امروز شنبه, ۱۸ مهر , ۱۴۰۵ ساعت ۱۴:۴۱:۲۵
ناصرارباب/صبا، در ابتدای این مراسم، پس از قرائت قرآن کریم و پخش سرود ملی، علیرضا سعیدی به جایگاه آمد و ضمن خوشامدگویی به خبرنگاران و حاضران در نشست، ابراز امیدواری کرد که این رویداد با حضور فعالان و هنرمندان عرصه نمایش عروسکی به‌خوبی برگزار شود.
او در ادامه، با اشاره به برگزاری بیست‌ویکمین جشنواره بین‌المللی نمایش عروسکی تهران-مبارک، از پوپک عظیم‌پور، دبیر این دوره از جشنواره، و حسن جودکی، مشاور اجرایی جشنواره، دعوت کرد تا برای ارائه توضیحات و تشریح جزئیات این رویداد به جایگاه بیایند.
پوپک عظیم‌پور: این دوره از جشنواره رقابتی نیست
پوپک عظیم‌پور، دبیر بیست‌ویکمین جشنواره بین‌المللی نمایش عروسکی تهران-مبارک، در نشست خبری این رویداد با تشریح برنامه‌های این دوره، از برگزاری هفت نشست ملی و بین‌المللی در حوزه پژوهش و آموزش، تکمیل آرشیو بیست دوره گذشته جشنواره، حضور گروه‌هایی از سه کشور در بخش بین‌الملل و مشارکت هنرمندان جوان و دانشجویان خبر داد.
او با اشاره به رویکرد متفاوت این دوره گفت: «از آنجا که من از جامعه دانشگاهی برای دبیری این دوره انتخاب شدم، رویکردم شاید با دبیران گذشته کمی متفاوت بوده باشد. در طراحی چشم‌انداز این دوره، تلاش کردیم یک مثلث سه‌گانه شامل پژوهش، آموزش و اجرا را با نگاهی جدی و حرفه‌ای به تئاتر عروسکی در نظر بگیریم.»
از پژوهش تا اجرا؛ برگزاری هفت نشست ملی و بین‌المللی
عظیم‌پور با اشاره به برنامه‌های آموزشی و پژوهشی جشنواره ادامه داد: «در مسیری حدود دو ماه و نیم، از جمعه ۲۳ مرداد تا شنبه ۱۱ مهر، هفت نشست ملی و بین‌المللی در مجموعه تئاتر شهر، تالار مشاهیر و تالار کوچک مولوی برگزار کردیم. اخبار این نشست‌ها پیش‌تر از سوی شما عزیزان اطلاع‌رسانی شده است و برای مدیریت زمان وارد عنوان‌های آن‌ها نمی‌شوم.»
او با بیان اینکه جشنواره رویدادی دوسالانه است و پس از پایان این دوره تا دو سال بعد برنامه دیگری با این عنوان برگزار نخواهد شد، توضیح داد: «از فرصتی که در اختیارم قرار گرفته بود استفاده کردم تا با همکاری همکارانم و استادان متخصص ایرانی و خارجی، کارگاه‌ها و نشست‌هایی را طراحی و اجرا کنیم. این بخش زیر نظر خانم آرزو عالی، مسئول بخش آموزش، شکل گرفت و مخاطبانی از میان دانشجویان، جوانان، هنرمندان عروسکی و علاقه‌مندان به این هنر در هفت نشست همراه ما بودند.»
دبیر جشنواره با توصیف این برنامه‌ها به‌عنوان یک کمپ تابستانی افزود که تلاش شده است پیش از آغاز اجراهای اصلی، زمینه‌ای برای تحقق سه ضلع پژوهش، آموزش و اجرا فراهم شود؛ رویکردی که به گفته او، این دوره را به یکی از دوره‌های طولانی‌تر جشنواره از نظر برنامه‌های مقدماتی تبدیل کرده است.
تکمیل آرشیو بیست دوره جشنواره
عظیم‌پور در ادامه به سامان‌دهی تاریخ شفاهی و آرشیو جشنواره اشاره کرد و گفت: «هرچند همکاران دیگری در دوره‌های گذشته به سایت جشنواره سامان داده بودند، گزارش دوره‌های اول تا بیستم به‌صورت یکجا و کامل در دسترس نبود. اکنون اگر به وب‌سایت تهران-مبارک مراجعه کنید و بخش آرشیو را ببینید، می‌توانید اطلاعات دوره‌های گذشته را از سال ۱۳۶۸ مشاهده کنید.»
او با اشاره به آغاز فعالیت جشنواره در سال ۱۳۶۸ به دبیری علی منتظری اظهار کرد: «این جشنواره از قدیمی‌ترین جشنواره‌های ایران است و حتی می‌توان گفت در میان جشنواره‌های بین‌المللی کشور، از نخستین رویدادهایی بود که فعالیت خود را آغاز کرد. در این دوره، آرشیو دوره‌های اول تا بیستم تکمیل شده و کاتالوگ‌ها، اسامی گروه‌ها و عکس‌هایی که شاید در جای دیگری به آن‌ها دسترسی نداشتید، در سایت بارگذاری شده است.»
به گفته عظیم‌پور، در کنار تکمیل آرشیو دیجیتال، نمایشگاهی از پوسترهای دوره‌های اول تا بیستم جشنواره نیز در موزه هنرهای معاصر برپا شده است. او این نمایشگاه را فرصتی برای مرور روند شکل‌گیری هویت بصری جشنواره دانست و افزود که پوستر بیست‌ویکمین دوره با طراحی فرزاد ادیبی انتخاب شده است.
حضور سه کشور در بخش بین‌الملل
دبیر بیست‌ویکمین جشنواره بین‌المللی نمایش عروسکی تهران-مبارک با اشاره به دشواری‌های دعوت از گروه‌های خارجی گفت: «در شرایط سختی هستیم و از حدود ۱۵ اثری که برای حضور در جشنواره اعلام آمادگی کرده بودند، با توجه به دشواری‌های سفر، جنگ و مسائل دیگری که پیش آمد، در نهایت میزبان سه اثر از سه کشور روسیه، ارمنستان و ایتالیا خواهیم بود.»
او توضیح داد که اثر ایتالیا به‌صورت فیلم ارائه می‌شود و با وجود کاهش تعداد آثار بین‌المللی، تنوع شیوه‌های اجرایی در برنامه جشنواره مورد توجه قرار گرفته است.
عظیم‌پور همچنین با اشاره به بخش ملی جشنواره گفت که در کنار آثار هنرمندان تهرانی، هنرمندانی از ۱۳ استان کشور نیز در پنج بخش این رویداد حضور دارند.
جوان‌گرایی در کنار پیشکسوتان؛ جشنواره بدون رقابت
او یکی از ویژگی‌های این دوره را فراهم کردن فرصت حضور برای آثار دانشجویی دانست و گفت: «در شرایطی که جشنواره‌های دانشگاهی و دانشجویی برگزار نمی‌شدند و جایی برای نمایش زحمات دانشجویان وجود نداشت، من به‌عنوان یک معلم دانشگاهی این فرصت را فراهم کردم. هرچند در فراخوان به‌صراحت به بخش دانشجویی اشاره نشده بود، از آثاری که دانشجویان و فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌های مختلف برای ما فرستادند، استقبال کردیم.»
عظیم‌پور با اشاره به حضور هنرمندان جوان در کنار پیشکسوتان و هنرمندان باسابقه افزود: «به نظر می‌رسد این دوره از جشنواره در حال پوست‌اندازی است و جوان‌گرایی در کنار حضور پیشکسوتان اتفاق افتاده است. جوان‌ها این جسارت را به خودشان دادند که آثارشان را از طریق فراخوان در معرض ارزیابی قرار دهند. برای من مایه افتخار است که آثاری از چندین دانشگاه در تهران و شهرستان‌ها پذیرفته شده‌اند.»
او از مخاطبان، اهالی رسانه، استادان و هنرمندان خواست در روزهای برگزاری جشنواره از اجراها حمایت کنند و تأکید کرد: «تصمیم من این بود که جشنواره به‌صورت رقابتی برگزار نشود تا هنرمندان بدون دغدغه حضور در یک رقابت بتوانند آثارشان را با خیال راحت ارائه کنند.»
به گفته دبیر جشنواره، آثار پذیرفته‌شده از نظر تکنیک و شیوه اجرایی تنوع قابل توجهی دارند؛ از تکنیک‌های مدرن تا شیوه‌های سنتی و گونه‌های مختلف نمایش عروسکی، از جمله نمایش سایه و عروسک‌های دستی و میله‌ای.
عروسک‌ها؛ پلی برای گفت‌وگو میان فرهنگ‌ها
عظیم‌پور در تشریح نگاه محتوایی این دوره، دو واژه «عروسک» و «گفت‌وگو» را محور آن دانست و گفت: «عروسک همواره می‌تواند پلی میان فرهنگ‌ها باشد و عنصری مهم برای ایجاد گفت‌وگو به شمار می‌رود. به همین دلیل، این دوره را با عنوان و رویکرد «عروسک و گفت‌وگو» پیش خواهیم برد.»
او با اشاره به بخش فضای باز و اجراهای نامتعارف جشنواره توضیح داد که دو اثر در این بخش حضور دارند که هرکدام با دغدغه‌ای اجتماعی و معاصر شکل گرفته‌اند.
به گفته عظیم‌پور، یکی از این آثار با عنوان «یارالی» که در زبان ترکی به معنای زخمی است، از تجربه آسیب‌های جنگ الهام گرفته و قرار است در محوطه ساختمانی آسیب‌دیده از بمباران اجرا شود. اثر دیگر با رویکردی محیط‌زیستی و مشارکتی به پیامدهای تولید زباله و آسیب‌های انسانی به طبیعت می‌پردازد که نام آن در سخنان دبیر جشنواره «سکوت معلق» عنوان شد.
او در ادامه با اشاره به ظرفیت‌های هنر عروسکی برای بازنمایی مسائل انسانی اظهار کرد که عروسک می‌تواند زشتی‌ها و زیبایی‌های جنگ و تناقض‌های رفتار بشر را همچون آینه‌ای در برابر مخاطب قرار دهد؛ ظرفیتی که در کنار شیوه‌های سنتی و مدرن این هنر، امکان پرداختن به دغدغه‌های معاصر را فراهم می‌کند.
«خیال‌نامه میناب»؛ ادای احترام به جان‌های بی‌گناه
دبیر بیست‌ویکمین جشنواره بین‌المللی نمایش عروسکی تهران-مبارک در بخش دیگری از سخنانش به بخش ویژه «خیال‌نامه میناب» اشاره کرد و گفت: «در فراخوان از هنرمندان دعوت کردیم آثارشان را برای این بخش ارسال کنند. این بخش را به یاد بچه‌های میناب نام‌گذاری کردیم تا ادای دینی به جان‌های بی‌گناهی باشد که در یک لحظه پرپر شدند.»
او با اشاره به همکاری مجموعه سوره امید و بخش کارستان حوزه هنری در اجرای آثار منتخب این بخش، توضیح داد که جشنواره امسال نیز در کنار دیگر رویدادهای فرهنگی و هنری مرتبط با این موضوع، تلاش می‌کند بازتابی از فاجعه میناب باشد.
عظیم‌پور همچنین از نمایش آنلاین اثری در مراسم افتتاحیه خبر داد و با اشاره به فعالیت هنرمندان و گروه‌های هنری ضدجنگ در عرصه بین‌المللی گفت: «در روز افتتاحیه، اثری را به‌صورت آنلاین تماشا کردیم که به بچه‌های میناب تقدیم شده بود. این اثر از سوی یکی از گروه‌هایی ارائه شده که فعالیت‌های هنری‌اش در اعتراض به جنگ و بی‌عدالتی شناخته می‌شود.»
اجرای آثار هنرمندان فراگیر در تالار حافظ
او در ادامه از تعامل جشنواره با سازمان بهزیستی خبر داد و گفت: «در تاریخ ۲۹ مهرماه، سه اثر از هنرمندان فراگیر در تالار حافظ اجرا خواهد شد. واقعاً از شما همکاران رسانه‌ای و همه مردم دعوت می‌کنم برای تماشای زحمات و هنرنمایی این هنرمندان عزیز در تالار حافظ حضور پیدا کنید.»
عظیم‌پور همچنین با اشاره به برنامه‌های بخش کودک و نوجوان، از اجرای چهار اثر در این حوزه خبر داد و گفت که در تالار هنر، یک اثر از بخش ملل در کنار آثار ملی روی صحنه خواهد رفت. به گفته او، اجراهای دیگری نیز در دو سالن واقع در پارک لاله و با همکاری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برگزار می‌شود.
او در بخش پایانی سخنانش از مدیران و مجموعه‌هایی که در برگزاری برنامه‌های جشنواره مشارکت داشته‌اند، از جمله مدیر و همکاران مجموعه تئاتر شهر، مدیر موزه هنرهای معاصر، مدیریت پلتفرم هاشور، تلویزیون تئاتر ایران، مجموعه تالار رودکی، مدیر تالار هنر و همکاران حوزه هنری، قدردانی کرد.
دبیر بیست‌ویکمین جشنواره بین‌المللی نمایش عروسکی تهران-مبارک همچنین درباره انتشار نشست‌های تخصصی جشنواره در بسترهای مجازی توضیح داد: «تمامی نشست‌های ما تنها برای مخاطبان حاضر در تهران طراحی نشده بود. از طریق پلتفرم هاشور و تلویزیون تئاتر ایران، این نشست‌ها برای هنرمندان و علاقه‌مندان به هنر عروسکی در شهرستان‌ها نیز به نمایش درآمده و آرشیو شده است. پیام‌های بسیاری از دوستان شهرستانی دریافت کردم که بعضی از نشست‌ها را چندین بار تماشا کرده بودند؛ با اینکه امکان حضور در تهران را نداشتند. این هم از خوشبختی‌های این دوره بود.»
او در پایان با قدردانی از تمامی همکاران، مدیران و هنرمندانی که در شکل‌گیری برنامه‌های این دوره نقش داشته‌اند، سخنان خود را به پایان رساند و ادامه نشست را به حسن جودکی، مشاور اجرایی جشنواره، سپرد.
حسن جودکی: ۴۲ اثر در بیست‌ویکمین جشنواره نمایش عروسکی انتخاب شده‌اند
حسن جودکی، مشاور اجرایی بیست‌ویکمین جشنواره بین‌المللی نمایش عروسکی تهران-مبارک، در ادامه نشست خبری این رویداد، با تشریح آمار آثار پذیرفته‌شده در بخش‌های مختلف جشنواره، از انتخاب ۴۲ اثر برای حضور در این دوره خبر داد و به مشارکت گروه‌های شهرستانی، برگزاری سمینارهای پژوهشی و آغاز تبلیغات محیطی جشنواره اشاره کرد.
جودکی با اشاره به بخش‌بندی آثار در این دوره از جشنواره گفت: «جشنواره در پنج بخش برنامه‌ریزی شده است. در بخش بزرگسال، ۱۵۱ اثر ثبت‌نام کردند که ۱۰ اثر برای حضور در جشنواره انتخاب شدند. در بخش صحنه‌ای کودک و نوجوان نیز آثار متعددی ثبت‌نام شدند که در نهایت ۱۲ اثر برای حضور در این بخش انتخاب شده‌اند.»
او در ادامه با اشاره به آمار آثار بخش فراگیر اظهار کرد که از میان ۹۹ اثر ثبت‌شده در این بخش، ۴۷ اثر بارگذاری شده و در روند انتخاب مورد بررسی قرار گرفته‌اند. به گفته او، در میان آثار منتخب، حضور کارگردانان زن نیز قابل توجه است.
مشاور اجرایی جشنواره با اشاره به همکاری سازمان بهزیستی در اجرای آثار بخش فراگیر در تالار حافظ افزود: این بخش از جمله محورهای مورد توجه جشنواره است و زمینه حضور و دیده‌شدن هنرمندان فراگیر را فراهم می‌کند.
جودکی در ادامه با اشاره به میزبانی سالن‌های مختلف از اجراهای جشنواره گفت که آثار منتخب در مجموعه‌های نمایشی میزبان، از جمله سالن‌های مرتبط با کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و تالار حافظ، روی صحنه خواهند رفت.
او با تأکید بر اهمیت برگزاری این دوره از جشنواره پس از جنگ تحمیلی سوم، اظهار کرد: «فکر می‌کنم این جشنواره نخستین جشنواره بین‌المللی در سال ۱۴۰۵ باشد که پس از جنگ تحمیلی سوم برگزار می‌شود. بخش کودک و نوجوان نیز از بخش‌های مهم این رویداد است.»
جودکی همچنین از همکاری انجمن هنرهای نمایشی و ادارات کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان‌ها برای حضور گروه‌های شهرستانی خبر داد و گفت که گروه‌های شرکت‌کننده برای اعزام به تهران آماده شده‌اند.
او با اشاره به اهمیت دسترسی هنرمندان خارج از تهران به برنامه‌های تخصصی جشنواره، از برگزاری نشست‌ها و کارگاه‌های آموزشی و انتشار محتوای آن‌ها برای استفاده علاقه‌مندان در استان‌های مختلف قدردانی کرد.
مشاور اجرایی جشنواره در بخش دیگری از سخنان خود به آغاز تبلیغات محیطی اشاره کرد و ابراز امیدواری کرد که این تبلیغات بتواند اطلاع‌رسانی مؤثرتری درباره اجراها و برنامه‌های جشنواره در سطح شهر فراهم کند.
او همچنین از برگزاری سه سمینار پژوهشی در روز یکشنبه در مجموعه تئاتر شهر خبر داد که با حضور سخنرانان داخلی و خارجی برگزار خواهد شد.
جودکی در پایان با اشاره به حضور گروه‌های شهرستانی گفت که ۱۶ نمایش از استان‌های مختلف در بخش‌های گوناگون، از جمله فضای باز، حضور دارند. او همچنین از پوپک عظیم‌پور، دبیر جشنواره، همکاران مجموعه تئاتر شهر و دیگر افرادی که در برگزاری این رویداد مشارکت داشته‌اند، قدردانی کرد.
رونمایی از سه کتاب در نخستین روز سمینارهای پژوهشی جشنواره
در پایان این نشست خبری، پوپک عظیم‌پور بار دیگر به جایگاه آمد و با اشاره به جایگاه شخصیت سنتی «تهران‌مبارک» در نام‌گذاری جشنواره، از رونمایی سه کتاب در نخستین روز سمینارهای پژوهشی این رویداد خبر داد.
دبیر بیست‌ویکمین جشنواره بین‌المللی نمایش عروسکی تهران-مبارک با تأکید بر اهمیت حفظ و تداوم این رویداد دوسالانه گفت: «جشنواره‌هایی هستند که به نام یک شخصیت سنتی نام‌گذاری شده‌اند و تهران‌مبارک نیز از همین دست است. به همین خاطر، در این دوره تصمیم گرفتیم برای ادای دین به این شخصیت و کمک به زنده نگه‌داشتن سنت‌های نمایش عروسکی، کتاب‌هایی را معرفی و رونمایی کنیم.»
او با اشاره به نخستین کتاب گفت: «کتاب «چگونه عروسک‌های خیمه‌شب‌بازی بسازیم» اثر ندا وفایی و همچنین کتاب «سه مجلس نمایشنامه خیمه‌شب‌بازی» شامل مجلس‌های «حسنی» و «مبارک» از داوود فتحعلی‌بیگی، از جمله آثاری هستند که در این برنامه معرفی خواهند شد.»
عظیم‌پور در ادامه به سومین کتاب اشاره کرد و افزود: «در کنار توجه به سنت، تلاش کرده‌ایم جنبه‌های مدرن هنر عروسکی را نیز مورد توجه قرار دهیم. کتاب سوم، «راهنمای جامع راتلج» است که به نظریه‌های معاصر تئاتر عروسکی می‌پردازد. این کتاب با سر ویراستاری پروفسور کلودیا اوستن و ترجمه شیدا لطفی منتشر خواهد شد.»
به گفته دبیر جشنواره، این سه کتاب روز یکشنبه ۱۹ مهرماه، هم‌زمان با نخستین روز سمینارهای پژوهشی، به‌صورت فیزیکی رونمایی می‌شوند و انتظار می‌رود نسخه‌های اصلی آن‌ها طی یکی دو ماه آینده در دسترس مخاطبان و علاقه‌مندان هنر عروسکی قرار بگیرد.
حضور متخصصان بین‌المللی با وجود محدودیت‌های ناشی از جنگ
عظیم‌پور در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به دشواری‌های دعوت از گروه‌های خارجی و نگرانی‌ها درباره حضور هنرمندان بین‌المللی گفت: «با آغاز جنگ و نیامدن گروه‌های مختلف، کمی نگران بودیم که ویترین جشنواره از حضور هنرمندان و متخصصان بین‌المللی خالی بماند؛ به‌ویژه با توجه به شرایط ویژه‌ای که با آن مواجه هستیم. با این حال، تلاش کردیم جشنواره را با حضور هنرمندان شناخته‌شده این حوزه برگزار کنیم.»
او با اشاره به حضور حمید رحمانیان و دیگر هنرمندان بین‌المللی در برنامه‌های جشنواره افزود که در نشست‌ها و سمینارهای پژوهشی نیز سخنرانانی از کشورهای مختلف حضور خواهند داشت.
به گفته عظیم‌پور، متخصصان و چهره‌های دانشگاهی از کشورهایی همچون آمریکا، انگلیس، هند، شیلی، برزیل، ایتالیا و ترکیه در برنامه‌های سه‌روزه سمینارهای پژوهشی شرکت می‌کنند و دانش و تجربه خود را با مخاطبان به اشتراک می‌گذارند.
دبیر بیست‌ویکمین جشنواره بین‌المللی نمایش عروسکی تهران-مبارک در پایان با تأکید بر تداوم فعالیت جشنواره در بخش‌های ملی و بین‌المللی گفت: «با افتخار و خیال راحت اعلام می‌کنم که جشنواره بیست‌ویکم همچنان جشنواره بین‌المللی نمایش عروسکی تهران-مبارک است و در هر دو بخش ملی و بین‌المللی به فعالیت خود ادامه می‌دهد.»
بر اساس اعلام دبیر جشنواره، اجراهای این دوره از ۲۰ مهرماه در مجموعه‌های نمایشی اعلام‌شده آغاز خواهد شد.