ناصر ارباب/ صبا، با آغاز ماه محرم، بخشی از جریان نمایشی کشور به سمت تولید و اجرای آثاری رفت که به شکل مستقیم یا غیرمستقیم با واقعه عاشورا و مفاهیمی چون ایستادگی، آزادگی، مقاومت و انتخاب انسان در برابر ظلم ارتباط دارند. در کنار این اجراها، برنامه‌های پژوهشی و آموزشی نیز ادامه پیدا کرد و تئاتر ایران در بخش بین‌الملل هم با دریافت یک جایزه جهانی، خبرساز شد.

سنگلج میزبان روایت‌های محرم؛ از «نور بر نیزه» تا «مجلس ضربت زدن»
یکی از سالن‌هایی که در روزهای اخیر میزبان آثار مرتبط با محرم بود، تماشاخانه سنگلج بود. نمایش «نور بر نیزه» به نویسندگی آرزو خلیلی و کارگردانی مجتبی ترکمان از ۲۶ خرداد روی صحنه رفت؛ اثری که برای ایام سوگواری ماه محرم تولید شده و داستان سه زوج را روایت می‌کند که در مسیر سفر خود به کربلا قرار می‌گیرند.
این نمایش تلاش می‌کند با تمرکز بر یک سفر و مواجهه شخصیت‌ها با یک مسیر تاریخی، تصویری نمایشی از ارتباط انسان امروز با واقعه عاشورا ارائه دهد. «نور بر نیزه» کاری از گروه تندیس است که با تهیه‌کنندگی فاطمه عبدالرحیمی آماده شده و تا ۵ تیر در تماشاخانه سنگلج اجرا خواهد داشت؛ حتی در روزهای تاسوعا و عاشورای حسینی نیز این اجرا ادامه دارد.
همزمان با آغاز ماه محرم، سنگلج میزبان یکی دیگر از برنامه‌های مرتبط با ادبیات نمایشی شد؛ در هفتمین جلسه «ایرانی‌خوانی سنگلج»، نمایشنامه «مجلس ضربت زدن» نوشته زنده‌یاد بهرام بیضایی خوانده شد.
این نمایشنامه که بیضایی آن را در سال ۱۳۷۹ نوشته است، داستان گروهی تئاتری را روایت می‌کند که قصد دارند نمایشی درباره حضرت علی (ع) روی صحنه ببرند. این اثر با کارگردانی زهره صادقیان خوانش شد و آخرین برنامه از مجموعه نمایشنامه‌خوانی آثار کمتر خوانده‌شده بیضایی بود.

«درخت گیلاس»؛ روایت مفاهیم عاشورا برای کودکان
در بخش تئاتر کودک و نوجوان، نمایش عروسکی «درخت گیلاس» به کارگردانی شراره طیار از ۲۶ خرداد در تالار هنر اجرا شد؛ نمایشی که تلاش دارد مفاهیم مرتبط با عاشورا را با زبانی ساده و قابل درک برای کودکان روایت کند.
این اثر با اقتباس از کتاب «چرا؟ چرا؟ چرا؟» نوشته کلر ژوبرت تولید شده و به جای روایت مستقیم یک واقعه تاریخی، از فضای نمادین و داستانی استفاده می‌کند.
داستان نمایش درباره درختی زیباست که آشیانه پرنده‌هاست؛ اما ورود یک دارکوب زورگو آرامش آن‌ها را بر هم می‌زند و پرنده‌ها با کمک یک بلبل یاد می‌گیرند در برابر زورگویی ایستادگی کنند. «درخت گیلاس» پیش‌تر با تولید کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان اجرا شده بود و حالا با اجرایی تازه در تالار هنر، میزبان مخاطبان کودک و نوجوان شده است.

گامی تازه برای تئاتر مستند؛ کارگاهی با نگاه بین‌المللی به جنگ و دفاع مقدس
در کنار اجراهای نمایشی، حوزه آموزش تئاتر نیز در هفته گذشته خبرساز شد. دفتر تئاتر بین‌الملل مرکز هنرهای نمایشی سوره از برگزاری کارگاه آموزشی «تئاتر؛ جنگ و دفاع مقدس» با حضور سارانتوس تاناسیس، استاد هنرهای دراماتیک یونانی، خبر داد؛ کارگاهی که قرار است با نگاهی متفاوت به پیوند میان تئاتر، تاریخ و روایت‌های مستند بپردازد.
این برنامه با تمرکز بر تراژدی «آنتیگونه» و با رویکردی نوین در حوزه تئاتر مستند و ابداعی طراحی شده است؛ رویکردی که تلاش می‌کند از ظرفیت‌های نمایشی برای بازخوانی تجربه‌های تاریخی، اجتماعی و انسانی استفاده کند.
کارگاه «تئاتر؛ جنگ و دفاع مقدس» یکشنبه ۳۱ خرداد در پلاتوی باشگاه تئاتر سوره برگزار می‌شود و به دلیل ماهیت آموزشی و تخصصی آن، تعداد شرکت‌کنندگان محدود به ۲۰ نفر خواهد بود. علاقه‌مندان پس از ارسال اطلاعات و رزومه، از میان داوطلبان برای حضور در این دوره انتخاب می‌شوند.
هدف از برگزاری این کارگاه، علاوه بر انتقال تجربه و دانش تخصصی، شناسایی استعدادهای جوان در حوزه تئاتر مستند عنوان شده است. همچنین اعلام شده در صورت ارائه ایده‌های خلاقانه و نوآورانه در زمینه تئاتر مستند، امکان حمایت از طرح برگزیده وجود خواهد داشت.
در پایان این دوره نیز به شرکت‌کنندگان گواهی حضور اعطا می‌شود؛ برنامه‌ای که می‌تواند فرصتی برای آشنایی نسل تازه تئاتر با شیوه‌های جدید روایت در صحنه و تجربه‌های بین‌المللی در حوزه تئاتر مستند باشد.

افتخار تازه برای تئاتر عروسکی ایران در روسیه
در بخش بین‌الملل، نمایش «افسانه بازگشت بی‌شکوه جادوگر سیاه» به نویسندگی و کارگردانی اسماعیل شفیعی توانست جایزه ویژه هشتمین فستیوال بین‌المللی تئاتر عروسکی «آرلکین» روسیه را دریافت کند.
این جایزه به گروه بین‌المللی تئاتر چایکا ایران تعلق گرفت؛ گروهی که پیش از این نیز تجربه دریافت جایزه از این جشنواره را داشته است.
این موفقیت در شرایطی رقم خورد که گروه نمایش به دلیل شرایط جنگی و بسته بودن فرودگاه‌ها امکان حضور در جشنواره را نداشت و اثر به صورت ویدئویی توسط داوران و مخاطبان جشنواره دیده و ارزیابی شد.
فستیوال «آرلکین» یکی از رویدادهای مهم تئاتر عروسکی روسیه است که با حضور گروه‌هایی از کشورهای مختلف برگزار می‌شود و با شعار «تئاتر عروسکی بدون مرز» فعالیت می‌کند.
تئاتر ایران در هفته‌ای که گذشت، بیش از هر چیز با موضوع روایت همراه بود؛ روایت عاشورا برای مخاطب کودک، روایت تاریخ در نمایشنامه بیضایی، روایت‌های صحنه‌ای از واقعه کربلا و روایت‌های مستند از جنگ و دفاع مقدس. در کنار این جریان داخلی، موفقیت یک اثر عروسکی در جشنواره‌ای بین‌المللی نیز نشان داد که تئاتر ایران همچنان مسیر ارتباط با مخاطبان جهانی را دنبال می‌کند.