امروز چهارشنبه, ۲۷ آبان , ۱۴۰۵ ساعت ۱۹:۱۱:۱۶
نگاهی به برنامه «هم‌کلام»؛

«هم کلام»؛ آنچه در پناه خاطره از گزند زمان مانده است

شهرام اشرف ابیانه در یادداشتی به بررسی برنامه «هم‌کلام» فرزاد فربد پرداخته؛ تلاشی برای تبدیل خاطرات هنرمندان به قصه‌هایی شنیدنی، فراتر از یک گفت‌وگوی تلویزیونی.

به گزارش صبا، روایت خاطره های چهره‌های هنر و نمایش، یک جور داستانسرایی است. منتهی باید بلد باشی مهمانت را چنان به ذوق بیاوری، که بهترین قصه‌گوی زندگی خودش باشد. یک جور قصه‌سرایی که زندگی در آن با صداها و موسیقی برای مهمان برنامه معنا پیدا کند (  مثل برنامه‌ی متفاوت حسین علیزاده، که صداهای پخش شده از ضبط ‌صوتی قدیمی نقطه‌ی شروع این قصه‌گویی است). گاهی هم از پیش‌کسوتی می‌شنویم، سواد پشتوانه‌‌ی اول یک کار هنرمند است(علی نصیریان). گاهی نیز ممکن است تنهایی حال آدمی را خوب ‌کند (محمدرضا غفاری).

گاهی نیز پیش میاید بشنوی، که کسی می‌توانست بجای اینکه بازیگر یا هنرمند بشود جانی یا قاتل شود ( در برنامه‌ی شهره سلطانی،تو گویی یک‌جور نقش بازی کردن است با آنچه زندگی پیش رویت قرار می‌دهد). گاهی نیز هر کاری میکنی زندگی برایت جفت شش نمی‌آورد ( آشا محرابی). چه خوب است که آدمی دوران کودکی شلوغ و پرماجرایی داشته باشد. طوری که خانواده طوری از دستت کلافه شود که مدام حواسشان بهت باشد، و برای همین مجبور باشی زودتر بروی مدرسه، و سال اول دبستان را دو سال با دو اسم مختلف پشت سر بگذاری، و جالب‌تر آنکه درپایان برنامه بهت بگویند هوش مصنوعی داستان زندگی توی بازیگر را با داستان فارنهایت ۴۵ ری برادبری مقایسه کرده.( رامین ناصر نصیر)

برنامه‌ی talk show هم کلام فیلم‌نت یک چنین چیزی است. نمونه‌ای که در برنامه‌ی کتاب‌باز و اکنون سروش صحت هم دیده بودیم. منتهی این‌بار مجری، خودش مترجم و آدمی اهل ادب است، که دست برقضا به راه‌اندازی  برنامه‌های این‌ چنینی علاقه دارد. شاید به نظر بیاید پدید‌آورنده و مجری برنامه، فرزاد فربد، توانایی و تسلط کسی چون سروش صحت را ندارد. مجری، اینجا بیشتر یک جور پل واسط است، تا مهمان آنچه در دل دارند بیرون بریزند. فضای استودیو شبیه کتابخانه چیده شده ( با کتابهایی از ادبیات ژانری فانتزی وعلمی تخیلی).

انگار این همه‌ی چیزی باشد که ما را به دنیای خیال کودکی پیوند می‌دهد. کاش برنامه خود را ملزم نمی‌کرد از فرمی ثابت تبعیت کند. اینکه مثلاْ گروهی موسیقی همیشه با قطعاتی برنامه را همراهی کند ( که البته چیز بدی نیست اما کار که به تکرار می‌رسد برنامه را از تازگی و طراوت می‌اندازد)، وسیالیت بیشتری درارائه‌ی آیتم‌های برنامه بود، و مثل برنامه‌های این چنیبنی به فضای استودیو محدود نمی‌ماندیم، و با استفاده از انیمیشن‌های ساده با توضیحات مهمان برنامه، دوره‌ای خاص از زندگی او بازآفرینی می‌شد. در این صورت کارگردان تلویزیونی برنامه، مدام مجبوربه استفاده از دکوپاژی ثابت نمی‌شد، و خلاقیت و تنوعی که دست‌اندرکاران برنامه در نظر داشتند، بیشتر شکل تصویری و نمایشی پیا می‌کرد. این توقع را هم البته سطح کیفی برنامه، و شناختی که از مجری و پدید‌آورنده‌‌اش داریم، ایجاد می‌کند.

همه‌ی انرژي آیتم‌های قسمت‌های مختلف برنامه روی مهمانان متمرکز شده و شانس برنامه ی هم‌کلام اینست که آدمهای درستی را برای قصه‌گویی خاطره‌های خود انتخاب کرده‌. برای مثال برنامه‌ی حسین علیزاده، به کل حال و هوای متفاوتی پیدا می‌کند. گویی همه چیز توسط استاد، به شکل نت‌های موسیقی شکل‌بندی شده. گویی حسین علیزاده در حال خلق تصنیفی از خاطره‌هایی است، که صداها برایش به ارمغان میاورند.

اگر چنین شکل ارائه‌ای نبود، هم‌کلام چیزی می‌شد مثل برنامه‌های دیگر. آن‌وقت دغدغه‌ی خود مجری ( پای دیگر این ماجرا) و علاقه‌اش به ادبیات ( با توجه به اینکه می‌دانیم خودش از مترجمان و ناشران کاربلد ادبیات ژانری است)، این اندازه به برنامه متتقل نمی‌شد. البته که فرزاد فربد شومن تلویزیونی نیست. سکوت وانتظارش برای بیرون کشیدن داستان از دهان مهمان برنامه، می‌توانست شکل کسالت‌باری پیدا کند، اگر او همیشه در چنین موقعیت ثابتی می‌ماند. ترفند مجری ظاهراْ اینست که خود را درگیر چیزی ( چون شومنی و بازیگری که مختص مجری‌های برنامه‌های این  چنینی است)، نکند. بجایش چون شکارچی‌ای به انتظار بماند و مسیر گفت‌و‌گو را هدایت کند.

ممکن است در ابتدا به نظر بیاید برنامه می‌رود از تک ‌و ‌تا بیفتد، اما صبر مجری ادیب برنامه در بیشتر اوقات جواب می‌دهد. در یک نمونه‌ی مشخص، در آیتم آشا محرابی، جای مجری و مهمان عوض می‌شود. آشا محرابی با ظرافت و فی‌البداهه، مجری را با سوألات یکباره‌اش به چالش می‌کشد. اینجاست که سواد و تجربه‌ی کاری فرزاد فربد به کارش می‌آید، و برنامه سمت و سوی تا به حال پنهان مانده‌اش را آشکار می‌کند، اینکه مجری نیز می‌توان سوی دیگر این ترازوی داستانی باشد، و همه چیز به مهمان برنامه محدود نشود.

اینجاست که ایجاد تنوع در برنامه‌های این چنینی بیش از هر زمانی به چشم می‌خورد. اینکه برنامه‌ای چنین پربار، در هر آیتم، شکل خاص خود را با مهمان دعوت شده تنظیم کند. در چنین وقتی، صورت شکلی و دکوپاژی برنامه ( که البته در شکل فعلی هم حرفه‌ای و درست اجرا شده) شکل دیگری پیدا می‌کرد.

هم‌کلام اما در همین شکل فعلی هم شب‌های خاطره‌انگیزی با مهمانان برنامه‌اش می‌سازد. چیزهایی از دل آنان بیرون می‌کشد، که در صورت یک اجرای صُلب و سخت، بعید بود بتوان بدان رسید. نمونه‌اش فاصله‌گذاری‌هایی است که با اشیاء ( چیزهایی مثل کبریت و کلاه و.. ) ایجاد شده. گونه‌ای فصل‌بندی، برای نظم و ترتیب دادن به آنچه می‌شنویم. هم‌کلام می‌توانس شوی رادیویی باشد، یا یک جور پادکست، اگر چنین ظرافت‌هایی در شکل تصویری برنامه در کار نبود. شانس مخاطبان برنامه است، که گروهی ادیب پشت تولید برنامه‌اند. انگار این سفری باشد، که خود راه ترتیب و چگونگی سفر را مشخص کند. گویی این همه‌ی چیزی باشد، که برای خلق کتاب زندگی آدمی نیاز باشد. اینکه آنها را واداری جام خاطراتشان را سرک بکشند، تا چیزی مصون مانده از دستبرد زمان از دل آن بیرون بکشند.

guest
0 نظرات
قدیمی‌ترین
تازه‌ترین بیشترین رأی

آخرین اخبار

پربازدیدها