داستان فیلم بر محوریت شخصیت سرهنگ هال مور (با بازی مل گیبسون) شکل می‌گیرد که فرماندهی گردان اول از هنگ هفتم سواره‌نظام ایالات متحده را بر عهده دارد. این هنگ که پیشینه‌ای تاریخی و تراژیک در تاریخ نظامی آمریکا دارد، وظیفه می‌یابد تا در دره‌ای معروف به «دره مرگ» فرود بیاید.

برخلاف بسیاری از فیلم‌های جنگی که دشمن را صرفاً موجودی شرور و بی‌چهره نشان می‌دهند، «ما سرباز بودیم» به سربازان ویتنام شمالی نیز شخصیت و عمق می‌بخشد. فیلم نشان می‌دهد که آن‌ها نیز انسان‌هایی با انگیزه، شجاع و دارای استراتژی بوده‌اند. این نگاه متعادل، تصویر پیچیده و چندوجهی از جنگ ارائه می‌دهد که در آن، نه تنها دشمن، بلکه همرزمان نیز در معرض خطر و رنج قرار دارند.

فیلم با سکانسی در سال ۱۹۵۴ آغاز می‌شود که در آن نیروهای ویت‌مین (ویتنامی‌ها) یک واحد از ارتش فرانسه (Groupement Mobile 100) را در همان منطقه «ای‌درانگ» قتل‌عام می‌کنند.

این افتتاحیه صرفاً برای نمایش خشونت نیست؛ بلکه برای نشان دادن این است که نیروهای ویتنام شمالی جنگجویان باتجربه‌ای بودند که سال‌ها قبل از ورود آمریکایی‌ها، استعمارگران فرانسوی را شکست داده بودند. این سکانس به بیننده هشدار می‌دهد که آمریکایی‌ها آگاهانه پا به «دره مرگ» گذاشته‌اند.

هسته اصلی درام فیلم، رویارویی نابرابر ۴۰۰ سرباز آمریکایی با نزدیک به ۴۰۰۰ نیروی ارتش ویتنام شمالی است. فیلم به شکلی دقیق استفاده از «سواره‌نظام هوایی» و نقش حیاتی هلیکوپترها در جابه‌جایی نیروها و تدارکات را به تصویر می‌کشد که در آن زمان تاکتیکی نوین و متهورانه محسوب می‌شد.

یکی از وجوه تمایز این فیلم با بسیاری از آثار مشابه، رویکرد منصفانه و انسانی آن به طرفین جنگ است. رندال والاس تلاش کرده تا برخلاف کلیشه‌های رایج، سربازان و فرماندهان ویتنام شمالی را نه به عنوان دشمنانی بی‌هویت، بلکه به عنوان نظامیانی بااستراتژی و فداکار نمایش دهد.

همچنین، فیلم به موازات جبهه نبرد، به «جبهه دوم» یعنی خانه و خانواده سربازان در پایگاه فورت بنینگ نیز می‌پردازد. نمایش اضطراب همسران سربازان و لحظات تلخ تحویل تلگراف‌های تسلیت، بار عاطفی اثر را دوچندان کرده و پیامدهای انسانی جنگ را فراتر از میدان نبرد نشان می‌دهد.

فیلم به طور موازی، زندگی همسران و خانواده‌های سربازان را در پایگاه نظامی «فورت بنینگ» به تصویر می‌کشد. این روایت دوگانه، نشان می‌دهد که جنگ تنها در میدان نبرد رخ نمی‌دهد، بلکه تا عمق خانه‌ها نیز گسترش یافته و پیامدهای ویرانگر آن، تنها به سربازان حاضر در خط مقدم محدود نمی‌شود. لحظات تلخ دریافت خبر مرگ عزیزان، عمق تراژدی جنگ را از زاویه‌ای متفاوت نمایان می‌سازد.

نشراول: ایبنا