مهدیه مالکی/صبا: در روزهایی که انیمیشن‌های لگویی و مینیون ها به‌ویژه میان جوانان غربی فراگیر شده‌اند، محمد خیراندیش، انیمیشن‌ساز، درباره دلایل این محبوبیت توضیح می‌دهد، او می‌گوید: دلیل اصلی فراگیری این آثار، اجرای تمیز، برخورداری از موضوعات داغ و روز، و البته لحن خاص و جذابی است که برای روایت انتخاب شده است به گفته او، همین ترکیب باعث شد انیمیشنی که درباره «جنگ تحمیلی سوم» توسط جوانان ایرانی ساخته شد نیز در میان مخاطبان خارجی به شکل غیرمنتظره‌ای محبوب شود.

خیراندیش در پاسخ به اینکه نوستالژی اسباب‌بازی‌های لگو موجب دیده شدن این انمیشین شده است یا موضوع روز و طنزی که موضوع را بیان می کند گفت: به نظرم هر دو عامل نقش دارد؛ هم پیشینه ذهنی جذاب لگو برای مخاطب و هم داستان‌پردازی و طنزی که در این انیمیشن‌ها به کار می‌رود، لگو از قبل برای ذهن مخاطب آشناست و همین جذابیت اولیه ایجاد می‌کند، اما محتوای روز و بیان دقیق و تمیز مسائل، عنصر موفقیت را کامل می‌کند.

او درباره تفاوت فنی این سبک نیز توضیح می‌دهد: تولید انیمیشن‌های لگویی نسبت به سبک‌های دیگر از نظر اجرا متفاوت است. هرچند اساس طراحی لگویی قبلاً در انیمیشن‌های مطرح دنیا استفاده شده، اما امروز یک تفاوت مهم اضافه شده: استفاده از هوش مصنوعی که سرعت واکنش به رویدادها را به‌شدت بالا برده و همین باعث شده این گونه انیمیشن‌ها به سرعت تولید و منتشر شوند و بازخورد بگیرند.

این انیمیشن‌ساز درباره ماندگاری یا مقطعی بودن محبوبیت این موج نیز نظر خود را مطرح می‌کند: معمولاً چیزهایی که خیلی سریع ترند می‌شوند، به همان سرعت هم از چشم می‌افتند و این ویژگی چنین مدهایی است. اوج استفاده از این موج باید همین حالا باشد، چون معمولاً عمر فراگیری‌های ناگهانی کوتاه است.

درباره اینکه چگونه به ذهن سازندگان جوان ایرانی رسیده که حادثه را به شکل لگویی طراحی کنند، توضیح می‌دهد: این انیمیشن اساساً از نمونه‌هایی الهام گرفته‌اند که قبلاً در دنیا ساخته شده و گرافیک و طراحی این سبک پیش از این در چند انیمیشن خارجی وجود داشته و عملاً نوعی برداشت یا الهام‌گیری است و اما اصل نکته این است که هوش مصنوعی اجرای این سبک را بسیار آسان کرده و همین موضوع جوانان ما را به سمت این ایده سوق داده است.

خیراندیش با اشاره به اینکه نقطه خلاقیت اصلی این آثار در «مچ کردن موضوع روز با قالب لگویی» است، توضیح می‌دهد: مهم‌ترین کاری که در این پروژه‌ها انجام شده، همین هماهنگ‌سازی هوشمندانه بین موضوع و سبک است، البته شرکت‌های خارجی پیش‌تر چنین آثاری تولید کرده بودند، اما خلاقیتی که امروز در نمونه‌های جدید دیده می‌شود، ترکیب موضوعات تازه با طنز، ریتم تند و موسیقی جذاب به‌ویژه موسیقی رپ است؛ عناصری که باعث می‌شود این انیمیشن‌ها حال‌وهوای متفاوت و پرانرژی پیدا کنند.

او ادامه می‌دهد: مهم‌ترین چیزی که این انیمیشن‌ها به نمایش می‌گذارند، قدرت رسانه است. اگر مدیران ما نگاه دقیق‌تری به کارکرد رسانه‌ها داشته باشند، متوجه می‌شوند که رسانه با چه سازوکاری اثر می‌گذارد و چطور می‌تواند جریان‌سازی کند و سخت‌گیری‌هایی که در مسیر تولید رسمی وجود دارد از جمله دریافت مجوز و جزئی‌نگری بیش از حد یا ایرادهای متعدد معمولاً به جذابیت و لحن اثر آسیب می‌زند، اما وقتی کاری خودجوش و بدون این فشارها شکل می‌گیرد، همان‌طور که در این نمونه‌ها دیده‌ایم، محصول نهایی می‌تواند جذابیت زیادی برای مخاطب پیدا کند.

خیراندیش درباره اینکه چطور چنین انیمیشن‌هایی هم برای نوجوانان و جوانان جذاب است و هم برای بزرگسالان، توضیح می‌دهد: وقتی یک جریان رسانه‌ای غالب در دنیا وجود دارد و شما با ساده‌ترین اما جذاب‌ترین شیوه با آن جریان گفت‌وگو یا مقابله می‌کنید، طبیعی است که توجه زیادی جلب شود. برای مخاطبان جوان، این نوع روایت شبیه نوعی قهرمانی است؛ انگار اثری ایستاده و با زبان طنز و خلاقیت به جریان غالب پاسخ می‌دهد.

او ادامه می‌دهد: ایران همیشه در طنزپردازی، شوخ‌طبعی و بازی با فرم مهارت داشته است این در حالی است که نوجوانان و جوانان امروز به شدت در معرض آثار خارجی از انیمیشن‌ها و انیمه گرفته تا آثار کمپانی‌های بزرگ قرار دارند. این گسترش فرهنگی، چه آن را تهاجم بدانیم و چه نه، اگر نادیده گرفته شود می‌تواند به ضرر ما تمام شود. به همین دلیل، توجه به تولیدات رسانه‌ای نوآورانه ضروری است تا بتوانیم در این فضای گسترده حرفی برای گفتن داشته باشیم.

خیراندیش در ادامه با اشاره به وقایع اخیر، تأکید می‌کند که همین جنگ نشان داد انیمیشن چقدر کارکرد جدی و مهم دارد و  این گروهی که چنین اثری ساختند خودجوش بودند، اما اولین جایی که همیشه در شرایط اقتصادی ضربه می‌خورد، بودجه انیمیشن است، در همان جنگ ۱۲ روزه، به محض اینکه اقتصاد دچار نوسان شد، بودجه تولیدات انیمیشنی به شدت کاهش پیدا کرد و بسیاری از سفارش‌ها متوقف شد.

او ادامه می‌دهد: من کاملاً می‌فهمم که وقتی کشور وارد فاز اقتصاد مقاومتی می‌شود، یک سری کالاهای غیرضروری یا لوکس از سبد هزینه‌ها حذف می‌شود، اما انیمیشن اصلاً کالای لوکس نیست؛ اتفاقاً کالایی استراتژیک است، و در بسیاری موارد حتی از کالاهای مصرفی ضروری هم اهمیت بیشتری پیدا می‌کند ولی با وجود این، سال‌ها وقتی صحبت بودجه مطرح می‌شد می‌گفتند شرایط سخت است و بودجه نداریم، و اولین بخشی که آسیب می‌دید همین حوزه بود در حالی که در جریان همین جنگ ثابت شد که انیمیشن تا چه اندازه می‌تواند کارکرد داشته باشد و حتی گاهی ضرورت انیمیشن از فیلم سینمایی رئال هم بیشتر است گرچه خیلی‌ها فکر می‌کنند انیمیشن فقط سرگرمی یا کار فانتزی است، اما امروز ثابت شده که این رسانه در مواقع حساس می‌تواند نقشی تاثیرگذار داشته باشد.

خیراندیش انیمیشن را «کالایی شدیداً استراتژیک» توصیف می‌کند و توضیح می‌دهد: تمام ابزارهای رسانه‌ای از موسیقی و فیلم گرفته تا گیم و انیمیشن، رسانه محسوب می‌شوند، اما انیمیشن ویژگی خاصی دارد؛ پیام را غیرمستقیم منتقل می‌کند، جهانی شدنش آسان‌تر است و با مخاطب بین‌المللی سریع‌تر ارتباط برقرار می‌کند. این رسانه الفبا و گرامری دارد که برای مخاطب جهانی آشناست؛ برخلاف فیلم رئال یا یک کنفرانس خبری، که ارتباط‌گیری‌شان پیچیده‌تر است و همین ویژگی انیمیشن باعث می‌شود بتوان آن را با سرعت بیشتری به سطح جهانی رساند.

او در پایان به اهمیت فعالیت رسانه‌ای حرفه‌ای اشاره می‌کند و می‌گوید: حتی مسئولان ما هم باید بیشتر به این حوزه توجه کنند. همین چند روز پیش یکی از مسئولان در یک برنامه تلویزیونی گفت که به دلیل مشغله زیاد از برخی امور فرهنگی غفلت شده است، این نشان می‌دهد که آگاهی نسبت به اهمیت رسانه باید تقویت شود تا فرصت‌های تاثیرگذاری از دست نرود.