
به گزارش صبا، برنامه رادیویی «نغمهها و سرودها» جمعه دوم مردادماه از ساعت ۱۶ تا ۱۷ روی آنتن رادیو فرهنگ میرود و در این قسمت، بهصورت تحلیلی به بررسی قطعه ماندگار «باید برخاست»و نسبت آن با شعر ، موسیقی و کنش جمعی در جامعه میپردازد؛ اثری که فراتر از یک قطعه موسیقایی، به یکی از نشانههای شنیداریِ ماندگار در حافظه فرهنگی مخاطبان تبدیل شده است.
این برنامه با تهیهکنندگی یلدا احتشامی نویسندگی و پژوهش مطهره آخوندی، اجرای کارشناسی رادمان رسولیمهربانی و کارشناسی رضا جلالی مدیر هنر انقلاب رسانه ملی میکوشد ابعاد گوناگون این قطعه را از منظر هنری، اجتماعی و رسانهای واکاوی کند؛ از چرایی فراگیر شدن آن در میان مخاطبان تا نقش آن در شکلگیری و تولید نسخههای بعدی که با الهام از این اثر پدید آمدهاند.
در این قسمت، علاوه بر بازخوانی جایگاه قطعه «باید برخاست» در فضای موسیقایی و آیینی، به نمونههایی از آثار متأثر از آن نیز پرداخته میشود؛ آثاری که از سرودهای فارسی تا قطعه عربی «قومولله » با صدای محمد غلوم را در بر میگیرد و نشان میدهد چگونه یک اثر موفق میتواند به الگویی برای تولیدات تازه در جغرافیای فرهنگی و مذهبی منطقه تبدیل شود.
همچنین در این برنامه، گفتوگویی با علی افسری آهنگساز و تنظیم کننده این اثرانجام شده است؛ و در این گفتوگو، درباره روند شکلگیری، تنظیم، و مؤلفههای اثرگذار قطعه توضیح داده میشود.
در ادامه با امیر کسایی مسئول پویش نسخه مردمی باید برخاست و تهیه کننده این نسخه از اثر گفنگو می شود.
به گفته سازندگان برنامه، این اثر تنها یک ساخته موسیقایی نیست، بلکه واجد لایههایی از معنا، خاطره و هویت جمعی است که آن را در میان مخاطبان متمایز کرده است.
بخش دیگری از برنامه به گفتوگو با محمد غلوم مداح شاخص بحرینی، اختصاص دارد؛ شخصیتی که پس از سلب تابعیت از سوی رژیم آلخلیفه به ایران آمد و در مراسم بدرقه اقای شهید ایران قطعه قومولله را اجرا کرد . این گفتوگو نیز از زاویهای انسانی و فرهنگی به پیوند میان نغمه، آیین و مقاومت میپردازد و جایگاه صدا را در بازتاب تجربههای جمعی و عاطفی بررسی میکند.
در ادامه، برنامه به یکی دیگر از نمودهای تأثیر این قطعه اشاره میکند؛قطعه «وداع»که در مراسم تشییع اقای شهید رهبر انقلاب ایت الله سید علی حسینی خامنه ای استفاده شد، در اصل نسخهای بیکلام از قطعه «باید برخاست» با تنظیمی دوباره بوده است. همین مسئله، بار دیگر نشان میدهد که چگونه یک اثر موسیقایی میتواند از مرزهای اولیه خود عبور کند و در قالبهای تازه، در موقعیتهای مختلف اجتماعی و آیینی بازتولید شود.
«نغمهها و سرودها» در این قسمت، با نگاهی تحلیلی به سراغ پیوند میان موسیقی، آیین، شعر و جامعه میرود و میکوشد نشان دهد که برخی آثار، تنها شنیده نمیشوند، بلکه در حافظه جمعی ماندگار میشوند و به بخشی از روایت فرهنگی نسلها بدل میشوند .