در بخشی از کتاب می خوانیم: «در تاریخ آمریکا، نوعی نبرد مستمر وجود داشته است: فشار برای آزادی‌های بیشتر و دموکراسی، از سوی پایینی‌ها و تلاش برای کنترل و سلطه، از سوی بالایی‌ها. ریشهٔ این نبرد به زمان تأسیس این کشور بازمی‌گردد.

اقلیتِ غنی

جیمز مدیسون، طراح اصلی قانون اساسی، که تقریباً به‌قدر همهٔ آدم‌های آن روزگار معتقد به دموکراسی بود، فکر کرد که سیستم ایالات متحده باید طوری طراحی شود که قدرت در دست ثروتمندان باشد _ و همین کار را هم کرد. چون ثروتمندان، آدم‌های مسئولیت‌پذیرتری هستند و قلبشان بیشتر برای منافع عمومی می‌تپد تا برای منافع کوته‌نگرانه.

بدین‌ترتیب، ساختار قانون اساسی، بیشتر قدرت را به سنا داد. به یاد داشته باشید که آن‌موقع _ و درواقع تا حدود یک قرن پیش_ نمایندگان سنا منتخب مردم نبودند. آنان را قانون‌گذاران انتخاب می‌کردند و دورهٔ تصدی‌گری‌شان بلندمدت بود و از بین ثروتمندان برگزیده می‌شدند، از میان مسئول‌ترین آدم‌ها، مردانی که به قول مدیسون، غم‌خوار ملاکین و حقوق آنان بودند و این حقوق باید حفظ می‌شدند.۱

سنا، بیشتر قدرت را در اختیار داشت ولی از همه بیشتر از مردم دور بود. مجلس نمایندگان _ که به مردم نزدیک‌تر بود_ نقش کمرنگ‌تری داشت. رئیس قوهٔ مجریه _ رئیس‌جمهور_ در آن روزها تقریباً یک مجری صرف بود و فقط در سیاست خارجی و برخی امور دیگر نقش داشت _ درست برعکس الان.

سؤال اصلی آن بود که تا چه حد باید به دموکراسی واقعی راه دهیم. مدیسون این سؤال را خیلی جدّی به‌بحث گذارد _ البته نه در کتاب «نامه‌های فدرالیستی»۲ که نوعی تبلیغ به‌نفع دولت فدرال بود، بلکه در مذاکرات کنوانسیون قانون اساسی، که توجّه بدان جذاب است. اگر آدم این مذاکرات را بخواند می‌بیند که مدیسون گفته دغدغهٔ اصلی جامعه، درواقع هرجامعهٔ شریفی، باید «حفاظت از اقلیت غنی درمقابل اکثریت باشد». عین عبارت است. و برای این حرف، استدلال‌هایی هم داشت.

مدیسون معتقد بود الگویی که در ذهن دارد _ یعنی انگلستان_ پیشروترین کشور و جامعهٔ سیاسی آن دوران است. او گفت فرض کنید که در انگلستان همه حقّ رأی داشته باشند. خب معلوم است، اکثریت فقیر گِرد هم می‌آیند و کاری می‌کنند تا مالکیت را از ثروتمندان بگیرند. آنان کاری خواهند کرد که ما امروزه به آن اصلاحات ارضی می‌گوییم: املاک بزرگ را تکّه‌تکّه می‌کنند، مناطق کشاورزی را تکّه‌تکّه می‌کنند و به مردم زمین می‌دهند و همان زمین‌هایی را غصب می‌کنند که اندک زمانی قبل، طی ماجرای حصارکشی، از آن‌ها بیرون شده بودند. بنابراین آنان به غصب دارایی‌های عمومی و برداشتن آن‌ها برای خود رأی خواهند داد.

مدیسون همچنین گفت که این کار آشکارا غیرعادلانه است و نباید به سمتش رفت. بدین‌ترتیب بود که قانون اساسی باید طوری تدوین می‌شد که از برقراری دموکراسی جلوگیری کند _ به‌قولی، «استبداد اقلیت» راه بیندازد_ تا امنیت دارایی اغنیا را تضمین کند.»

این کتاب در ۱۰ فصل نگاشته شده است و چامسکی در هر فصل به یکی از مصیبت‌های نئولیبرالیسم از نگاه خود اشاره می‌کند. عنوان فصل‌های کتاب چنین است: اصل اول: کاهش دموکراسی، اصل دوم: ایجاد ایدئولوژی، اصل سوم: طراحی مجدد اقتصاد، اصل چهارم: سنگین کردن دوش مردم، اصل پنجم: حمله به هم‌بستگی، اصل ششم: سلطه بر قانون‌گذاران، اصل هفتم: مهندسی انتخابات، اصل هشتم: سر به راه کردن توده‌ی مردم، اصل نهم: رضایت‌سازی، اصل دهم: به حاشیه‌راندن مردم.

نسخه‌ کاغذی کتاب «مرثیه‌ای برای رویای آمریکایی» را می‌توانید با قیمت ۳۲۰۰۰ تومان از سایت نشر صاد به ‌نشانی Saadpub.ir تهیه کنید و نسخه‌ الکترونیکی اثر نیز با قیمت ۱۶۰۰۰ تومان از طاقچه قابل دریافت است.

انتهای پیام/