
به گزارش خبرنگار صبا، وقتی نمادها میسوزند، پیش از آنکه پارچهای در آتش خاکستر شود، باید به روایتهایی اندیشید که پیشتر در ذهنها فرو ریختهاند. صحنه آتشزدن پرچم را نمیتوان به کنشی مقطعی یا واکنشی احساسی تقلیل داد؛ این رخداد، بازتاب شکافی است که طی سالها در ساختار ارتباطی و رسانهای کشور شکل گرفته است. از دست رفتن مرجعیت خبری، تضعیف اعتماد عمومی و فاصله گرفتن روایت رسمی از تجربه زیسته مردم، اکنون خود را در قالب رفتارهایی نمادین و رادیکال نشان میدهد. این اتفاق، بیش از آنکه درباره یک نماد باشد، درباره ذهن نسلی است که احساس میکند صدایش در روایت رسمی بازتاب نمییابد. به همین منظور در ادامه یادداشتی از مسلم آقاجان زاده که در اختیار صبا گذاشته است را میخوانیم:
وقتی پرچم میسوزد یعنی روایت شکست خورده است
دیدن صحنه آتش زدن پرچم در دانشگاه فقط یک تصویر تلخ نیست؛ نشانه یک شکست عمیق در میدان روایت است.
این اتفاق را نباید صرفاً به هیجان چند دانشجو تقلیل داد. این نشانه یک فاصله است؛ فاصلهای که سالهاست در حال شکل گرفتن است.
ما مرجعیت رسانهای را از دست دادهایم.
نه فقط در میان نسل جوان؛ در میان بخش قابل توجهی از توده مردم.
رسانه رسمی دیگر برای بسیاری منبع اول خبر نیست.
وقتی جامعه برای فهم اتفاقات ابتدا به شبکههای غیررسمی و بیرونی مراجعه میکند و بعد اگر مراجعه کند سراغ روایت داخلی میآید یعنی نظم ارتباطی کشور دچار اختلال شده است.
مشکل فقط محتوا نیست مشکل اعتماد است.
وقتی روایت دیر میرسد، ناقص میرسد یا با تجربه زیسته مردم همخوان نیست، ذهن مخاطب آن را پس میزند.
در این خلأ انسانرسانهها میدان را گرفتهاند. هر گوشی یک تریبون است و هر تصویر میتواند افکار عمومی بسازد.
در چنین شرایطی طبیعی است که رفتارهای رادیکال بیشتر دیده شود.
نه به این دلیل که جامعه ذاتاً رادیکال شده بلکه چون کانال ارتباطی سالم تضعیف شده است.
واقعیت تلخ این است که بخش قابل توجهی از سرمایه اجتماعی فرسوده شده است.
سرمایه اجتماعی با دستور بازنمیگردد. با صداقت مستمر ساخته میشود و با بیاعتمادی تدریجی از بین میرود. اگر این روند ادامه یابد بازسازی آن سالها زمان خواهد برد و هزینههایش صرفاً رسانهای نخواهد بود.
سوختن پرچم زنگ خطر است.
هشداری درباره شکاف روایت و بحران مرجعیت. اگر این هشدار جدی گرفته نشود هر بحران اقتصادی یا اجتماعی میتواند به سرعت به بحران هویتی تبدیل شود و در بحران هویتی نمادها اولین هدفاند.
ما نیازمند بازسازی فوری نظام ارتباط جمعی هستیم.
بازسازیای مبتنی بر سرعت در اطلاعرسانی، صداقت در پذیرش خطا و فهم زبان نسل امروز. بدون این بازآرایی هر اقدام مقطعی اثر کوتاهمدت خواهد داشت زیرا ریشه مسئله در اعتماد و روایت است.
مسئله امروز فقط یک پرچم نیست.
مسئله ذهن نسلی است که احساس میکند روایت رسمی او را نمایندگی نمیکند. اگر این احساس اصلاح نشود فاصله بیشتر میشود و هر حادثهای میتواند به جرقهای تازه بدل شود.
این زنگ خطر را باید جدی گرفت.
برای حفظ انسجام ملی و جلوگیری از فرسایش بیشتر سرمایه اجتماعی.