
ناصر ارباب/صبا،آیین گرامیداشت پنجمین دوره «آیین نکوداشت چهرههای ماندگار میراث فرهنگی» با حضور جمعی از مسئولان و اهالی فرهنگ و هنر، دوشنبه ۲۳ شهریور در مجموعه فرهنگی تاریخی سعدآباد برگزار شد.
این آیین با حضور سیدرضا صالحیامیری، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، علی دارابی، قائممقام وزیر و معاون میراث فرهنگی، غلامعلی حدادعادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، جمعی از مسئولان، سفیران کشورهای مختلف و چهرههای ماندگار میراث فرهنگی همراه شد. همچنین هنرمندانی همچون مجید مظفری، سیروس مقدم، جواد افشار، سیدجواد هاشمی و منصورضابطیان، محمدمعتمدی حضور داشتند.
علی دارابی، قائممقام وزیر و معاون میراث فرهنگی، در این مراسم با اشاره به آسیبهای واردشده به میراث تاریخی کشور در جریان جنگ اخیر، زبان فارسی، ادبیات، آیینها و سنتهای ایرانی را از مهمترین عوامل تداوم هویت ایرانی دانست.
۱۴۹ اثر تاریخی در جنگ آسیب دیدند
علی دارابی در این مراسم با اشاره به شرایطی که ایران در فاصله برگزاری چهارمین و پنجمین دوره نکوداشت چهرههای ماندگار میراث فرهنگی پشت سر گذاشته است، گفت: ایران در این مدت زخمهای فراوانی به خود دیده و در جریان جنگ اخیر، خسارتهای انسانی و مادی بسیاری به کشور وارد شده است.
او با اشاره به آسیبهای واردشده به میراث فرهنگی کشور ادامه داد: در جریان این جنگ، ۱۴۹ اثر تاریخی آسیب دیدند؛ اتفاقی که به گفته او برخلاف کنوانسیونها و پیمانهای جهانی مربوط به حفاظت از میراث فرهنگی است.
دارابی در عین حال تأکید کرد: «با افتخار اعلام میکنم به دلیل تدابیر اتخاذشده، حتی یک شیء تاریخی ما آسیب ندید و همکارانم در سراسر کشور این اشیا را چون عزیز خود دانستند و از آنها محافظت کردند.»
معاون میراث فرهنگی همچنین با قدردانی از ایستادگی مردم ایران، حفاظت از میراث فرهنگی را بخشی از مسئولیت ملی در برابر تاریخ و هویت کشور دانست و گفت که صیانت از آثار تاریخی باید در کنار حفاظت از سرمایههای انسانی و فرهنگی ایران مورد توجه قرار گیرد.
راز ماندگاری ایران در زبان و فرهنگ فارسی
دارابی در ادامه سخنان خود به شعار پنجمین دوره آیین نکوداشت چهرههای ماندگار میراث فرهنگی، یعنی «ایران، خانه خوبان» اشاره کرد و این پرسش را مطرح کرد که راز بقای ایرانیگری در طول تاریخ و پس از حمله اقوام و قدرتهای مختلف به ایران چه بوده است.
او پاسخ این پرسش را در قدرت فرهنگی ایران و زبان فارسی دانست و گفت: «قدرت دینی و فرهنگی ایران و زبان فارسی، این شاهکار تاریخی را خلق کرده است.»
قائممقام وزیر میراث فرهنگی با اشاره به جایگاه آثار ادبی فارسی افزود: شاهنامه فردوسی، غزلهای سعدی و حافظ، قصاید فرخی، منوچهری و انوری، اشعار عرفانی مولوی و عطار و همچنین مثنوی نظامی، از مهمترین عناصر تداوم ایرانیگری و هویت فرهنگی ایرانیان بودهاند.
او زبان فارسی را یکی از ارکان مهم انسجام فرهنگی ایران دانست و گفت این زبان از قرن دهم به زبان اداری و فرهنگ ادبی و از قرن یازدهم به زبان علم و فلسفه تبدیل شد. به گفته دارابی، پس از ورود اسلام نیز اسلام و زبان فارسی به دو اصل مهم در وحدت ملی و انسجام اجتماعی ایرانیان تبدیل شدند.
قنات؛ بخشی از میراث تمدنی ایران
دارابی در بخش دیگری از سخنان خود، میراث ایرانی را محدود به آثار ادبی و بناهای تاریخی ندانست و به نظامهای سنتی کشاورزی و آبرسانی نیز اشاره کرد.
او با اشاره به نظام قنات گفت: فرهنگ ممتاز ایرانی در روشهای کشاورزی، بهویژه نظام قنات که امکان توزیع آبهای زیرزمینی در فاصلههای دور را فراهم میکرد، نقش مهمی در تابآوری و پایداری ایرانیان داشته است.
به گفته او، تبارها و خاندانهای بزرگ ایرانی که در عمران، آبادانی و توسعه کشور نقش داشتند نیز بخشی از همین میراث تاریخی به شمار میروند و مجموعه این عوامل را میتوان از رازهای ماندگاری فرهنگ ایرانی دانست.
تأکید بر حفظ میراث تاریخی و زبان فارسی
معاون میراث فرهنگی همچنین با اشاره به دیدگاههای امام و رهبر شهید جمهوری اسلامی ایران درباره زبان فارسی و میراث فرهنگی، بر ضرورت حفظ و صیانت از آثار تاریخی و فرهنگی تأکید کرد.
او با اشاره به جایگاه فردوسی، نظامی، مولوی، حافظ، سعدی و بیدل در ادبیات فارسی گفت این چهرهها قلههای زبان و شعر فارسی هستند و شناخت آثار آنان برای تداوم هویت فرهنگی ایران اهمیت دارد.
دارابی در ادامه، ایران را «امپراتوری عقل و خرد» توصیف کرد و حفظ میراث فرهنگی و ادبی کشور را لازمه تداوم این هویت دانست.
مفاخر میراث فرهنگی؛ سرمایههای راهبردی
قائممقام وزیر میراث فرهنگی در بخش دیگری از سخنان خود، فلسفه برگزاری آیین نکوداشت چهرههای ماندگار را فراتر از یک مراسم تقدیر دانست و گفت پیشکسوتان میراث فرهنگی، سرمایههای راهبردی کشور برای انتقال دانش و پاسداری از هویت ملی هستند.
او افزود اگر قرار است از انتقال تجربه و حافظه تاریخی ملت و همچنین مردمیسازی و اجتماعیشدن میراث فرهنگی سخن گفته شود، یکی از راههای تحقق آن، در صدر نشاندن مفاخر میراث فرهنگی و تکریم جایگاه آنان است.
دارابی تأکید کرد بزرگداشت مفاخر میراث فرهنگی میتواند به جلوگیری از انقطاع نسلی و انتقال دانش و تجربه زیستی به نسل امروز و فردا کمک کند.
او همچنین سنتها، آداب و رسوم را که بخش مهمی از میراث ناملموس و معنوی ایران را تشکیل میدهند، نیازمند همین رویکرد دانست و گفت تکریم بزرگان، ریشه در سنتهای ایرانی و آموزههای اخلاقی و دینی دارد.
تجلیل از مفاخر زبان و ادب فارسی
دارابی با اشاره به برگزاری پنجمین دوره این آیین گفت برای نخستینبار در این دوره، بخش تجلیل ویژه از مفاخر حوزه زبان و ادب فارسی نیز به این آیین اضافه شده است.
او این اقدام را «درست، بهجا و ارزنده» توصیف کرد و گفت توجه به چهرههای ماندگار حوزه زبان و ادب فارسی باید در کنار توجه به سایر مفاخر میراث فرهنگی دنبال شود.
قائممقام وزیر میراث فرهنگی در پایان با تأکید بر نقش این آیینها در پاسداشت تاریخ و تمدن ایران، تجلیل از مفاخر را تجلیل از «تاریخ، تمدن، هویت و اصالت درخشان ملت بزرگ ایران» دانست و بر ضرورت تداوم این سنت تأکید کرد.
در ادامه غلامعلی حدادعادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با قدردانی از وزیر میراث فرهنگی و برگزارکنندگان این آیین، سخنان خود را با موضوع فرهنگ و فرهنگ ایران آغاز کرد و گفت قصد ندارد تعریف تازهای از فرهنگ ارائه دهد، اما برای فهم بهتر این مفهوم میتوان فرهنگ را برای جامعه به منزله شخصیت برای فرد دانست؛ همانطور که هر فرد به واسطه شخصیت خود هویت و تمایز پیدا میکند، ملتها نیز به واسطه فرهنگشان از یکدیگر متمایز میشوند.
او با تشریح عناصر شکلدهنده شخصیت انسان توضیح داد که حافظه، عادت، زبان، ذوق، آگاهی، ادراک، حیرت و دستورزی از جمله مؤلفههایی هستند که میتوان آنها را در سطح جامعه نیز مشاهده کرد. به گفته حدادعادل، همانطور که انسان حافظه دارد، جامعه نیز تاریخ دارد و تاریخ را میتوان حافظه جمعی یک ملت دانست. همچنین عادتهای فردی در جامعه به شکل سنتها ظهور پیدا میکنند؛ سنتهایی که افراد معمولاً بدون آنکه هر بار درباره آنها تصمیمگیری کنند، مطابق آنها رفتار میکنند.
حدادعادل زبان را یکی دیگر از عناصر مهم شخصیت انسان دانست و گفت هر ملت زبان و ادبیات خاص خود را دارد. او علم را نیز از عناصر فرهنگ جوامع دانست و آگاهی و ادراک را در سطح فردی متناظر با آن عنوان کرد. همچنین حیرت و پرسشگری را زمینهساز فلسفه و دستورزی و تولید را زمینهای برای شکلگیری فناوری دانست.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی در ادامه با اشاره به دشواری خودآگاهی فرهنگی گفت انسان زمانی که درون یک فرهنگ زندگی میکند، ممکن است بهسادگی متوجه حضور و اهمیت آن نشود و معمولاً با فاصله گرفتن از فرهنگ است که امکان شناخت و درک آن فراهم میشود. او در این زمینه با اشاره به تمثیل ماهی و آب گفت همانطور که ماهی تمام عمر در آب زندگی میکند و ممکن است نداند آب چیست، انسان نیز تا زمانی که درون فرهنگ خود قرار دارد، لزوماً نسبت به آن خودآگاهی ندارد؛ در حالی که بدون آن فرهنگ، حیات او امکانپذیر نیست.
او همچنین با اشاره به تعبیری از رهبر شهید درباره فرهنگ، آن را به هوا تشبیه کرد و گفت تا زمانی که هوا سالم و شرایط آن طبیعی است، انسان کمتر به وجود آن توجه میکند، اما هنگامی که در هواپیما اختلالی در فشار یا کیفیت هوا ایجاد شود، تازه متوجه میشود که هوا تا چه اندازه برای زندگی ضروری است.
حدادعادل در ادامه با تأکید بر جایگاه فرهنگ ایران گفت ملت ایران به فرهنگی تعلق دارد که در جهان شناخته شده است و از جمله معدود ملتهای بزرگ جهان به شمار میرود که توانسته در طول چند هزار سال، استمرار هویت خود را حفظ کند. او اظهار کرد: «اقتدار حقیقی این ملت، اقتدار فرهنگی است» و شایستگی هر ملتی را باید در ارزشهای فرهنگی آن جستوجو کرد.
او با اشاره به تفاوت میان قدرت مادی و اقتدار فرهنگی افزود ممکن است کشوری مانند آمریکا از سلاحها و ابزارهای کشنده فراوانی برخوردار باشد، اما برخورداری از چنین قدرتی الزاماً به معنای داشتن همان میزان احترام و محبوبیت در جهان نیست. به گفته حدادعادل، آنچه شایستگی و جایگاه ملت ایران را شکل داده، ارزشهای فرهنگی آن است.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی سپس به مجموعه سخنرانیهایی که حدود ۲۰ سال پیش در دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران با عنوان «فرهنگ ایران» ارائه کرده بود اشاره کرد و گفت در آن جلسات تلاش کرده است عناصر مختلف فرهنگ ایرانی را مورد بررسی قرار دهد. او «سفره ایرانی» را یکی از موضوعات این مجموعه عنوان کرد و گفت غذا و سفره نیز بخشی از فرهنگ یک ملت است.
حدادعادل قنات را یکی دیگر از جلوههای مهم تمدن ایرانی دانست و با اشاره به قنات قصبه گناباد گفت ایرانیان در گذشته با ابزارهایی بسیار ابتدایی، تونلهایی طولانی در زیر زمین ایجاد میکردند تا آب را از کوهستان به دشت برسانند. او این اقدام را با توجه به امکانات و ابزارهای محدود آن دوران، شگفتانگیز توصیف کرد و گفت استمرار جریان آب در طول سال و طراحی مسیر قناتها، نشاندهنده دانش و توانایی ایرانیان در مدیریت منابع آب بوده است.
او با اشاره به شمار بالای قناتهای موجود در ایران، این سازهها را یکی از «معجزات تاریخ ایران» دانست و گفت قنات تنها یک شیوه آبرسانی نیست، بلکه بخشی از میراث فرهنگی و تمدنی ایرانیان است.
حدادعادل در ادامه فرش ایرانی، بازارهای ایران، معماری بازار و شیوه زندگی در بازار را نیز از دیگر عناصر فرهنگ ایرانی برشمرد و به بازیها، جشنها، علم، نوروز، عاشورا و کتاب اشاره کرد و گفت هر یک از این عناصر بخشی از تصویر بزرگ فرهنگ ایران را شکل میدهند.

او در ادامه زبان و ادبیات فارسی را یکی از مهمترین مظاهر فرهنگ ایرانی و اسلامی دانست و با اشاره به مسئولیت خود در فرهنگستان زبان و ادب فارسی گفت زبان فارسی بیش از هر عنصر دیگری میتواند آینه فرهنگ ایرانی و اسلامی باشد.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی همچنین با اشاره به دیدگاه نیچه درباره فرهنگ گفت این فیلسوف، فرهنگ را «وحدت سبک هنرهای مختلف» میدانست؛ به این معنا که در یک جامعه فرهنگی، انسان میتواند در موسیقی، خوشنویسی، نقاشی و دیگر شاخههای هنری، جلوههایی از یک روح مشترک را مشاهده کند.
حدادعادل در پایان تأکید کرد که در عناصر مختلف فرهنگ ایرانی، از سفره و معماری و موسیقی گرفته تا بازار، کتاب و هنر، میتوان نوعی وحدت و زیبایی مشترک را مشاهده کرد؛ مجموعهای که به باور او، نشاندهنده عمق و استمرار فرهنگ ایران در طول تاریخ است.
در ادامه پنجمین آیین نکوداشت چهرههای ماندگار میراث فرهنگی، سیدرضا صالحیامیری، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، با ادای احترام به شهدای ایران، بهویژه شهدای جنگ ۱۲ روزه، سخنان خود را با یادآوری جایگاه کسانی آغاز کرد که برای حفظ امنیت، شرافت و عزت کشور جان خود را فدا کردند.

یاد شهیده زهرا حدادعادل
صالحیامیری در این مراسم با اشاره به حضور غلامعلی حدادعادل و خانواده او، از دختر شهید او، زهرا حدادعادل، یاد کرد و او را سرمایهای گرانقدر برای جامعه علمی ایران دانست. او گفت زهرا حدادعادل در فضای دانشگاهی از دانش، فضیلت، علم، ادب و اخلاق برخوردار بود و با وجود جایگاه علمی و خانوادگی خود، تلاش میکرد مانند دیگر دانشجویان زندگی و رفتار کند و خود را در جمع متمایز نشان ندهد.
وزیر میراث فرهنگی با اشاره به خاطره خود از حضور او در محیط دانشگاه گفت مدت زیادی در کنار زهرا حدادعادل در یک مجموعه بوده، اما از هویت و جایگاه علمی او اطلاع نداشته است. به گفته او، برخی استادان نیز گفته بودند که تا پایان ترم او را به عنوان چهرهای با آن جایگاه علمی و خانوادگی نشناخته بودند.
صالحیامیری با تأکید بر دشواری کسب رتبههای عالی در فضای رقابتی علمی، نگاههایی را که میان هویت سیاسی و توان علمی افراد تفکیک قائل میشوند، نادرست دانست و گفت زهرا حدادعادل شخصیتی علمی، بافضیلت، دانشمند و اخلاقمدار بود.
فرهنگ، عامل انسجام جامعه
وزیر میراث فرهنگی در ادامه سخنان خود به موضوع فرهنگ پرداخت و با تکمیل مباحث مطرحشده از سوی غلامعلی حدادعادل گفت باید پرسید چرا جامعه ایران نسبت به فرهنگ، میراث و ارزشهای ملی و ایرانی خود حساس است و چرا بزرگان و فرهیختگان حوزههای مختلف فرهنگ، هنر، شعر، میراث، خط، نقاشی و سینما در چنین مراسمی کنار یکدیگر قرار گرفتهاند.
او دلبستگی به ایران و وابستگی به اسلام را از وجوه مشترک این جامعه دانست و زبان فارسی را نیز یکی از ستونهای پایدار تداوم حیات ایران معرفی کرد.
صالحیامیری فرهنگ را دارای ثمرات مختلف دانست و نخستین ثمره آن را «انسجامبخشی» عنوان کرد؛ انسجامی که به گفته او دلهای انسانها را به یکدیگر نزدیک میکند و زمینهساز همزبانی، همدلی، همنوایی و همدردی میشود.
او با اشاره به کاربرد مفهوم «فرهنگ» درباره افراد گفت هنگامی که فردی را «بافرهنگ» یا «فرهیخته» مینامیم، در واقع به مجموعهای از ویژگیهای شخصیتی و اجتماعی او اشاره داریم. به باور وزیر میراث فرهنگی، همین ویژگی در مقیاس جامعه نیز وجود دارد و فرهنگ میتواند شخصیتآفرین باشد.
هویت؛ یکی از ثمرات فرهنگ
صالحیامیری هویتبخشی را یکی دیگر از ثمرات فرهنگ دانست و گفت هویت، ارزشهای بنیادی جامعه و ستون اصلی آن است. او تأکید کرد هنگامی که از هویت سخن میگوییم، در واقع از ایران، اسلام، مشاهیر و زبان فارسی سخن گفتهایم.
وزیر میراث فرهنگی با اشاره به جایگاه چهرههایی مانند سعدی و مولانا گفت این شخصیتها بخشی از هویت ایرانی هستند و زبان فارسی نیز یکی از اصلیترین عناصر شکلدهنده این هویت است.
او در همین زمینه از راهاندازی بنیاد سعدی با مسئولیت غلامعلی حدادعادل قدردانی کرد و گفت فعالیت این بنیاد در کشورهای مختلف، از روسیه و کشورهای حوزه خلیج فارس تا اروپا و چین، در زمینه آموزش زبان فارسی، اقدامی بزرگ و ارزشمند است.
فرهنگ و سازگاری اجتماعی
صالحیامیری «سازگاری اجتماعی» را سومین موضوع مورد توجه خود دانست و گفت مفاهیمی مانند عاطفه، انسانیت و اخلاق در میان ایرانیان، ریشه در فرهنگ ایرانی دارند.
او فرهنگ را «روح یک ملت» توصیف کرد و گفت فرهنگ همچون چشمهای جوشان است که انسانهای تشنه در مسیر حرکت خود میتوانند از آن سیراب شوند.
وزیر میراث فرهنگی همچنین با اشاره به تعبیر «اکسیژن» برای فرهنگ، تأکید کرد که فرهنگ برای حیات اجتماعی ضروری است و فقدان آن میتواند به فقدان حیات اجتماعی منجر شود.
میراث فرهنگی فقط بنا و موزه نیست
صالحیامیری در بخش دیگری از سخنان خود، نگاه محدود به مفهوم میراث فرهنگی را مورد انتقاد قرار داد و گفت میراث تنها شامل ۱۴ هزار بنا، ۲۳ هزار محوطه تاریخی، ۸۳۰ موزه و میلیونها اثر و شیء تاریخی در سراسر کشور نیست.
او با اشاره به مجموعه باغموزه سعدآباد گفت در این مجموعه بیش از ۲۲۰ هزار اثر ارزشمند میراثی نگهداری و صیانت میشود و این آثار را باید «جسم میراث» دانست.
به گفته وزیر میراث فرهنگی، «روح میراث» پیشکسوتان و چهرههای ماندگاری هستند که سالها برای شناخت، حفاظت، مرمت و انتقال میراث فرهنگی ایران تلاش کردهاند.

«ایران، خانه خوبان» و صاحبان این خانه
صالحیامیری با اشاره به شعار پنجمین دوره آیین نکوداشت چهرههای ماندگار میراث فرهنگی، یعنی «ایران، خانه خوبان»، گفت باید به این پرسش پاسخ داد که صاحبان این خانه چه کسانی هستند.
او در پاسخ به این پرسش، چهرههای ماندگار، پیشکسوتان، باستانشناسان، مرمتگران، مردمشناسان و همه کسانی را که برای صیانت و مرمت میراث ایران تلاش میکنند، صاحبان واقعی این خانه دانست.
وزیر میراث فرهنگی تأکید کرد ایران فراتر از ۴۳ هزار بنای ثبت ملی، بیش از یک میلیون اثر تاریخی و بیش از ۳۰ اثر ثبت جهانی، سرمایههای انسانی ارزشمندی دارد که حافظان این خانه هستند و بدون حضور آنها، میراث ایران نمیتواند ماندگار بماند.
او درباره شیوه انتخاب چهرههای ماندگار نیز توضیح داد که این انتخاب دائمی نیست و هر سال بر اساس شاخصهای کارشناسی، تعدادی از چهرههای برجسته انتخاب و مورد تجلیل قرار میگیرند.
میراثداران ایران
صالحیامیری گفت از علی دارابی خواسته است که در کنار میراثبانان و پیشکسوتان حوزه میراث فرهنگی، افرادی که در شعر و ادب، زبان، هنر، فرهنگ و سینما نیز نقشآفرین بودهاند، مورد توجه قرار گیرند؛ چراکه این افراد نیز بخشی از میراثداران ایران هستند.
او سپس به معرفی چهرههای مورد تجلیل این دوره پرداخت و گفت در این مراسم از زندهیاد دکتر شهریار عدل، ایرانشناس برجسته، تقدیر خواهد شد؛ پژوهشگری که به گفته او پروندههای چغازنبیل، تختجمشید و میدان امام اصفهان در سال ۱۳۵۷، بخشی از اعتبار خود را مدیون تلاشهای او هستند.
صالحیامیری همچنین از زندهیاد دکتر عزتالله نگهبان به عنوان «پدر باستانشناسی ایران» و یکی از پایهگذاران باستانشناسی نوین کشور یاد کرد.
او از سیمین لکپور، از زنان شاخص مطالعات میدانی باستانشناسی ایران، محمدرضا خلعتبری، از باستانشناسان شناختهشده و کاوشگر محوطههای تاریخی گیلان و مازندران، کلانتر کاشی، از چهرههای مؤثر در حوزه حقوقی و تدوین اساسنامه سازمان میراث فرهنگی، و سعید عریان، پژوهشگر حوزه کتیبههای پیش از اسلام و نخستین رئیس پژوهشکده زبان و گویش سازمان میراث فرهنگی، نیز به عنوان دیگر چهرههای مورد تجلیل این دوره نام برد.
حدادعادل و گسترش زبان فارسی
وزیر میراث فرهنگی در ادامه از غلامعلی حدادعادل به عنوان یکی دیگر از شخصیتهای ممتاز مورد تجلیل این دوره نام برد و به فعالیتهای او در فرهنگستان زبان و ادب فارسی و بنیاد سعدی اشاره کرد.
صالحیامیری حدادعادل را از شخصیتهای مؤثر در توسعه زبان فارسی در شرایط حاضر دانست و تأکید کرد مسیری که برای گسترش و پاسداشت زبان فارسی آغاز شده است، باید با جدیت ادامه پیدا کند.
او هدف دیگر این آیین را انتقال پیام به نسل جوان دانست؛ اینکه تلاش، عشق و مسئولیتپذیری در حوزه فرهنگ و میراث میتواند در نهایت به قرار گرفتن آنها در میان چهرههای ماندگار ایران منجر شود.
ایران را باید با فرهنگ و میراث شناخت
صالحیامیری در پایان با تأکید بر اهمیت فرهنگ و میراث در معرفی ایران به جهان گفت اگر قرار است ایران سربلند و بزرگ باقی بماند و پرچم ایران در جهان برافراشته شود، این امر تنها از مسیر نفت، پتروشیمی و فولاد محقق نمیشود.
او تأکید کرد جهان باید ایران را از زاویه میراث، تاریخ، فرهنگ، ادب، سینما و زبان فارسی بشناسد؛ حوزههایی که به باور او سرمایههای اصلی هویت و اقتدار فرهنگی ایران را شکل میدهند.

تجلیل از چهرههای ماندگار در حضور اهالی فرهنگ و هنر
در بخش پایانی پنجمین آیین نکوداشت چهرههای ماندگار میراث فرهنگی، از زندهیاد دکتر شهریار عدل، ایرانشناس و پژوهشگر برجسته میراث فرهنگی و تاریخ ایران، زندهیاد دکتر عزتالله نگهبان، باستانشناس برجسته و از بنیانگذاران باستانشناسی نوین ایران، دکتر سعید عریان، پژوهشگر و متخصص کتیبهها و زبانهای ایران باستان، دکتر غلامعلی حدادعادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی و رئیس بنیاد سعدی، دکتر محمدرضا خلعتبری، باستانشناس و پژوهشگر میراث فرهنگی، دکتر سیمین لکپور، باستانشناس و از چهرههای فعال مطالعات میدانی باستانشناسی و منوچهر کلانتری کاشی، حقوقدان و از چهرههای مؤثر در حوزه حقوق میراث فرهنگی، تجلیل شد.
این مراسم با حضور سیدرضا صالحیامیری، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، علی دارابی، قائممقام وزیر و معاون میراث فرهنگی، غلامعلی حدادعادل، جمعی از استادان و پیشکسوتان حوزه میراث فرهنگی، باستانشناسان، پژوهشگران و چهرههای فرهنگی و هنری برگزار شد و از تلاشهای این چهرهها در پاسداری از میراث فرهنگی، تاریخی و زبانی ایران تقدیر به عمل آمد.

در ادامه، آیین رونمایی از تمبر پنجمین آیین نکوداشت چهرههای ماندگار میراث فرهنگی با حضور جمعی از استادان، هنرمندان و مهمانان برگزار شد و حاضران در کنار چهرههای ماندگار برای ثبت این لحظه عکس یادگاری گرفتند.
در پایان نیز محمد معتمدی با اجرای سرود «ای ایران»، مراسم را به پایان رساند.