
به گزارش صبا، محمدعلی رخشانی صابر، مستندساز، درباره اثر تازه خود که متقاضی حضور در جشنواره «سینماحقیقت» است، گفت: فیلم《چهار فصل زندگی》را با این دغدغه ساختم که اثری خلق کنم که خودم آن را دوست داشته باشم. مدتی بود از فضای فیلمهایی که پیشتر در سیستان و بلوچستان میساختم، فاصله گرفته بودم. حال که در گیلان زندگی میکنم، ایدهای به ذهنم رسید؛ چرا که نمود فصول در این منطقه بیشتر است و میتوان ارتباطی فلسفی میان چهار فصل و چهار دوره عمر انسان یعنی کودکی، جوانی، میانسالی و پیری برقرار کرد. این دغدغه پیشتر هم در من وجود داشت، چون همیشه به ارتباط انسان با طبیعت فکر میکردم.
کارگردان مستند «گپ و تران» ادامه داد: درواقع پنداشتم میتوان از منظر انسانشناسی و قومنگاری نیز به منطقهای بکر و خاص پرداخت؛ جایی که هنوز زندگیهای سنتی و طبیعی در روستاها جریان دارد. همین شد که ایده را نوشتم و طرح آن در خانه مستند تصویب شد. باید گفت در روند تولید به این نتیجه رسیدم که چهار عنصر را نیز میتوان بهصورت غیرمستقیم در روایت مستتر کرد؛ یعنی خاک، آتش، باد و آب. سعی کردم نسخه سینمایی فیلم را در چهار اپیزود به پایان برسانم و نریشن فلسفی یا شاعرانهاش چندان در چشم نباشد. تنها در ابتدای هر اپیزود، برای معرفی آن، از زبان عناصر استفاده کردم. شاید در بخش زمستان که قسمت پایانی است، این مفهوم بیشتر نمود داشته باشد تا آن پیوند میان عناصر و شباهت عمر انسان با فصول آشکارتر شود. امیدوارم این نگاه در فیلم دیده شود.
او اضافه کرد: این مستند را بهصورت ترکیبی کار کردهام، چون شخصیتمحور است. میتوان گفت اثری اجتماعی است، اما در زیرژانرهای انسانشناسی و شاعرانه نیز میگنجد.
این مستندساز، پیام اصلی《چهار فصل زندگی》را اصلاح نگاه انسان به گذر عمر دانست و افزود: حقیقت آن است که باید با چشم دل و با دقت به جزئیات بیشتری از زندگی نگاه کنیم. باید از زیست مصرفگرای لبریز از استرس که مدرنیته و فضای مجازی برای ما ساختهاند، فاصله بگیریم و دوباره به ارتباط خودمان با زمان، تغییر فصول و گذر عمرمان فکر کنیم؛ چراکه زندگی خیلی سریع میگذرد. درواقع دوست دارم با تماشای این اثر، آدمها عمیقتر شوند، درک بهتری از زندگی پیدا کنند، سادهتر بگیرند و شاعرانهتر به گذر عمرشان نگاه کنند. من در این فیلم، با نگاهی مینیمال به موضوع پرداختهام و از گزافهگویی یا پیچیدهگویی دوری کردهام. تلاش کردم نشان دهم که ما آومیان مانند فصلها تغییر میکنیم و از کودکی به جوانی، از جوانی به میانسالی و بعد به پیری میرسیم. این روند طبیعی است، اما میتوان آن را با نوعی عرفان وجودی و حس خوب تجربه کرد، نه با درد و رنج و اضطراب. اگر آگاهانه به این تغییر نگاه کنیم، آرامتر و خوشاخلاقتر میشویم و جهان را بیشتر دوست خواهیم داشت.
رخشانی ارتباطگیری مخاطب با فیلم را مهمترین موفقیت فیلمساز دانست و گفت: همواره برای من اهمیت داشته است که اثر به دل مخاطب بنشیند.《چهار فصل زندگی》را با بودجهای نهچندان زیاد و با تلاش یک سال و اندی ساختهام. ازاینرو امیدوارم مخاطب فیلم را دوست داشته باشد، خسته نشود و پیام اثر را دریافت کند؛ چون دوست داشتن مخاطب و ارتباط او با فیلم، بزرگترین موفقیت برای یک فیلمساز است. حقیقتا برای من دیدن سالن پر از تماشاگر، ارزشمندتر از جایزه است. امیدوارم دریافت مخاطب از چهار فصل زندگی حس آرامش و نگاهی متفاوت به طبیعت و زندگی باشد؛ این برای من بزرگترین جایزه است.
این فیلمساز در ادامه، نگاه خود را به جشنواره «سینماحقیقت» چنین بیان کرد: جشنواره سینماحقیقت تخصصیترین و تنها جشنواره مستند در ایران است که خیلی خوب آغاز به کار کرد. فیلمسازها در این جشنواره رقابت سالمی دارند و این جشنواره علاوه بر معرفی آثار، باعث دیده شدن فیلمها نیز میشود. درواقع وجود چنین جشنوارهای برای فیلمساز و مخاطب بسیار مفید است. اما امیدوار هستم مشکلاتی که به لحاظ بودجه وجود دارند، رفع شوند و جشنواره تخصصیتر از همیشه برگزار شود. به هر روی جشنواره《سینماحقیقت》جشنوارهای خوب و دوستداشتنی است.
کارگردان《میمات》، با اشاره به اینکه مستندساز جویای حقیقت است، ادامه داد: امیدوارم این اتفاق که گاهی فیلمساز جایزه میگیرد اما بعد رها میشود و برای او دلزدگی ایجاد میکند، کمتر رخ بدهد. درواقع فیلمساز مستند، صرفا انگیزه مادی ندارد و همواره در پی حقیقت و واقعیت است. به عبارتی در دل مستندسازها یک قلب تپنده و نوعی جنون و عشق وجود دارد که باعث میشود در این حرفه بمانند و کار کنند.