
مهدیه مالکی/صبا: در روزهایی که سینمای ایران با بحران کاهش مخاطب و تکرار فرمولهای تجاری مواجه است، فیلم «تهران کنارت» تبدیل به یکی از بحثبرانگیزترین آثار روی پرده شده؛ فیلمی که از توقیف طولانیمدت تا حاشیههای تبلیغاتی و کمپینهای رسانهای، مسیری پرتنش را پشت سر گذاشته و حالا بیش از آنکه صرفاً یک اثر سینمایی باشد، به نمونهای از تقابل سلیقه فرهنگی، سیاستگذاری نظارتی و تغییر ذائقه نسل جوان تبدیل شده است.
«تهران کنارت» ساخته علی بهراد پس از حدود دو سال توقیف، سرانجام مجوز اکران گرفت و نمایش خود را در شرایطی آغاز کرد که سینمای ایران یکی از کمرونقترین دورههای خود را تجربه میکند. با این حال فیلم خیلی زود توانست در میان آثار پرفروش قرار بگیرد؛ موفقیتی که همزمان با موج تازهای از حاشیهها همراه شد.
انتشار تیزر فیلم با صدای خواننده خارجی، بار دیگر موضوع استفاده از هنرمندان خارجنشین در تبلیغات و تولیدات فرهنگی را به جریان انداخت؛ مسئلهای که در سالهای اخیر بارها درباره برخی فیلمها و آثار شبکه نمایش خانگی مطرح شده و هر بار واکنشهای گستردهای به همراه داشته است.
در فضای مجازی، بخشی از انتقادها متوجه این پرسش بود که چگونه فیلمی که برای مدت طولانی امکان اکران نداشته، حالا با چنین شیوه تبلیغاتی روی پرده رفته است. همین مسئله دوباره بحث درباره چارچوبهای نظارت فرهنگی و نحوه اجرای آن را پررنگ کرد؛ بحثی که سالهاست از پوسترها و تبلیغات گرفته تا همکاری با برخی چهرهها، یکی از چالشهای اصلی حوزه فرهنگ و هنر به شمار میرود.

همزمان، کمپینی رسانهای برای توقیف دوباره فیلم نیز شکل گرفت؛ موضوعی که واکنش مستقیم کارگردان اثر را به همراه داشت. بهراد در گفتوگوهای اخیر خود تاکید کرده که «تهران کنارت» تلاشی برای بازگرداندن نسل جوان به سالنهای سینما بوده؛ نسلی که به گفته او، دیگر ارتباطی با بخش مهمی از کمدیهای رایج سینمای ایران برقرار نمیکند و بیشتر با محصولات پلتفرمهایی چون Netflix و HBO در ارتباط است.
او معتقد است مخاطبان جوان به دنبال تجربهای نزدیکتر به زیست و دغدغههای خود هستند و «تهران کنارت» تلاش کرده همین خلأ را پر کند. به گفته بهراد، بازخورد اصلی فیلم از سوی جوانانی بوده که مدتها از سینما فاصله گرفته بودند اما حالا با اثری مواجه شدهاند که برایشان «تازگی» دارد.
فیلم تازه بهراد در ادامه مسیر بینالمللی او ساخته شده است؛ کارگردانی که نخستین فیلمش «تصور» با بازی لیلا حاتمی و مهرداد صدیقیان در بخش هفته منتقدان جشنواره جشنواره فیلم کن به نمایش درآمد و دومین فیلمش نیز در جشنواره جشنواره فیلم کارلووی واری حضور داشت؛ اما با وجود این سابقه، برای اکران داخلی مسیر دشواری را طی کرد.
«تهران کنارت» حالا به نمونهای از وضعیت امروز سینمای ایران تبدیل شده است؛ جایی که برخی فیلمها پیش از آنکه با کیفیت یا روایتشان شناخته شوند، با حواشی پیرامونی خبرساز میشوند. از سوی دیگر، استقبال بخشی از مخاطبان جوان از این فیلم نشان میدهد شکاف میان سلیقه نسل جدید و جریان غالب تولیدات سینمایی روزبهروز عمیقتر میشود.
شاید مهمترین پرسشی که حواشی «تهران کنارت» دوباره مطرح کرده، این باشد که آیا سینمای ایران میتواند میان حفظ چارچوبهای رسمی و پاسخ به نیازهای نسل تازه مخاطبان تعادلی پیدا کند یا نه؛ پرسشی که پاسخ آن، فقط به سرنوشت یک فیلم محدود نخواهد ماند.