مهدیه مالکی/صبا: دومین جشنواره فیلم ایثار هم اکنون در شهر تبریز در حال برگزاری است، به همین مناسبت صبا با فرهاد قائیمان دبیر هنری جشنواره به گفت و گو نشست.

فرهاد قائمیان، در مقام دبیر هنری جشنواره فیلم ایثار، مهم‌ترین چالش پیش‌روی این رویداد، کم‌رنگ بودن پشتوانه‌های پژوهشی در فرآیند تولید آثار عنوان شد. به باور او، بسیاری از فیلم‌های ارائه‌شده بیش از آن‌که حاصل تحقیق میدانی و مطالعات تاریخی، جامعه‌شناختی یا روان‌شناختی باشند، بر بازتولید الگوهای آشنا تکیه دارند؛ امری که سبب می‌شود مفهوم ایثار به سطحی شعاری یا صرفاً احساسی تقلیل یابد. از این‌رو، جشنواره برای ارتقای کیفیت آثار ناگزیر است پژوهش را به‌عنوان یک رکن جدی در مسیر ایده‌پردازی و فیلمنامه‌نویسی تثبیت کند.

وی در ادامه، با اشاره به میزان موفقیت جشنواره در معرفی روایت‌های نو و غیرکلیشه‌ای از ایثار به سینمای ایران، تأکید کرد که هرچند جشنواره فیلم ایثار گام‌هایی در جهت ارائه روایت‌های متفاوت برداشته، اما موفقیت این تلاش‌ها مستقیماً به سطح پژوهش در آثار ارائه‌شده وابسته بوده است. به گفته او، آثاری که بر پایه مطالعات دقیق از تحولات اجتماعی، تجربه‌های زیسته نسل‌های جدید و خوانش‌های بین‌رشته‌ای از مفهوم ایثار شکل گرفته‌اند، توانسته‌اند روایت‌هایی تازه و باورپذیر خلق کنند. این موضوع نشان می‌دهد که نوآوری بیش از آن‌که حاصل جسارت فرمی باشد، از پژوهش عمیق و شناخت واقعیت‌های معاصر نشأت می‌گیرد.

دبیر هنری جشنواره فیلم ایثار در پاسخ به این پرسش که چگونه می‌توان این جشنواره را از یک رویداد مقطعی به جریانی مداوم فرهنگی و اجتماعی تبدیل کرد، بر ضرورت نهادینه‌سازی پژوهش تأکید کرد. به اعتقاد او، ایجاد بانک‌های پژوهشی، حمایت از طرح‌های تحقیقاتی مرتبط با ایثار، برگزاری نشست‌های علمی و پیوند جشنواره با دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی می‌تواند زمینه تولید مستمر اندیشه و محتوا را فراهم کند. در چنین شرایطی، جشنواره نه‌تنها محلی برای نمایش فیلم، بلکه به مرجعی برای تولید دانش و گفتمان درباره ایثار در سینما و جامعه تبدیل خواهد شد.

او همچنین در تبیین تفاوت روایت ایثار در سینمای امروز با دهه‌های گذشته گفت که روایت‌های پیشین اغلب بر تجربه‌های جمعی و قهرمانان آرمانی استوار بودند، در حالی که سینمای امروز به سمت روایت‌های فردی، پیچیده و چندلایه گرایش پیدا کرده است. این تغییر رویکرد، نیازمند پژوهشی دقیق‌تر در حوزه انسان معاصر، زیست‌جهان اجتماعی و تحولات ارزشی است. به گفته او، در سینمای امروز ایثار نه یک مفهوم ثابت، بلکه پدیده‌ای سیال و قابل تفسیر است که بدون تحقیق و شناخت عمیق، امکان بازنمایی صادقانه و مؤثر آن وجود ندارد.