
ناصر ارباب/صبا، نمایش «یحتمل، بهترین بازیگر نقش اول زن» به نویسندگی و کارگردانی حسین امتی، از جمله آثار نمایشی بود که در تالار مولوی روی صحنه رفته است. ملیحه آقایی، بازیگر نقش مادر شاه در این نمایش، در گفتوگو با صبا درباره تجربه حضور در این اثر، روند شکلگیری نقش و چالشهای بازی در فضای تاریخی گفت.
آقایی در ابتدای صحبتهای خود با اشاره به اهمیت نقش عوامل پشت صحنه در موفقیت یک اثر نمایشی اظهار کرد: «به اعتقاد من، کیفیت کار یک بازیگر، چه روی صحنه و چه مقابل دوربین، ارتباط مستقیمی با عملکرد و همراهی عوامل پشت صحنه دارد. این موضوع همواره برای من بسیار مهم و ارزشمند بوده است. گروه نمایش «یحتمل» از این نظر یکی از منسجمترین و حرفهایترین گروههایی بود که با آنها همکاری کردهام. از گروه صحنه و لباس گرفته تا گریم و تیم کارگردانی، همه با دقت و تعهد بالا فعالیت میکردند و طرحهایی که ارائه میشد، پس از بررسی و تأیید نهایی، با همان کیفیت اجرا میشد. این انسجام و حرفهایگری برای هر بازیگری دلگرمکننده است.»
او افزود: «در تمام مراحل، از تمرین تا اجرا و حضور در جشنواره، اعضای گروه از هیچ تلاشی دریغ نکردند و با تمام توان در کنار پروژه بودند تا همه چیز به بهترین شکل پیش برود. کار کردن در چنین فضایی برای هر بازیگری یک تجربه خوشایند و خاطرهانگیز است. امیدوارم همه همکارانم فرصت همکاری با گروههایی همدل و حرفهای را داشته باشند، زیرا این مسئله مستقیماً بر آرامش و اطمینان خاطر بازیگر هنگام حضور روی صحنه تأثیر میگذارد.»
این بازیگر درباره پیوستن به پروژه و دلایل پذیرش نقش گفت: «با توجه به همکاریهای قبلی که با حسین امتی داشتم، زمانی که برای حضور در این نمایش دعوت شدم، با اطمینان بیشتری به گروه پیوستم. زمانی که وارد پروژه شدم، بخشی از تمرینها انجام شده بود و فضای کلی کار شکل گرفته بود. از سوی دیگر، بسیاری از اعضای گروه را از قبل میشناختم و تجربه همکاری با آنها را داشتم.»
او ادامه داد: «پس از مطالعه متن، نخستین چیزی که مرا جذب کرد، قصه و فضای نمایش بود. هنگام خواندن متن بارها خندیدم و از خواندن آن لذت بردم. فضای نمایش که به دوران قاجار و مناسبات دربار و سلطنت میپرداخت، برای من جذاب و در عین حال چالشبرانگیز بود؛ زیرا پیش از این تجربه حضور در چنین فضایی را نداشتم. همین مسئله انگیزهای شد تا خودم را در معرض یک تجربه تازه قرار دهم و تواناییهایم را محک بزنم.»
آقایی درباره روند تمرینها و همکاری با کارگردان اظهار داشت: «من نسبت به سایر بازیگران زمان کمتری برای تمرین در اختیار داشتم، زیرا دیرتر به گروه ملحق شده بودم. با این حال، یکی از مهمترین عواملی که به من کمک کرد تا بتوانم نقش را بهتر شکل دهم، تسلط کامل حسین امتی بر متن و شیوه کارگردانیاش بود. او دقیقاً میدانست چه میخواهد و این موضوع مسیر رسیدن به نقش را برای من روشنتر میکرد.»
او افزود: «گفتوگوهای متعددی میان ما درباره شخصیت آفت شکل میگرفت؛ اینکه در موقعیتهای مختلف چه واکنشی نشان میدهد، چه تصمیمهایی میگیرد و چه ویژگیهایی دارد. گاهی این تبادل نظرها حتی از زمان تمرینها هم بیشتر میشد. در کنار این مسئله، اعتماد متقابلی که میان ما وجود داشت، نقش مهمی در شکلگیری شخصیت آفت ایفا کرد و باعث شد به درک مشترکی از این کاراکتر برسیم.»
این بازیگر در بخش دیگری از صحبتهای خود به چالشهای ایفای نقش مادر شاه اشاره کرد و گفت: «مهمترین چالش من در این نقش، فاصله سنی میان خودم و شخصیت بود. قرار بود زنی را بازی کنم که از نظر سن و تجربه زندگی بسیار فراتر از من قرار دارد. طبیعی است که چنین شخصیتی به زیست، تجربه و شناخت بیشتری نیاز داشته باشد. برای نزدیک شدن به این نقش تلاش کردم نمونههایی از این ویژگیها را در اطراف خود، در فیلمها و سریالها و حتی در میان مردم کوچه و خیابان پیدا کنم. سعی کردم رفتارها و ویژگیهای مختلف را مشاهده و اتود کنم و آنها را به شخصیت اضافه کنم. امیدوارم در این مسیر موفق بوده باشم.»
آقایی همچنین درباره بازی در یک نقش تاریخی و سلطنتی گفت: «بازی در نقشهای مرتبط با تاریخ و سلطنت، برای هر بازیگری جذاب و در عین حال دشوار است. ما نمونههای بسیاری از این شخصیتها را در تاریخ، سینما و تئاتر ایران دیدهایم.
تلاش کردم با مطالعه، مشاهده و گفتوگو با دیگران، عناصر مختلفی را جمعآوری کنم و در نهایت این نقش را با نگاه و سبک شخصی خودم اجرا کنم. معتقدم همین مسئله میتواند به باورپذیرتر شدن شخصیت کمک کند.»
او درباره مهمترین دغدغه خود در شکل دادن به شخصیت آفت توضیح داد: «از ابتدای تمرینها همواره این پرسش برایم مطرح بود که آیا میتوانم تماشاگر امروز را با این شخصیت همراه کنم یا نه. برای من مهم بود که آفت صرفاً یک شخصیت تاریخی نباشد، بلکه مخاطب بتواند نمونهای از او را در زندگی امروز نیز پیدا کند. به نظر من، چنین شخصیتهایی محدود به یک دوره تاریخی نیستند و در نسلها و زمانهای مختلف میتوان نمونههایی از آنها را دید. حتی امروز نیز مادرانی را میبینیم که از سر عشق و علاقه به فرزندشان، گاهی تصمیمهای بسیار سخت و حتی اشتباه میگیرند. همین شباهتهاست که میتواند باعث شود مخاطب با شخصیت ارتباط برقرار کند و او را باور کند.»
این بازیگر در پایان، گفتوگوی خود را با جملهای از نمایش به پایان رساند و گفت: «امیدوارم هیچ انسانی هیچگاه ناچار نشود برای رسیدن به خواستههایش، دست به دامان رذالت شود.»