مهدیه مالکی/صبا: بابک خواجه‌پاشا، کارگردان فیلم «سرزمین فرشته‌ها»، در گفتگویی با تلویزیون اینترنتی صبا به چالش‌های ساخت این فیلم پرداخته و تأکید می‌کند که این اثر می‌تواند به احیای سینمای کودک و خانواده در ایران کمک کند. او با اشاره به مشکلات تعامل با بازیگران غیر ایرانی و اهمیت حضور در بازارهای جهانی، از تلاش‌های خود برای دستیابی به موفقیت بین‌المللی سخن می‌گوید.

نظر شما درباره جشنواره فیلم فجر ۴۴ چیست؟

به دلیل درگیری‌های فنی فیلم (مانند فرآیند DCP) فرصت تماشای کامل فیلم را نداشتم تا نظر قطعی بدهم، اما امیدوارم که جشنواره امسال نیز مانند هر سال، منشأ تولد فیلمسازان اول خوب شود، حضور گسترده فیلمسازان جوان قطعاً منجر به رشد سینمای ما در سال‌های آتی خواهد شد، البته که در حوزه برنامه‌ریزی و برگزاری، ضعف‌هایی وجود دارد که شاید بخشی به تبعیت از اتفاقات اخیر و بخش دیگر به شرایط اقتصادی کشور برمی‌گردد؛ اما همین که این جشنواره که با توانستیم دارای برند سینمایی جهانی شویم، هنوز سرپاست، بسیار قابل احترام است و در عین حال، مایلم ابراز کنم که ما همگی داغدار شهدای اخیر هستیم و ناراحتیم، اما همزمان باید پایه‌های فرهنگی کشورمان را حفظ کنیم.

چالش‌های تولید: کودک، روزآمدی و زبان عربی

فیلم «سرزمین فرشته‌ها» سه ویژگی برجسته دارد: تمرکز بر کودکان، پرداختن به یک موضوع روز و حضور بازیگرانی که به زبان عربی صحبت می‌کنند، همه این‌ها می‌توانند چالش‌های تولید باشند.

کارگردان (خواجه‌پاشا): این برای من یک چالش بسیار بسیار سخت بود، حدود یک سال و نیم صرف نوشتن فیلمنامه کردم و سفرهای متعددی داشتم تا با این فرمت آشنا شوم؛ کتاب‌ها را مطالعه کردم تا بتوانم فیلمنامه را نهایی کنم، پس از اینکه ایده اولیه را آقای محمدی به من دادند، عملاً یک سال و اندی درگیر نگارش فیلمنامه بودم و بعد به پروسه انتخاب بازیگر رسیدیم، من نزدیک ۶۴۰ تا ۶۵۰ کودک را در دو سه کشور مختلف تست زدم تا توانستیم به این هفت بازیگر اصلی کودک برسیم که به نظرم همگی درخشان بازی کردند، علی زید که نقش «تامر» را دارد، فوق‌العاده بازی می‌کند، همچنین «سولاف فواخرجی» که بازیگر تمام‌عیاری است و در جهان عرب هم بسیار محبوب است؛ او یک بازیگر تراز اول محسوب می‌شود، از بازیگران ایرانی هم اهورا لطفی و علی قابشی بازیگران بسیار توانمندی بودند.

تعامل فرامرزی و پیش‌تولید قوی

حضور این بازیگران غیر ایرانی در ایران، چقدر برای شما چالش‌برانگیز بود؟

سختی بسیار فراوانی داشت، در وهله اول، مسئله تعامل، ارتباط‌گیری و فضاسازی برای انتقال زیرمتن‌ها که این امر با کمک گروه خوب کارگردانی، مترجم‌هایی که در اختیار داشتم و روابطی که در طول این مدت شکل گرفت، محقق شد و منجر به تولید شد.

تولید و فیلمبرداری چقدر طول کشید؟

ما ۶۵ یا ۶۷ جلسه فیلمبرداری داشتیم، نکته مهم، پیش‌تولید بسیار قوی بود؛ نزدیک شش تا هفت ماه پیش‌تولید قوی داشتیم و گروه تولید فوق‌العاده‌ای در اختیار داشتیم، به نظرم وجود شخصی به نام منوچهر محمدی به‌عنوان استاد، پدر، فردی صبور و سینما بلد، عامل اصلی به ثمر نشستن «سرزمین فرشته‌ها» بود.

افق بین‌المللی و بازار منطقه‌ای

اجازه دهید کمی از فضای تولید فاصله بگیریم، ما معمولاً بازار سینمای کشورهای همسایه که عمدتاً عرب‌زبان هستند را فراموش می‌کنیم، با توجه به زبان فیلم، فکر می‌کنید این اثر چقدر می‌تواند در این بازار موفق باشد؟

قطعاً دغدغه اصلی من برای تولید این فیلم، اکران بین‌المللی آن بود، ما قطعاً برای این موضوع برنامه‌ریزی کردیم و صحبت‌هایی انجام شده است، ما «جشنواره‌زده» نیستیم؛ من پارسال به نزدیک ۲۰ و اندی جشنواره رفتم، اما شرکت در چند جشنواره کوچک و کسب جوایز مقطعی، تأثیر فرهنگی بلندمدت ایجاد نمی‌کند، من پیش از این در جشنواره‌هایی مانند «آغوش درخت پاکستان» و اندونزی اکران داشته‌ام و این برای من بسیار مهم‌تر از شرکت در فلان جشنواره خاص و گرفتن فلان جایزه است؛ چون آن جایزه‌ها عملاً کاری از پیش نمی‌برند، به عنوان مثال، وقتی شما به ژاپن می‌روید، تأثیر فیلم‌هایی مثل «بچه‌های آسمان» هنوز وجود دارد و تأثیرگذاری فرهنگی فراتر از جوایز جشنواره‌ای است، برای «سرزمین فرشته‌ها» همین پخش شدن در کشورهای همسایه ابتدا اولویت است و امیدورام که در اروپا و آمریکا هم پخش صورت گیرد و فیلم بتواند وظیفه خود را انجام دهد.

بازسازی صحنه‌های بزرگ و جلوه‌های ویژه

در بخشی از فیلم شاهد بازسازی دقیق صحنه‌های پرتنشی در حوالی فرودگاه بودیم، با حجم زیادی از ساخت و سازها و انفجارها. این بخش چقدر، چالش‌برانگیز بود؟

آن بخش‌ها کاملاً وظیفه گروه تولید و تهیه‌کننده محترم بود که زحمات بسیار زیادی کشیدند، حوزه جلوه‌های ویژه (VFX) ما واقعاً سنگ تمام گذاشت تا توانستیم آن فضا را ایجاد کنیم، کار بسیار سختی بود، زیرا شرایط به گونه‌ای بود که ما نمی‌توانستیم در مکانی دیگر فیلمبرداری کنیم، اما در نهایت، زحماتشان جواب داد، اکنون احساس می‌کنم دقیقاً در جای درست فیلمبرداری شده است.

فیلم بعدی شما در چه حوزه‌ای خواهد بود؟

تا جایی که بتوانم، سعی می‌کنم در همین ژانر باقی بمانم، به نظرم دغدغه‌های انسانی در حوزه کودک و خانواده، از مهم‌ترین دغدغه‌های سینمایی هستند و می‌شود بارها در موردشان فیلم ساخت، تلاشم این است که چه در قالب فیلم، چه سریال و چه هر مدیوم دیگری، در همین حوزه فعالیت کنم.

شیرینی و تلخی کار بین‌المللی

در مورد تجربه کار بین‌المللی‌تان صحبت کنید؟

من عمیقاً معتقدم که زبان سینما خودش بین‌المللی است، هنر باعث می‌شود شما به سرعت با عوامل خود ارتباط برقرار کنید.، این پروژه تلخی‌ها و شیرینی‌های فراوانی داشت و در روزهای اول، ذهنم یکباره قفل می‌شد از این سختی که باید با هفت یا هشت بازیگر کودک با عواملی از سه کشور متفاوت کار می‌کردیم به طوری که در یک سکانس، بازیگر سوری، لبنانی، آفریقایی و اروپایی همزمان حضور داشتند که هر کدام مسلط به زبان‌های فرانسه یا انگلیسی بودند و ما باید لهجه همه آن‌ها را به لهجه فلسطینی نزدیک می‌کردیم؛ این ترکیب بسیار پیچیده‌ای بود، اما به نظرم خداوند و لطف دوستان بسیار کمک کرد تا بتوانیم این مسیر را بسازیم.