نسرین خدایاری / روزنامه صبا؛ با برگزاری چهل‌وچهارمین جشنواره فیلم فجر، «غبار میمون» به‌عنوان یکی از آثار راه‌یافته به بخش مسابقه، خود را نه یک فیلم واکنشی یا شعاری، بلکه اثری تمدنی معرفی می‌کند؛ فیلمی که می‌کوشد با تکیه بر درام، به یکی از مناقشه‌برانگیزترین نسبت‌های سیاسی و رسانه‌ای جهان معاصر بپردازد. سازندگان «غبار میمون» بر این باورند که همان‌طور که دوران فتح سرزمین‌ها به پایان رسیده، پروژه فتح ذهن‌ها نیز شکست خورده است؛ ادعایی که فیلم را در موقعیتی چالشی و قابل مناقشه قرار می‌دهد. «غبار میمون» حاصل همکاری آرش معیریان، سعید مرادی و جمعی از چهره‌های شناخته‌شده سینمای ایران است؛ پروژه‌ای که در مسیر تولید، به‌ویژه در مرحله انتخاب بازیگران، با ریزش‌هایی جدی مواجه شد اما به گفته عوامل، همین ریزش‌ها به رویش ریشه‌هایی تازه انجامید. در این گزارش، گفت‌وگوی روزنامه صبا با سعید مرادی، تهیه‌کننده فیلم، و مجید گل‌سفیدی، فیلمبردار اثر، روایتی از شکل‌گیری ایده، فراز و فرود تولید و نگاه سازندگان به پیام فیلم ارائه می‌دهد.

سعید مرادی: «غبار میمون» یک اثر کاملاً مستقل است

سعید مرادی، تهیه‌کننده «غبار میمون»، شکل‌گیری ایده فیلم را حاصل یک پژوهش طولانی‌مدت می‌داند:
«ماجرای تقابل جمهوری اسلامی ایران و اسرائیل ریشه تاریخی دارد. تلاش ما این بود که ابعاد سیاسی و تمدنی این تقابل را نه در قالب شعار، بلکه در دل یک درام سینمایی بگنجانیم. مرحله پژوهش حدود ۹ ماه زمان برد و با همکاری نهادهای مختلف انجام شد. بعد از مشخص شدن مسیر اصلی داستان، نگارش فیلمنامه آغاز شد.»

او در پاسخ به پرسشی درباره ارگانی بودن فیلم، صریح می‌گوید: «خیر، غبار میمون یک اثر کاملاً مستقل است.»

مرادی درباره تأمین بودجه نیز توضیح می‌دهد: «این فیلم اسپانسر خاصی ندارد. تولید آن در یکی از مؤسسات فرهنگی کشور کلید خورد. فیلمنامه به قلم امیر بوالی نوشته شد و فرآیند نگارش حدود یک سال و نیم به طول انجامید.»

از «بی‌برادر» تا «غبار میمون»؛ انتخاب یک کارگردان چندژانری

تهیه‌کننده فیلم، همکاری دوباره با آرش معیریان را نتیجه تجربه‌های موفق پیشین می‌داند: «من و آرش معیریان پیش از این در سریال بی‌برادر همکاری داشتیم و نتیجه، اثری باکیفیت بود که مورد توجه مخاطبان قرار گرفت. تنوع ژانری در کارنامه معیریان باعث شد پیشنهاد همکاری در غبار میمون را به او بدهم.»

ریزش شاخه‌ها، رویش ریشه‌ها

انتخاب بازیگران، یکی از پرچالش‌ترین مراحل تولید «غبار میمون» بوده است. مرادی در این باره می‌گوید:
«بازیگران فیلم پیش از وقوع جنگ ۱۲ روزه انتخاب شده بودند، اما به‌دلیل تبعات جنگ، تعدادی از آن‌ها انصراف دادند. این اتفاق به‌نوعی ریزش شاخه‌ها بود، اما خیلی زود با حضور بازیگرانی چون پژمان بازغی، علی دهکردی، پیام احمدی‌نیا، رامین ناصرنصیر، لیلا زارع، سحر مولایی و همچنین بازیگرانی از ارمنستان، اوکراین و سومالی، ریشه‌ها رویید.» او همچنین از معرفی یک چهره جدید خبر می‌دهد: «غبار میمون، سحر مولایی را به سینمای ایران معرفی می‌کند.»

فیلمی علیه بردگی ابررسانه‌ها

مرادی درباره پیام فیلم، موضعی صریح و چالشی دارد: «غبار میمون می‌گوید دوران گردن‌کشی حاکمان امپریالیسم، اعم از آمریکا و اسرائیل، گذشته است. آن‌ها که زمانی به‌دنبال فتح سرزمین‌ها بودند، امروز به فتح ذهن‌ها روی آورده‌اند، اما این پروژه هم به پایان رسیده است. ما تلاش کردیم اثری تمدنی بسازیم؛ آثاری که از شعار فاصله می‌گیرند و اثرگذاری‌شان در گذر زمان مشخص می‌شود.»

جشنواره فجر؛ میدان آینده‌سازان سینما

تهیه‌کننده «غبار میمون» درباره چهل‌وچهارمین جشنواره فیلم فجر نیز خوش‌بین است:
«شاهسواری از مدیران مجرب فرهنگی است و حضورش آرامش را به جشنواره می‌آورد. ترکیب فیلم‌های انتخاب‌شده، نوعی رنگین‌کمان از نگاه‌ها و نسل‌هاست. بسیاری از این فیلمسازان جوان‌اند و آینده سینمای ایران را شکل خواهند داد.»

«غبار میمون»؛ استعاره‌ای از توحش مدرن

مرادی در توضیح نام و مضمون فیلم می‌گوید: «غبار میمون استعاره‌ای از توحشی است که یک مخدر سنتز‌شده در قرن حاضر ایجاد می‌کند؛ مخدری که به‌زعم ما در آشپزخانه‌های صنعتی بریتانیا و به خواست برخی نمایندگان آن کشور تولید می‌شود تا ذهن متفکران فلسفی، اجتماعی و سیاسی جهان را هدف بگیرد. نتیجه، تبدیل انسان اندیشمند به موجودی حیوان‌صفت است.»

او هرگونه ارتباط فیلم با انیمیشنی به همین نام را رد و تأکید دارد: «غبار میمون یک درام سیاسی است.»