
ناصر ارباب/صبا، تئاتر کودک و نوجوان یکی از بخشهای مهم هنرهای نمایشی است که علاوه بر ایجاد فضایی برای سرگرمی، میتواند در پرورش خلاقیت، تقویت مهارتهای اجتماعی و انتقال مفاهیم آموزشی به نسل جدید نقش داشته باشد. با این حال، افزایش هزینههای زندگی، قیمت بلیت و تغییر الگوی سرگرمی کودکان در عصر گسترش فضای مجازی، این حوزه را با چالشهای متعددی مواجه کرده است. در چنین شرایطی، حضور نوجوانان در عرصه تولید و حمایت از استعدادهای جوان میتواند زمینهساز شکلگیری تجربههای تازه در تئاتر کودک و نوجوان باشد.
به همین منظور؛ ابوالفضل حسنخانپور، تهیهکننده ۱۷ساله نمایش «شنگول منگول و بچه سوم»، در گفتوگو با صبا، ضمن اشاره به انگیزه خود برای ورود زودهنگام به عرصه تهیهکنندگی تئاتر، از چالشهای تولید آثار کودک و نوجوان، ضرورت توجه به سلیقه مخاطبان کمسنوسال، تأثیر شرایط اقتصادی خانوادهها بر استقبال از تئاتر و مشکلات گروههای جوان در مسیر تولید و اجرای آثار نمایشی سخن گفت.
ابوالفضل حسنخانپور با اشاره به تصمیم خود برای ورود به حوزه تهیهکنندگی در سن ۱۷سالگی گفت: تصمیم گرفتم از همین سن فعالیت حرفهای خود را آغاز کنم و مرحله به مرحله روند کاریام را پیش ببرم؛ به همین دلیل ترجیح دادم از همین حالا وارد این مسیر شوم.
وی در ادامه با مقایسه ارتباط مخاطب با آثار سینمایی و تلویزیونی و تجربه تماشای تئاتر بیان کرد: در سینما و تلویزیون، به دلیل اینکه آثار از قبل ضبط شدهاند و سکانسها پیشتر برداشت شدهاند، ارتباط نمیتواند به همان اندازه مستقیم باشد؛ اما تئاتر به ما فرصت خطا و اشتباه نمیدهد و مخاطب بهصورت زنده شاهد اجرای ماست. به همین دلیل میتوانیم تأثیر بیشتری بر تماشاگر بگذاریم؛ بهویژه زمانی که مخاطب ما کودک یا نوجوان باشد.
این تهیهکننده نوجوان با اشاره به دشواریهای فعالیت در حوزه تئاتر کودک و نوجوان خاطرنشان کرد: کار کردن با کودکان و نوجوانان چالشهای خاص و دشواریهای خودش را دارد و این موضوع در تئاتر و سینما تفاوت چندانی نمیکند. من پیش از این سابقه فعالیت در حوزه تصویر با کودکان و نوجوانان را داشتم و میدانستم که در این مسیر با چالشهای زیادی مواجه خواهم شد؛ با این حال، همانطور که کار با این گروه سنی دشواریهای خودش را دارد، لذت و جذابیت خاصی هم به همراه دارد.
حسنخانپور با اشاره به تأثیر شرایط اقتصادی خانوادهها بر استقبال از تئاتر کودک و نوجوان گفت: در شرایط فعلی، وضعیت معیشتی خانوادهها تا حدودی دشوار شده و با توجه به افزایش هزینههای زندگی و قیمت بلیت، تماشای تئاتر برای بسیاری از خانوادهها به آخرین اولویت تبدیل شده است. به همین دلیل، خانوادهها ناچار میشوند تئاتر را از سبد فرهنگی خود حذف کنند.
وی درباره راهکارهای جذب کودکان و نوجوانان به سالنهای تئاتر در رقابت با فضای مجازی نیز بیان کرد: تولید آثار با محتوای جذاب، حمایت خانوادهها و استقبال آنها از تماشای تئاتر میتواند به تشویق کودکان برای حضور در سالنهای نمایش کمک کند و آنها را از وابستگی بیش از اندازه به تلفن همراه و فضای مجازی دور کند.
این هنرمند نوجوان با تأکید بر ضرورت توجه به سلیقه کودکان در تولید آثار نمایشی افزود: وقتی مخاطب ما کودک است، از نظر من تصمیم نهایی باید بر اساس سلیقه و نظر خود کودکان گرفته شود. آنها باید نمایش را بپسندند و با رضایت کامل و حال خوب از سالن بیرون بروند و در کنار این تجربه لذتبخش، نکات آموزشی و مفیدی نیز از تماشای اثر یاد بگیرند.

تهیهکننده نمایش «شنگول منگول و بچه سوم» در ادامه با اشاره به تأثیر تجربه بازیگری بر علاقهمندی خود به حوزه تئاتر و تهیهکنندگی گفت: بازیگری من را به تئاتر و سینما علاقهمند کرد و باعث شد وارد این رشته شوم. به دلیل علاقهای که به تئاتر داشتم، تصمیم گرفتم تهیهکنندگی را هم تجربه کنم و در حد توانم حمایتی از این حوزه داشته باشم.
حسنخانپور با اشاره به دلیل انتخاب داستان آشنای شنگول و منگول برای تولید این نمایش اظهار کرد: شنگول و منگول داستان قدیمی و آشنایی است که تقریباً همه ما آن را شنیدهایم و کودکان ارتباط خوبی با آن برقرار میکنند. این قصه آنقدر محبوب است که حتی برخی پدر و مادرها هنگام خواب آن را برای فرزندانشان تعریف میکنند. وی ادامه داد: در نمایش «شنگول منگول و بچه سوم»، آقا گرگه به اشتباه بچه سوم را میخورد و در مخمصه بزرگی گرفتار میشود. از اینجا به بعد، عقاب سفید یا همان ژنرال عقاب سفید، رئیس پلیس جنگل سبز، برای حل این مشکل وارد ماجرا میشود.
این تهیهکننده نوجوان درباره امکان تداوم اقتصادی تولید نمایشهای کودک و نوجوان نیز گفت: اگر خانوادهها و کودکان و نوجوانان از این دسته آثار حمایت کنند، میتوانند کمک بزرگی به تولید تئاتر از نظر اقتصادی داشته باشند. متأسفانه بیشتر مخاطبان این نوع اجراها معمولاً خانوادههای خود هنرمندان و افرادی هستند که در این رشته فعالیت میکنند؛ اما اگر تئاتر کودک و نوجوان بتواند مخاطبان عام را نیز به سالنها جذب کند، این اتفاق تأثیر زیادی بر رونق تولید در این حوزه خواهد داشت.
وی در پایان با اشاره به مشکلات گروههای جوان در مسیر تولید و اجرای آثار نمایشی و خطاب به مدیران فرهنگی و مسئولان بازبینی آثار کودک و نوجوان خاطرنشان کرد: افرادی که در این سن وارد مرحله تولید یا کارگردانی تئاتر میشوند، هنوز شناخت و تجربه کافی ندارند و معمولاً از روابط و ارتباطاتی که بتواند به پیشرفت کارشان کمک کند نیز برخوردار نیستند. ما هم برای روی صحنه بردن این نمایش با چالشهای زیادی مواجه شدیم. درخواست من از افرادی که مسئولیت رسیدگی به پرونده این گروههای تئاتری را بر عهده دارند و همچنین کسانی که برای بازبینی آثار کودک و نوجوان حضور پیدا میکنند، این است که با گروههای جوان و تازهنفس کمی مهربانتر باشند و سختگیری کمتری داشته باشند تا این افراد در ابتدای مسیر فعالیت هنری خود ناامید نشوند.
نمایش «شنگول منگول و بچه سوم» به نویسندگی کیومرث قنبری آذر، کارگردانی کسری تلند و محمد قاسم اسماعیلی و تهیهکنندگی ابوالفضل حسنخانپور، با مجری طرحی آموزشگاه بازیگری کودک و نوجوان بارانا، از ۹ آبان تا ۷ آذر، هر شب ساعت ۲۱ در تماشاخانه طهران روی صحنه میرود.