آتشبس دو هفتهای میتواند به یک دورهٔ «بازبینی فوری» تبدیل شود؛ دورهای برای ایجاد یا تکمیل سامانهٔ ملی ارزیابی ریسک مراکز فرهنگی، برای حفاظت از آرشیوهای سینمایی و مستند، برای تهیهٔ نسخههای پشتیبان از آثار آسیبپذیر و برای اطمینان از اینکه رویدادهای فرهنگی و روند تولید در حد امکان متوقف نشود.
امیر افشارفتوحی/ دبیر روزنامه صبا، خشونت، هرجا که رخ دهد و از سوی هرکس که باشد، تنها جان انسانها را تهدید نمیکند؛ به حافظهٔ فرهنگی و به امکان روایتگری یک جامعه نیز آسیب میزند. مراکز فرهنگی، از سینماها و سالنهای نمایش گرفته تا آرشیوها و استودیوهای تولید، مکانهایی هستند که زندگی جمعی و تخیل مشترک در آن جریان دارد. آسیبدیدن این فضاها در هر حملهٔ خشونتآمیز، فراتر از تخریب چند دیوار است؛ شکستن پیوندهایی است که مردم را با هویت و روایتهای خود گره میزند.
در چنین وضعیتی، آتشبس دو هفتهای که اکنون برقرار شده است، هرچند کوتاه و ناپایدار، فرصتی مهم برای ترمیم بخشهایی از این زخمها به وجود آورده است. این وقفهٔ موقت، پیش از آنکه یک مفهوم سیاسی باشد، از منظر فرهنگی یک «زمان تنفس» است؛ زمانی که در آن میتوان دستکم بخشی از مراکز آسیبدیده را ارزیابی کرد، وضعیت هنرمندان و تولیدکنندگان محتوا را سنجید و برای حفظ آنچه باقی مانده است اقداماتی فوری انجام داد.
آتشبس، حتی اگر کوتاه باشد، اجازه میدهد که جامعه از شوک اولیه فاصله بگیرد و دوباره به ضرورت حفاظت از حافظهٔ فرهنگی خود بیندیشد.در سطح جهانی نیز چنین وقفهای یادآور یک مسئولیت مشترک است.
جامعهٔ فرهنگی بینالمللی باید روشن و بدون ابهام بر اهمیت حفاظت از اماکن فرهنگی در دوران درگیری تأکید کند و در این فرصت موقت، با ارائهٔ حمایتهای فنی، آرشیوی و معنوی در کنار هنرمندان و نهادهای فرهنگی بایستد. مستندسازی دقیق خسارتها، فراهم کردن امکان ادامهٔ فعالیت هنرمندان و کمک به احیای تدریجی فضاهای فرهنگی از اقداماتی است که میتواند در همین فاصلهای کوتاه آغاز شود.
چنین حمایتهایی نه موضعگیری سیاسی، بلکه پاسداری از میراث انسانی است.اما در داخل، نقش مدیران فرهنگی بیش از همیشه برجسته میشود. آتشبس دو هفتهای میتواند به یک دورهٔ «بازبینی فوری» تبدیل شود؛ دورهای برای ایجاد یا تکمیل سامانهٔ ملی ارزیابی ریسک مراکز فرهنگی، برای حفاظت از آرشیوهای سینمایی و مستند، برای تهیهٔ نسخههای پشتیبان از آثار آسیبپذیر و برای اطمینان از اینکه رویدادهای فرهنگی و روند تولید در حد امکان متوقف نشود.
همچنین باید فضاهای موقت برای ادامهٔ فعالیت هنرمندان فراهم شود تا جریان روایتگری و خلاقیت در روزهای ناامن کاملاً خاموش نشود. همکاری میان بدنهٔ مستقل هنری و نهادهای رسمی، در چنین دورانهایی بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد؛ زیرا بازسازی فرهنگی تنها با مشارکت و اعتماد دوطرفه ممکن است.آتشبسها همیشه کوتاهاند، اما فرهنگ به زمان بیشتری نیاز دارد.
آنچه در این دو هفته انجام میشود، میتواند سالها بر توان بازسازی فرهنگی اثر بگذارد. دیوارهای شکسته را میتوان دوباره ساخت، اما برای ترمیم زخمهای حافظهٔ جمعی، باید از همین لحظهای که خشونت مکث کرده است، استفاده کرد؛ لحظهای که هرچند کوچک، اما میتواند آغاز بازگشت امید باشد. فرهنگ خانهٔ همهٔ ماست و هر فرصتی کوتاه برای حفاظت از آن باید مغتنم شمرده شود.
Loading...