ناصر ارباب/صبا، نمایش «ذرات آشوب» به نویسندگی و کارگردانی ابراهیم پشت‌کوهی این روزها در تئاترشهر روی صحنه است؛ اثری حماسی با تکیه بر تاریخ مقاومت مردم جنوب ایران در برابر استعمار پرتغال که پیش‌تر نیز در جشنواره تئاتر فجر مورد توجه مخاطبان قرار گرفته بود. پشت‌کوهی در گفت‌وگو با صبا درباره تغییرات نسخه تازه اجرا، اهمیت بازخوانی تاریخ، جایگاه بدن در تئاتر، بحران‌های امروز هنر نمایش و همکاری باشگاه تئاتر سوره با این پروژه  گفت.
«ذرات آشوب»؛ روایتی از مقاومت مردمی در برابر استعمار
به گزارش صبا، ابراهیم پشت‌کوهی درباره تغییرات نسخه جدید «ذرات آشوب» نسبت به اجرای جشنواره فجر گفت: «زمان نمایش کمتر شده و اکنون به حدود ۹۰ دقیقه رسیده است. در بازنگری تازه تلاش کردیم نمایش را بیشتر به سمت تصویر ببریم تا دیالوگ و در واقع یک بازسازی جدید برای اجرا انجام شد.»
او درباره ضرورت اجرای دوباره این نمایش در شرایط امروز توضیح داد: «نمایش «ذرات آشوب» اثری برای تمام دوران‌هاست. جمله‌ای از ویل دورانت وجود دارد که می‌گوید هیچ تمدنی مغلوب نمی‌شود مگر آنکه پیش از آن از درون شکست خورده باشد. این نمایش یادآوری می‌کند که یک سرزمین را مردم نگه می‌دارند نه حکومت‌ها. در طول تاریخ این مردم بوده‌اند که ایران را به‌عنوان یکی از قدیمی‌ترین تمدن‌های زنده حفظ کرده‌اند.»

این کارگردان با اشاره به موضوع نمایش افزود: «مردم باید بدانند هرمز ۱۱۷ سال تحت اشغال پرتغالی‌ها بوده است. در نمایش جمله‌ای داریم که می‌گوید ما ملتی نیستیم که با زنجیر زاده شده باشیم و واقعاً هم چنین ملتی نیستیم. این اثر یادآوری مقاومت تاریخی مردم جنوب ایران است.»
پشت‌کوهی با تأکید بر اینکه اجرای اولیه نمایش دو سال پیش و پیش از شرایط فعلی شکل گرفته بود، بیان کرد: «هیچ سفارش یا مناسبت سیاسی در کار نبود و گروه تئاتر تیتوک از روی یک مسئولیت اجتماعی سراغ بخشی از تاریخ رفت که کمتر درباره آن صحبت شده بود.»

بدنِ بازیگر، مهم‌ترین عنصر آفرینش در تئاتر
او درباره ویژگی‌های اجرایی آثارش و تلفیق آیین، موسیقی و بدن در تئاتر گفت: «در تئاتر ما بدن اهمیت محوری دارد و موسیقی، نور و حرکت در کنار هم معنا پیدا می‌کنند. تئاتر خانه همه هنرهاست؛ از شعر و موسیقی گرفته تا معماری و نقاشی. ما به بدن به‌مثابه متن نگاه می‌کنیم.»
این کارگردان ادامه داد: «تاداشی سوزوکی معتقد است انسان معاصر ارتباط بدنش را با زمین از دست داده و ما تلاش می‌کنیم این پیوند را بازیابی کنیم. همچنین گروتوفسکی می‌گوید مهم‌ترین کشف قرن بیستم پس از اتم، کشف دوباره بدن بازیگر است. بازیگر نباید به یک کارمند تئاتر تبدیل شود بلکه باید عنصری خلاق و آفرینشگر باشد.»
پشت‌کوهی درباره مفهوم عنوان نمایش نیز توضیح داد: «در «ذرات آشوب» هم آشوب بیرونی و تاریخی مطرح است و هم وضعیت درونی انسان‌ها. شاید بتوان آن را به مفهوم کثرت در عین وحدت مرتبط دانست؛ اینکه مردم شاید به‌تنهایی ذره باشند اما در کنار هم می‌توانند بزرگ‌ترین استعمار زمانه را شکست دهند.»
او درباره شیوه رسیدن بازیگران به زبان مشترک اجرایی گفت: «وظیفه کارگردان ایجاد هارمونی میان بازیگران است. تلاش کردیم از ابتدا زبان نمایش به یک بیان واحد برسد و همه اجزا در یک ریتم مشترک حرکت کنند.»
تئاتر فاخر در محاصره بحران اقتصادی و ضعف تبلیغات
این کارگردان درباره مهم‌ترین چالش‌های امروز تئاتر نیز اظهار کرد: «قطع اینترنت بخش مهمی از تبلیغات و ارتباط تئاتر با مخاطب را از بین برده است. از سوی دیگر وضعیت اقتصادی باعث شده بسیاری از خانواده‌ها بخش فرهنگی سبد زندگی خود را حذف کنند. در حالی که هزینه برای فرهنگ، سرمایه‌گذاری اجتماعی است نه خرج اضافی.»
او افزود: «یکی از نشانه‌های یک جامعه متمدن، رونق کتابخانه‌ها و سالن‌های تئاتر است. وقتی تئاتر اصیل و فاخر تضعیف شود، در واقع فرهنگ آسیب می‌بیند.»

پشت‌کوهی همچنین درباره همکاری باشگاه تئاتر سوره با این پروژه گفت: «با حضور اتابک نادری این ارتباط شکل گرفت و دوستان باشگاه تئاتر سوره بدون چشمداشت مالی کنار کار قرار گرفتند. بخشی از دکور و لباس‌ها از بین رفته بود و با کمک آن‌ها توانستیم نمایش را دوباره روی صحنه بیاوریم.»
او در پایان خطاب به مخاطبان تئاتر گفت: «اگر علاقه‌مند هستید بخشی کمتر روایت‌شده از تاریخ ایران را در قالب اثری مبتنی بر آیین، موسیقی و زیبایی‌شناسی جنوبی ببینید، «ذرات آشوب» می‌تواند برایتان تجربه متفاوتی باشد. این نمایش در اجراهای بین‌المللی نیز مورد توجه قرار گرفته و گروه تلاش کرده اثری در مقیاس جهانی خلق کند.»