در
رسانه ملی کمتر شاهد مسابقاتی که براساس اطلاعات عمومی باشند، هستیم. چه امری موجب
می‌شود تا برنامه‌ای مثل«هوش برتر» که متکی بر اطلاعات عمومی است تا سری سوم ادامه
پیدا کند؟

برگزاری
و ساخت مسابقه به‌طور‌کل کار دشواری است، به خصوص مسابقاتی که حول محور اطلاعات
عمومی باشند. مسابقات در دنیا به سه دسته قدرت بدنی، فان و اطلاعات عمومی تقسیم می‌شوند،
اما تمام مسابقاتی که در زمینه اطلاعات عمومی برگزار می‌شوند به پرسش و پاسخ محدود
هستند. به‌عنوان مثال ما در کشورمان مسابقاتی مثل «از کی بپرسم»، «۱۰۱» و «۳۰۳» را
داشته‌ایم که در همه آن‌ها پرسش و پاسخ مطرح می‌شد. ما برای اولین بار سراغ مبحث
هوش رفتیم و آن چیزهایی که به‌عنوان هوش در تعاریف علمی تعریف شده را در مسابقه‌
آوردیم. مسابقه «هوش برتر» چند بخش مختلف دارد، به‌عنوان مثال ما هوش دیداری یا
فضایی داریم که شرکت‌کننده آن را می‌بیند و باید به تناسب آن پاسخ دهد. هوش
شنیداری نیز یکی دیگر از بخش‌های مسابقه است که شرکت‌کننده مباحث را می‌شنود و
پاسخی که در ذهن دارد را بیان می‌کند. همچنین ما توسط ۱۱هزارسوال که به‌عنوان بانک
اطلاعاتی در نظر گرفته‌ شده است، حافظه شرکت‌کننده را می‌سنجیم. علاوه بر این هوش
را در بُعد عملی قرار دادیم که تمام حواس پنج‌گانه در آن دخیل می‌شود. سپس مرحله
سرعت عمل را داریم که فرق بین آدم تیز‌هوش و با‌هوش در آن در‌نظر‌گرفته‌می‌شود.
اما بزرگ‌ترین خصیصه مسابقه ما این است که بیننده با آن همذات‌پنداری می‌کند، یعنی
زمانی که شرکت‌‌کننده با وجود استرس، به سوالات پاسخ می‌دهد؛ بیننده در حالی که در
خانه‌اش روی مبل نشسته است به سوالات یکی در میان و یا پشت سر هم پاسخ می‌دهد. یا حتی
خانواده‌ها به‌صورت گروهی برنامه را می‌بینند؛ البته ما پیامک‌های زیادی داشته‌ایم
که مردم به صورت خانوادگی مسابقه را نگاه می‌کنند. سری اول برنامه «هوش برتر» از حیث
بیننده به‌عنوان پنج برنامه برتر صداوسیما براساس آماری که واحد نظر سنجی سازمان صداوسیما
مشخص کرد، شناخته شد و همان موقع منتقدان این برنامه، لقب شگفتی‌ساز برنامه‌های
نوروز را به برنامه «هوش برتر» دادند.

از
ابتدا طرح را برای سه فصل مسابقه در نظر گرفتید یا بازخورد مخاطبان باعث شد که سری
سوم آن‌ را تولید کنید؟

از
روز اول که ما مسابقه را طراحی کرده‌ایم هدفمان پررنگ‌تر نشان دادن افراد باهوش
بوده است. زمانی که من این مسابقه را طراحی می‌کردم آن را حداقل برای ۸تا۱۰ قسمت در
نظر گرفتم. ضمن این‌که‌ طراحی سوالات ما کار سختی است و باید برای هر بخش از
برنامه سوال جداگانه طراحی کنیم. به‌عنوان مثال ما در بخش دیداری ۲۸ نوع بازی، در
مرحله شنیداری هم ۲۸، مرحله سرعت عمل۱۱، مرحله عملی نیز ۱۴ نوع بازی را تعریف کرده‌ایم.
ناگفته نماند افرادی که در اتاق فکر برنامه ما کار می‌کنند همگی کارشناس ارشد
هستند، ضریب هوشی بالایی دارند و مرتب در حال تولید محتوا هستند تا بتوانند
پاسخگوی سطح سواد شرکت‌کنند‌ه‌ها باشند. سطح مسابقه در دوره سوم به نسبت دوره اول
خیلی بالاتر رفته است و شرکت‌کنندگان ما آماده‌تر شده‌اند. برنامه ما ذهن را پرورش
می‌دهد مثل دیگر ورزش‌ها که بدن را پرورش می‌دهند.اما این رشد به حدی بوده است که
سرعت عمل برخی از شرکت‌کنندگان مرا غافلگیر کرد.

شما
برای طرح سوال از همان افرادی که در اتاق فکر برنامه هستند استفاده می‌کنید یا
کارشناس و متخصص دارید؟

ما
برای اتاق فکر برنامه ساختار و فرمول تعریف کر‌ده‌ایم و براساس آن فرمول سوال
تعریف می‌شود. ما با همه چیز از بارش باران گرفته تا قد، وزن، پلاک منزل، پلاک
ماشین، اعداد،‌حروف و… هرچیزی که قابل اندازه گیری و قابل شمارش باشد بازی کردیم؛
به خاطر این‌که من از روز اول برای گروه مشخص کردم که سوالات باید به نحوی باشند
که شرکت‌کننده پیش‌تر با آن برخورد کرده باشد و بتواند آن را تجسم کنند. مثلا
میزان بارش باران در دو شهر با یک‌دیگر قابل تجسم یا تفاوت قد حسن و احمد نیز با
یکدیگر قابل قیاس است. تمام بازی‌های ما به‌گونه‌ای است که هم شرکت‌کننده‌ها و هم
مخاطبان در برهه‌ای از زمان با آن برخورد کرده‌اند و با ذهنشان آشناست.

شرکت‌کننده‌ها
در این سری از برنامه همان برنده‌هایی هستند که به مراحل بالاتر راه پیدا‌ کردند
یا از شرکت‌کنندگان جدید دعوت می‌کنید؟

در
سری اول ما فراخوان دادیم و بعد از آن برنامه عید را پخش کردیم. در سری دوم نیز
حدود چهار هزار دواطلب داشتیم و دو آزمون الکترونیک برگزار و سیصدنفر را از میان
آنان انتخاب کردیم. در سری سوم که هم‌اکنون پخش می‌شود ما یازده هزار نفر متقاضی
داشتیم که برای آن دو آزمون الکترونیک و یک آزمون حضوری برگزاری کردیم و سپس از میان
آن‌ها سیصد نفر را انتخاب کردیم. مراحل بعد هم همین‌طور است. کسانی که قبلا بوده‌اند
و کسانی که تازه وارد مسابقه می‌شوند باید در آزمون حضوری شرکت کنند.حتی برندگان
دوره قبل ما در آزمون این سری از مسابقه شرکت کردند. استدلال ما این است که اگر
شخص در بازی‌های ما قوی باشد فرقی‌ نمی‌کند و باید در این آزمون‌ها هم خوب ظاهر
شود.

سطح
مسابقه خیلی بالاست وشاید برای عموم سخت باشد. شما افرادی را برای شرکت در مسابقه
انتخاب می‌کنید که صرفا تیزهوش و باهوش هستند یا افراد معمولی هم می‌توانند در
مسابقه شرکت کنند؟

بازی‌های
ما فرمول خاص خودش را دارد، ما این بازی‌ها را برای افراد بالای پنجاه درصد هوش
طراحی کرده‌ایم، بقیه افراد هم کم‌کم ارتباط برقرار می‌کنند، یعنی اگر حدود نیم
ساعت برای بازی‌ها وقت بگذارند و فکر کنند، راه‌هایی برای حل آن پیدا خواهند کرد.

انتظاری
که مردم از این‌ نوع برنامه‌ها دارند هیجان و اکت زیاد است، چقدر سعی می‌کنید
مسابقه‌ای مهیج را ارائه بدهید؟

برای
رسیدن به هیجان ما راه‌های مختلفی داریم. در تمام مسابقات اطلاعات عمومی مثل
مسابقه«از کی بپرسم؟» یا «۱۰۱» هیجان با پاسخ‌دادن به وجود می‌آید. در مسابقات
قدرت بدنی و فان هیجانات به‌شکل دیگری نمود پیدا می‌کنند اما در این‌جا کلاس
مسابقات خیلی بالا و سنگین است و حتی لباس‌هایی که برای شرکت‌کنندگان طراحی شده
اصطلاحا دانشجویی است. همچنین مجری برنامه نیز خیلی رسمی لباس می‌پوشد و جدی رفتار
می‌کند واصلا قصد نداریم به سمت فان حرکت کنیم. ما هیجان را نه در کلمات، بلکه در
مراحل ایجاد می‌کنیم. هیجان به‌شکل اوج در هیچ مسابقه‌ای دیده نمی‌شود به خاطر این‌که
ما مرحله سرعت عملمان را به گونه‌ای طراحی کرده‌ایم که امتیازات در آن بالا و
پایین می‌شود. یعنی گاهی پیش می‌آید که یک نفر در رده سوم است وبعد نفر اول می‌شود
و یکی از دیگری جلو می‌زند و مسابقه با هیجان به پایان می‌رسد؛ البته ظرفیت این‌گونه
مسابقه‌ها بیشتر از این نیست.

برنامه
شما در دهه محرم هم پخش شد. باتوجه به این‌که در این ایام بیشتر برنامه‌های
مناسبتی پخش می‌شود آیا «هوش برتر» مخاطب مناسبی داشت؟

بله، برنامه ما به سه دلیل اساسی مخاطب خاص خودش
را دارد: در وهله اول این‌که مسابقه ما سرگرمی و فان نیست و هیچ شوخی آن‌چنانی در
آن وجود ندارد و خیلی سنگین است. از طرفی در این ایام کسانی که طرفدار مسابقه
هستند برنامه را می‌بینند، البته درصد بیننده‌‌هایمان پایین آمده بود زیرا به‌هر‌حال
در ایام عزاداری بود و مردم به‌دنبال عزاداری بودند، اما ما برنامه را قطع نکردیم چون
معتقد بودیم شاید کسانی باشند که به هر دلیلی نتوانند در عزاداری شرکت کنند و ما
می‌توانیم آن‌ها را مشغول کنیم. به همین دلیل مسابقه در ایام محرم و صفر مرتب پخش
می‌شود.

در
سری اول، برنامه با امیرحسین مدرس و سری دوم و سوم با اجرای افشین زی‌نوری روی
آنتن رفت. چرا کار را با امیرحسین مدرس ادامه ندادید؟

به
دلیل جدی بودن برنامه، مجری باید صدای خوبی داشته باشد و موضوع را از طریق تن صدا
انتقال ‌دهد، همچنین باید سر‌سنگین باشد و ما در صدد بودیم کسی را برای اجرای این
برنامه انتخاب کنیم که وجهه موجهی نزد مردم و همچنین اطلاعات عمومی بالایی داشته
باشد و مردم او را به‌عنوان کسی که سطح سواد بالایی دارد قبول داشته باشند. بعد از
سری اول برای امیرحسین مدرس مشکلی پیش آمد و دیگر نتوانست با ما همکاری کند و
گزینه بعدی ما افشین زی‌نوری بود.

چه گزینه‌های دیگری به جز افشین زی‌نوری
داشتید؟

بعد
از مدرس ما برای سری دوم سراغ افشین زی‌نوری رفتیم و وقتی که دیدیم مخاطبان واکنش
خوبی به اجرای او داشته‌اند، فصل سوم را با او ادامه دادیم. دنبال گزینه دیگری هم
نبودیم زیرا دقیقا با همان گزینه‌هایی که مدنظرمان بود به نتیجه رسیدیم.

برنامه
«هوش برتر»تا چه زمانی ادامه دارد؟

این
سری از برنامه ۶۳ قسمت است که بعد از اتمامش تصمیم داریم برای ایام عید نوروز هم
یک ویژه‌برنامه داشته باشیم اما این بستگی به شرایط دارد.

اکرم
رضایی ثانی