به گزارش صبا،چهل‌وسومین جشنواره جهانی فیلم فجر از چهارشنبه پنجم آذر رسماً کار خود را در شیراز آغاز کرد؛ رویدادی که در زمانی بسیار کوتاه به مرحله برپایی رسید و برگزارکنندگان آن، با وجود مشکلات، محدودیت‌ها و برخی ضعف‌ها، توانستند این جشنواره را پس از چهار سال، دوباره فعال کنند.

روح‌الله حسینی، دبیر جشنواره، در این مدت با چالش‌های مختلفی روبه‌رو بوده است؛ از نقدها درباره چرایی جداسازی دوباره بخش بین‌الملل جشنواره فیلم فجر، تا حواشی مربوط به حضور میهمانان خارجی و بیانیه‌هایی که پس از دعوت از نوری بیلگه جیلان منتشر شد. با این حال، این فیلمساز برجسته در نهایت به‌عنوان رئیس هیأت داوران جشنواره جهانی فیلم فجر به ایران آمد. گفت‌وگوی پیش رو، شرح پاسخ‌های حسینی به این اتفاقات و حواشی است.

چرا دبیری جشنواره را پذیرفتید؟ با علم به سختی‌ها وارد شدید؟

من کمتر از سه ماه برای برپایی جشنواره فرصت داشتم. حکم من مرداد صادر شد، اما مذاکرات درباره انتخاب شهر طولانی شد و زمان زیادی از دست رفت. با این حال، نمی‌خواستم تاریخ برگزاری تغییر کند؛ یکی از مشکلات رویدادهای فرهنگی ما نبودِ استمرار است. تاریخ، شهر، نام و حتی ساختار مدام تغییر می‌کند. با توجه به اینکه جشنواره فجر جزو جشنواره‌های رده الف است، حفظ زمان اهمیت زیادی داشت.

در دوران پس از جنگ ۱۲روزه منطقه بودیم و با وجود آگاهی از همه معضلات، به عشق سینما و فرهنگ این مسئولیت را پذیرفتم. وقتی اراده رائد فریدزاده را برای برگزاری رویداد دیدم، کار را آغاز کردیم. می‌دانستم شرایط اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی سخت است، اما من ذاتاً ریسک‌پذیرم.

منتقدان می‌پرسند چرا بخش بین‌الملل دوباره جدا شد. پاسخ شما چیست؟

تنها کافی است جشنواره بین‌الملل چسبیده به جشنواره ملی را با رویداد فعلی مقایسه کنیم؛ از نظر تعداد میهمان‌ها، کیفیت فیلم‌ها و تعداد آثار. این آمار در دسترس همگان است. بعد می‌توان درباره اینکه ادغام بهتر بوده یا جداسازی، منصفانه قضاوت کرد.

جایگاه جشنواره جهانی فجر در عرصه بین‌المللی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

این وظیفه جامعه سینمایی و منتقدان است که قضاوت کنند. ما افتتاحیه‌ای قابل ارزیابی داشتیم، نمایش فیلم‌ها آغاز شده و گفت‌وگوها برقرار است. میهمانانی از ترکیه، روسیه، اسپانیا و در مجموع از ۳۷ کشور حضور یافته‌اند. با درنظرگرفتن تمام شرایط، به جشنواره نمره‌ای منصفانه بدهید.

دعوت از نوری بیلگه جیلان با چه چالش‌هایی همراه بود؟

بزرگ‌ترین چالش من کمبود زمان بود؛ اما امروز از نتیجه رضایت دارم. بیلگه جیلان رئیس هیأت داوران است، مهم‌ترین عکاس بین‌المللی به جشنواره آمده و کارگاه برگزار کرده است. سخت‌پسند باشید که از این روند راضی نشوید.

چه چهره‌هایی دعوت شدند اما حضورشان میسر نشد؟

امیر کوستوریتسا علاقه‌مند بود که حضور یابد، اما ترجیح داد سال آینده بیاید. امیدوارم پس از بردن نامش، دوباره حملات علیه او شروع نشود؛ همان‌طور که در مورد نوری بیلگه جیلان شاهد بودیم.

دوست داشتم با کمک دوستان اروپایی بزرگداشتی برای ویم وندرز برگزار کنیم، اما زمان اجازه نداد. ورنر هرتسوک و ژرار دوپاردیو نیز دعوت شده بودند اما با توجه به محدودیت زمانی امکان برنامه‌ریزی فراهم نشد. اگر شش ماه زمان داشتیم، نتایج قطعاً بهتر می‌شد.

آیا امسال نیز مانند سال‌های قبل برای میهمانان ایمیل‌های تهدیدآمیز ارسال شد؟

بله، عملاً افرادی تلاش کردند جلوی حضور نوری بیلگه جیلان را بگیرند و این در فضای مجازی مشخص بود. احتمال می‌دهم برای برخی دیگر هم چنین وضعی بوده، اما من پیگیر آن نبودم و تمرکزم فقط روی رساندن جشنواره به زمان مقرر بود. بیلگه جیلان تهدید جدی شده بود تا از جشنواره انصراف دهد، اما مطمئن بودم که به ایران می‌آید؛ او تحت تأثیر این جریان‌ها قرار نمی‌گیرد.

چرا رویکرد «سینما و شعر» را محور جشنواره قرار دادید؟

پیش از ورود به سینما، شعر محور علایق و کار من بود. چند مجموعه شعر فارسی و فرانسوی دارم و هر هفته کارگاه شعر برگزار می‌کنم. شعر بخش مهمی از هویت فرهنگی ماست و یکی از مزیت‌های فرهنگی ایران محسوب می‌شود. سینمای ما نیز زمانی موفق بوده که با شعر گره خورده است؛ از سینمای شهید ثالث و کیارستمی گرفته تا آثاری چون در دنیای تو ساعت چند است. بنابراین طبیعی بود که شعر در جشنواره جایگاه داشته باشد.

نگرانی‌هایی درباره استمرار برگزاری جشنواره در شیراز وجود دارد…

این موضوعی کلان است و با سند و دستورالعمل حل نمی‌شود. دولت‌ها تغییر می‌کنند و تصمیمات تغییر می‌کند. باید به فهمی برسیم که استمرار، یکی از مولفه‌های اساسی دنیای جدید است.

پاسخ شما به منتقدان جشنواره؟

نقد حتماً محترم است؛ نقد بخش جدایی‌ناپذیر جهان امروز است. اما انتظار دارم منصفانه باشد. شرایط ما را ببینند، سپس نقد کنند.

جشنواره می‌تواند محل تلاقی اهل شعر و سینما باشد؟

بله؛ نشستی در حافظیه داریم که نوعی شعرخوانی است. ارتباط میان شعر و سینما برای من جدی است. از سازمان سینمایی پیگیرم که آثار کلاسیک ادبی ما در سینما جریان پیدا کند. اقتباس بسیار مهم است و معتقدم باید نظامی و دیگر بزرگان ادبیات کلاسیک در سینما حضور پررنگ‌تری داشته باشند.

انتخاب هیأت داوران چگونه انجام شد؟ برخی انتخاب‌ها مانند حضور هدی زین‌العابدین نقد شد…

کریستف رضاعی آهنگساز آثار مهمی است و بخش مهمی از سینما موسیقی است. محمود کلاری فیلم‌بردار بسیاری از آثار شاعرانه سینمای ایران بوده. بیلگه جیلان نماد سینمای شاعرانه است. داور یونانی ما نیز در همین حوزه حرف جدی برای گفتن دارد.

هدی زین‌العابدین داور بخش جلوه‌گاه شرق است؛ بازیگری جوان، خوش‌فکر و محترم که وجهه ای متناسب با این بخش دارد. مهدی کرمپور نیز فیلمساز جوان و دنیا‌دیده‌ای است. فرزاد مؤتمن هم داوری بخش «زیتون شکسته» را برعهده دارد. با توجه به محدودیت زمان، انتخاب‌ها منطقی و قابل دفاع است و باید از داورانی که کمک کردند، سپاسگزار بود.

نشراول : ایرنا