپلتفرم ها،نمايش خانگي و تلويزيون ميگردند بهترين را گزينش ميكنند. انگار در منوي يك رستوران تلويزيون ديگر جايگاه سوپ را دارد.

او در پاسخ به این پرسش که آيا مسئوليت‌های ساختاري حاكميتي برخواست مخاطب در استراتژی رسانه ارجحيت دارد، افزود : بايد از دوگانه ها بپرهيزيم. يك قطب صلاح مخاطب است و يك قطب خواست مخاطب. صلاح مخاطب يعني ان چيزي كه بايد بداند ،به او برسد. حال صلاح را چه كسي انتخاب ميكند؟ انهايي كه خود را بالاتر ميدانند. در واقع ميگويند اي مخاطب نادان،بدان.اين گونه رسانه همه گيري خود را از دست ميدهد. اگر برقطب ديگر بايستيم هرمحتواي زردي توليد ميشود.  همين برنامه هايي كه ارزش هاي ديني،ملي و خانوادگي در انها ذبح ميشوند. اين دوقطب بايد تركيب شوند

وی همچنین در باره اینکه چرا چرخ رسانه ي ملي از ساير رقبا كندتر حركت ميكند، اضافه کرد: اين مسئله بغرنج و چندلايه است.يك لايه اش حقوقي است. يعني در قانون اساسي ما وظيفه اي بر دوش صداوسيما گذاشته شده كه همين بعضي مديران را دچار توهم و ناكارامدي ميكند. ازطرف ديگر مسئله فني است. يعني اين دستگاه عريض و طويل براي به روزرساني خود از جنبه ي فني بايد بودجه ي يك سال خود را هزينه كند. لايه ي ديگر عدم تغييرپذيري درنگاه مديريتي ميباشد. انها ميخواهند همان چيزي كه بيست سال پيش جواب داده است امروز هم جواب دهد، خب نميشود.

وی درباره دليل ريزش مخاطب، شكاف محتوايي بين سبك واقعي زندگي مردم با ان چيزي است كه در رسانه ملی نمايش داده ميشود، اضافه کرد: از مهم ترين دلايل ريزش افت جهاني رسانه‌هاي سنتي است. اين مسئله جهاني است و حوزه ديگري كه پيش تر عرض كردم حوزه فني ست، ما تلويزيون تعاملي نداريم، تنوع سلايق نداريم و در اخرمخاطب نداريم. بايد اين قالب هاي سنتي در هم بشكند. دليل ديگرش همين است كه گفتيد، تفاوت سبك زندگي مردم با محتواي نمايش داده شده.

او در پاسخ به این پرسش که بااين روند رسانه ملي را ده سال اينده در چه جايگاهي ميبنند، گفت: دراينده رسانه هاي خرد انسان را ميبلعند. به همين سبب جامعه اتميزه ميشود، مردم در غار علايق و سلايق خود محصور ميشوند.رسانه هاي جمعي مثل تلويزيون كاركرد خود را از دست ميدهند و رسانه هاي خرد از گوشي به ساعت ها و عينك هاي هوشمند ميرسد. فردي سازي علايق اتفاقي مي افتد. مثل الان كه اينستاگرام محتوا را براساس علايق شخص براي نمايش طبقه بندي ميكند. به نظر من دوران سريال هاي خيابان خالي كن تمام شده. ان سالها اوج قدرت رسانه هاي جمعي بود، اما هرچه جلو امديم رو به افول گذاشت. ماديگر به ان دوران باز نميگرديم. امروز عصر اقتدار رسانه هاي اجتماعي است. بايد بين افرادي كه توسط علايق خود در رسانه هاي جمعي محصور شده اند پل بزنيم و كم كم انها را به يكديگر وصل كنيم تا وحدت كلمه را در دنياي فيزيكي هم خلق كنيم. براي همسو شدن افراد توسط فضاي مجازي بايد يك طراحي خانوادگي و يك طراحي عمومي وجود داشته باشد تا بتوانيم حكمراني رسانه ي خودمان را تحقق بخشيم.