
سمیرا جعفری/ صبا؛ با رشد روزافزون پلتفرمهای نمایش خانگی و افزایش تعداد مجوزهای صادرشده از سوی ساترا، بازار پخش آنلاین آثار نمایشی بیش از هر زمان دیگری با تکثر و رقابت روبهرو شده است؛ روندی که پرسشهایی جدی درباره دلایل این گسترش سریع و آیندهی پلتفرمها ایجاد کرده است. مجید مطلبی، تهیهکننده سینما و شبکه نمایش خانگی، در گفتوگوی با صبا این وضعیت را حاصل شکلگیری یک فضای رقابتی میداند که در نهایت، تنها پلتفرمهای قدرتمند و دارای تولیدات باکیفیت در آن باقی خواهند ماند، او معتقد است تنها بازیگران حرفهای و دارای زیرساخت در این رقابت دوام میآورند؛ او ریزش مخاطب تلویزیون را یکی از عوامل اصلی رشد شبکه نمایش خانگی میداند، اما تأکید میکند که این بازار نه آنقدر پولساز است و نه محلی برای پولشویی.
مجید مطلبی تهیهکننده و مجری طرح سینما و شبکه نمایش خانگی است که از اواخر دهه هفتاد وارد عرصه تولید شد. او با تهیهکنندگی آثاری مانند سرخپوست، آکتور و تفریق جایگاه خود را بهعنوان یکی از تهیهکنندگان تأثیرگذار سینمای ایران تثبیت کرده است. مطلبی با کارگردانانی همچون نیما جاویدی، مانی حقیقی، سامان مقدم، داود میرباقری و …همکاری داشته و در تولید برخی از پرفروشترین و مهمترین آثار سینمایی نقش کلیدی ایفا کرده است؛ از جمله نهنگ عنبر و نهنگ عنبر ۲ که از پرفروشترین فیلمهای تاریخ سینمای ایران محسوب میشوند.او با فیلم سرخپوست چندین جایزه مهم از جمله تندیس حافظ و جوایز بهترین فیلم از انجمن منتقدان و جشن سینمای ایران را دریافت کرد و در جشنواره فجر نیز نامزد سیمرغ بهترین فیلم شد. تفریق به تهیهکنندگی او در جشنوارههای تورنتو و لندن به نمایش درآمد و دیگر آثارش نیز در رویدادهای معتبری چون ونیز، پوسان، شانگهای و ونکوور حضور داشتهاند. مطلبی با تکیه بر نگاه اقتصادی و همکاری با فیلمسازان جریانساز، به یکی از چهرههای اثرگذار سینمای ایران در دو دهه اخیر تبدیل شده است.

مجید مطلبی: پلتفرمسازی با یک سریال؟ هیچ توجیه اقتصادی ندارد
در حال حاضر حدود ۵۰۰ پلتفرم از ساترا مجوز رسمی دریافت کردهاند؛ پلتفرمهایی که برخی از آنها فعالاند و برخی دیگر صرفاً در حد ثبتنام و عنوان باقی ماندهاند. این حجم از تقاضا برای راهاندازی پلتفرمها، این پرسش را مطرح میکند که آیا فاصله گرفتن مخاطب از تلویزیون عامل اصلی این روند است یا دلایل اقتصادی مشخصتری پشت آن قرار دارد
مجید مطلبی در توضیح این موضوع میگوید: «اینکه چرا چنین حجم بالایی از متقاضی برای ورود به این حوزه وجود دارد را دقیق نمیدانم، اما در مجموع به اعتقاد من اتفاق بدی نیست؛ چراکه فضای رقابتی ایجاد میشود و طبیعتاً پلتفرمهای قویتر در صحنه باقی میمانند. آنهایی که تولیدات باکیفیتتری دارند، به حیات خود ادامه میدهند و پلتفرمهایی که با اهداف دیگری وارد این فضا شدهاند، بهمرور حذف میشوند.»
او ادامه میدهد: «در همین مدت کوتاه هم دیدیم پلتفرمهایی شروع به کار کردند و خیلی زود تعطیل شدند. در نهایت، پلتفرمهای اصلی باقی میمانند و مسیرشان را ادامه میدهند. بیشک یک توجیه اقتصادی یا هدف مالی، درست یا غلط، پشت راهاندازی این پلتفرمها وجود دارد، اما ماندگاری آنها به ویژگیهای خاصی بستگی دارد.»
مطلبی درباره معیارهای خود برای انتخاب پلتفرم جهت پخش آثارش میگوید: «برای من اولویت کاملاً روشن است. اگر قرار باشد سریال بسازم، طبیعتاً به سمت تأسیس پلتفرم شخصی نمیروم و با پلتفرمهای موفق همکاری میکنم و از ظرفیت آنها برای پخش استفاده میکنم.»
او با اشاره به پلتفرمهایی که بدون زیرساخت مشخص وارد این حوزه میشوند، توضیح میدهد: «واقعاً نمیدانم برخی با چه ابعادی وارد این کار میشوند و با چه تشکیلاتی فعالیت میکنند. ما فقط یک نام میبینیم، اما نمیدانیم پشت این نام چه سیستمی وجود دارد. اگر فعالیت در حد یک دفتر کوچک و تولید یکی دو سریال باشد، شاید از نظر اقتصادی برایشان صرفه داشته باشد، اما اگر بخواهند تشکیلات منظم، استانداردهای فنی، سرورهای مناسب و تبلیغات جدی داشته باشند، قطعاً توجیه اقتصادی ندارد..»
او تأکید میکند: «اگر کسی بخواهد بهصورت حرفهای وارد این حوزه شود و یک پلتفرم بزرگ، پرمخاطب و استاندارد راهاندازی کند، آن هم با یک یا دو سریال، بیشک هیچ توجیه اقتصادیای نخواهد داشت.»
مطلبی درباره گمانهزنیهایی که هدف پلتفرمها را پولشویی میدانند، میگوید: «من بعید میدانم چنین مسائلی جزو اهداف پلتفرمها باشد. سینمای ما اساساً چنین گردش مالیای ندارد. مجموع گردش مالی سینما و سریالهای ما به اندازه یک ساختمان در شمال شهر هم نیست که کسی بخواهد از این طریق پولشویی کند.»
او ادامه میدهد: «ممکن است برخی افراد دغدغه حضور در حوزه سینما را داشته باشند و در کنار فعالیتهای اقتصادیشان دوست داشته باشند وارد این فضا شوند، اما اینکه صرفاً با هدف پولشویی وارد سینما یا سریالسازی شوند، بسیار بعید است. ارقام جابهجا شده در سینما در مقایسه با بیزنسهای بزرگ و پروندههای مالی که این روزها میشنویم، رقم قابلتوجهی نیست.»

فیلم و سریال دیگر سرگرمی اول مردم نیست
با این حال، شبکه نمایش خانگی در سالهای اخیر به رقیبی جدی برای تلویزیون تبدیل شده و کاهش محسوس مخاطبان تلویزیون، این موضوع را پررنگتر کرده است. مطلبی در اینباره میگوید: «بیشک رویکرد تلویزیون در سالهای اخیر یکی از دلایل مهم ریزش مخاطب و گرایش آنها به سمت شبکه نمایش خانگی است، اما این به آن معنا نیست که پلتفرمها هم لزوماً دهها میلیون مخاطب ثابت داشته باشند.»
او اضافه میکند: «به نظر من مجموعهای از عوامل باعث شده مخاطب در کل کمتر به سینما و سریال علاقه نشان دهد. تلویزیون یکی از این عوامل است، اما فضای مجازی و شبکههای اجتماعی هم نقش مهمی دارند. به نظر میرسد مردم امروز با چیزهای دیگری سرگرم میشوند و بخشی از جامعه اساساً دیگر علاقهای به فیلم و سریال ندارد.»
هیچ پلتفرمی همواره در اوج نیست؛ فراز و فرود بخشی از بازی است
در ادامه، به افت کیفی برخی آثار شبکه نمایش خانگی در یک سال اخیر اشاره شد. مطلبی در پاسخ گفت: «من خیلی درگیر نام بردن از سریالها نیستم، اما میدانم هم فیلمنت و هم فیلیمو سریالهای خوبی تولید میکنند. طبیعی است که هیچ پلتفرمی همیشه در اوج نباشد. حتی نتفلیکس هم در کنار آثار بسیار موفق، سریالهایی دارد که مخاطب کمتری پیدا میکند.»
او تأکید میکند: «هر پلتفرمی فراز و فرود دارد، اما مهم این است که فعالیتش را ادامه میدهد. پلتفرمهای اصلی داخلی با قدرت به تولید سریال ادامه میدهند و بخش دیگری از استقبال یا عدم استقبال مخاطب، به سلیقه جامعه برمیگردد..»
در پایان، مجید مطلبی درباره فعالیتهای آینده خود گفت: «در حال حاضر مشغول مذاکره برای ساخت یک فیلم سینمایی هستیم و احتمالاً تا یک ماه آینده خبر قطعی آن اعلام خواهد شد.