امروز سه‌شنبه, ۲۱ مهر , ۱۴۰۵ ساعت ۰۹:۵۹:۵۳
ناصرارباب / صبا،سیدمحمدامین آقامیری، دبیر شورای عالی و رئیس مرکز ملی فضای مجازی، در نشست خبری روز سه‌شنبه ۲۱ مهرماه ۱۴۰۵، از رفع طبقه‌بندی محرمانگی سند ۳۲ بندی فضای مجازی خبر داد و اعلام کرد که این مصوبه با حذف محدودیت محرمانگی در دسترس عموم قرار خواهد گرفت. او در این نشست، ضمن تشریح سیاست‌های کشور در حوزه فضای مجازی، درباره شبکه ملی اطلاعات، حملات سایبری و جنگ شناختی، محدودیت‌های اینترنت بین‌الملل، فعالیت پلتفرم‌های خارجی و سرویس ماهواره‌ای استارلینک نیز توضیح داد.
آقامیری با تأکید بر اینکه ایران در فضای فیزیکی و مجازی به دنبال وابستگی به قدرت‌های خارجی نیست، مدعی شد توسعه زیرساخت‌های بومی و تجربه‌های به‌دست‌آمده در مدیریت بحران، توان کشور برای مقابله با حملات سایبری را افزایش داده است.
در ابتدای نشست خبری دبیر شورای عالی و رئیس مرکز ملی فضای مجازی، مجری برنامه ضمن خوشامدگویی به خبرنگاران رسانه‌های داخلی و خارجی، به اهمیت فضای مجازی و تأکیدات رهبر شهید انقلاب بر ضرورت دفاع از زیرساخت‌های سایبری کشور اشاره کرد.
در این مراسم همچنین یاد شهدای علم و فناوری، از جمله فریدون عباسی، محسن فخری‌زاده، مسعود علی‌محمدی و مجید شهریاری، و شهدای محور مقاومت، از جمله حاج قاسم سلیمانی، سیدحسن نصرالله، سیدهاشم صفی‌الدین، یحیی سنوار و صالح العاروری گرامی داشته شد.
در ادامه، از خانواده‌های سه شهید گمنام دفاع سایبری کشور، شهید کردوی، شهید شعبان‌نژاد و شهید میرمحمدی، تجلیل شد. مجری برنامه با اشاره به نقش متخصصان حوزه سایبری در حفاظت از زیرساخت‌ها و تداوم خدمات کشور در برابر حملات سایبری، از تلاش‌ها و مجاهدت‌های آنان قدردانی کرد.
پس از این مراسم، زمینه برای سخنرانی سیدمحمدامین آقامیری، دبیر شورای عالی و رئیس مرکز ملی فضای مجازی، و طرح پرسش‌های خبرنگاران فراهم شد.
سند ۳۲ بندی از محرمانگی خارج شد
دبیر شورای عالی فضای مجازی در پاسخ به پرسش درباره آخرین وضعیت مصوبه ۳۲ بندی و تسهیل دسترسی به سکوهای خارجی اظهار کرد که این مصوبه با توجه به شرایط کشور و دغدغه‌های مطرح‌شده درباره میزان استفاده از سکوهای فیلترشده تدوین شده است.
به گفته آقامیری، سیاست‌گذاری در فضای مجازی به دلیل تغییرات سریع فناوری و تحولات محیطی، نیازمند بازنگری و به‌روزرسانی مستمر است. او تشکیل شورای عالی فضای مجازی و پیگیری مسائل این حوزه خارج از روندهای سنتی قانون‌گذاری را نیز با ضرورت حفظ سرعت عمل در مواجهه با تحولات فناوری مرتبط دانست.
رئیس مرکز ملی فضای مجازی توضیح داد که پس از ارزیابی سیاست‌های موجود و برگزاری جلسات متعدد با حضور دستگاه‌های مختلف، سند ۳۲ بندی برای ایجاد سازوکارهای جدید در حوزه اقدامات ایجابی و دسترسی‌ها، در چهار مرحله به تصویب رسید.
او درباره علت محرمانه بودن این سند گفت که هنگام تصویب، برخی دستگاه‌ها نسبت به انتشار عمومی آن حساسیت داشتند؛ اما پس از بررسی‌های مرکز ملی فضای مجازی و رفع ملاحظات پیشین، طبقه‌بندی محرمانگی سند برداشته شده است.
آقامیری اعلام کرد که با انتشار عمومی این مصوبه، جزئیات و مراحل اجرای آن در دسترس عموم قرار می‌گیرد. با این حال، در اظهارات مطرح‌شده، جزئیات بندهای سند، زمان دقیق اجرای مراحل و چگونگی تغییر دسترسی به سکوهای خارجی تشریح نشد.
فضای مجازی از ابزار ارتباطی به زیست‌بوم زندگی تبدیل شده است
آقامیری در بخش دیگری از نشست خبری، با اشاره به تحولات حدود سه دهه گذشته گفت که فضای مجازی دیگر صرفاً مجموعه‌ای از ابزارهای ارتباطی نیست، بلکه به محیطی برای زندگی، کسب‌وکار، آموزش، تفریح و تعاملات اجتماعی مردم تبدیل شده است.
او با اشاره به تشکیل شورای عالی و مرکز ملی فضای مجازی در سال ۱۳۹۰ اظهار کرد که این نهادها با هدف مشخص شدن متولی سیاست‌گذاری و راهبری این حوزه شکل گرفتند و موضوعاتی مانند شبکه ملی اطلاعات، حفاظت از کودکان و نوجوانان در فضای مجازی و دیگر مسائل راهبردی را در دستور کار قرار دادند.
رئیس مرکز ملی فضای مجازی، توسعه عدالت را یکی از ظرفیت‌های مهم این حوزه دانست و گفت که با کاهش محدودیت‌های زمانی و مکانی می‌توان خدمات آموزشی، دولتی و اقتصادی را به مناطق دوردست رساند.
به گفته او، دسترسی دانش‌آموزان مناطق محروم به محتوای آموزشی باکیفیت، امکان ارائه خدمات دولتی بدون نیاز به مراجعه به مراکز استان‌ها و فراهم شدن فرصت فروش محصولات برای تولیدکنندگان در نقاط مختلف کشور، از جمله ظرفیت‌های فضای مجازی است.
آقامیری همچنین داده‌محوری را عاملی برای افزایش شفافیت، ارتقای بهره‌وری، شناسایی گلوگاه‌های آسیب و کاهش زمینه‌های فساد توصیف کرد. او فضای مجازی را بستری برای معرفی فرهنگ و تمدن ایرانی ـ اسلامی در عرصه بین‌المللی دانست و تأکید کرد که تولیدات فرهنگی کشور می‌توانند از طریق این فضا مخاطبان گسترده‌تری پیدا کنند.
جنگ سایبری و شناختی؛ از اختلال در زیرساخت‌ها تا تأثیرگذاری بر افکار عمومی
دبیر شورای عالی فضای مجازی با اشاره به ابعاد امنیتی این حوزه گفت که در اسناد نظامی و امنیتی برخی قدرت‌های بزرگ، فضای سایبری در کنار زمین، دریا، هوا و فضا به‌عنوان پنجمین میدان جنگ شناخته می‌شود.
او با بیان اینکه کشور با جنگی ترکیبی در ابعاد نظامی، اقتصادی، سایبری و شناختی مواجه است، توضیح داد که حملات سایبری می‌توانند با هدف نفوذ به سامانه‌ها، از کار انداختن خدمات و ایجاد اختلال در زندگی مردم انجام شوند.
آقامیری استفاده از داده‌های فضای مجازی برای اهداف نظامی و تأثیرگذاری بر افکار عمومی را از دیگر ابعاد این تقابل دانست و گفت که جنگ شناختی می‌تواند با شکل‌دهی به جریان‌های اجتماعی، تغییر رفتارهای جمعی و دستکاری افکار عمومی دنبال شود.
او با اشاره به نمونه‌هایی مانند استاکس‌نت، استفاده از فناوری‌های سایبری برای آسیب‌رساندن به زیرساخت‌های راهبردی را موضوعی باسابقه دانست و مدعی شد که دشمنان از ابزارهای فنی و اطلاعاتی برای تضعیف حکمرانی کشورها استفاده می‌کنند.
رئیس مرکز ملی فضای مجازی در ادامه، مقاومت مردم، نخبگان و جوانان ایران را عامل مقابله با بخشی از این تهدیدها دانست و گفت که اقتصاد دیجیتال کشور با تکیه بر ظرفیت‌های داخلی، باوجود فشارها، مسیر فعالیت خود را ادامه می‌دهد.
آقامیری: توان مدیریت حملات سایبری افزایش یافته است
آقامیری با اشاره به تجربه مدیریت حملات سایبری در دوره جنگ ۱۲ روزه اظهار کرد که در ۷۲ ساعت پایانی این جنگ، مدیریت ارتباطات متناسب با شرایط و نوع تهدیدها انجام شد و پس از آن نیز مدیریت برخی مسیرهای ارتباطی داخلی و سیم‌کارت‌های خارجی در دستور کار قرار گرفت.
به گفته او، محدود کردن برخی مسیرهای حمله می‌تواند به تیم‌های امنیت سایبری کمک کند تا تمرکز بیشتری بر تهدیدهای پیچیده و گروه‌های حرفه‌ای مهاجم داشته باشند.
آقامیری تأکید کرد که حملات سایبری به زمان درگیری نظامی محدود نیست و در هفته‌های گذشته نیز حملات جدی رخ داده است. او مدعی شد بخش عمده این حملات مهار شده، هرچند در برخی موارد مهاجمان به موفقیت‌هایی دست یافته‌اند.
وی همچنین از روش‌های مختلف حملات سایبری، از جمله حملات منع خدمت توزیع‌شده، سرقت اطلاعات، جاسوسی، فریب کاربران و استفاده از دستگاه‌های آلوده به بدافزار سخن گفت و بر ضرورت پایش مستمر، شناسایی آسیب‌پذیری‌ها و تقویت زیرساخت‌های امنیتی تأکید کرد.
شبکه ملی اطلاعات؛ زیرساخت تداوم خدمات در زمان قطع اینترنت بین‌الملل
رئیس مرکز ملی فضای مجازی، شبکه ملی اطلاعات را یکی از ابزارهای اصلی برای تداوم خدمات داخلی در شرایط بحران معرفی کرد و گفت که وجود این زیرساخت امکان ادامه فعالیت بخشی از خدمات آموزشی، دولتی و اقتصادی را در زمان قطع اینترنت بین‌الملل فراهم می‌کند.
او با اشاره به خدمات دستگاه‌های کارت‌خوان، شبکه شاد و شبکه‌های اجتماعی داخلی اظهار کرد که این خدمات می‌توانند در صورت قطع ارتباطات خارجی همچنان فعال بمانند؛ هرچند فعالیت‌هایی که مستقیماً به اینترنت بین‌الملل وابسته‌اند، با محدودیت مواجه خواهند شد.
آقامیری در پاسخ به پرسشی درباره پیامدهای قطعی طولانی‌مدت اینترنت بر کسب‌وکارها، آموزش و فعالیت رسانه‌ها گفت که یکی از درس‌های این تجربه، ضرورت برخورداری از زیست‌بوم داخلی و کاهش وابستگی به زیرساخت‌های خارجی است.
او در عین حال پذیرفت که بخشی از فعالیت‌های اقتصادی، پژوهشی و رسانه‌ای به ارتباطات بین‌المللی نیاز دارند و گفت پیشنهادهایی برای کاهش آسیب به این گروه‌ها در حال بررسی است.
به گفته آقامیری، فعالان تجاری، استادان و پژوهشگران دانشگاهی، تأمین‌کنندگان کالاهای اساسی و خبرنگارانی که به ارتباطات خارجی نیاز دارند، از جمله گروه‌هایی هستند که باید نیازهای ارتباطی آن‌ها در برنامه‌ریزی‌های مربوط به شرایط بحرانی مورد توجه قرار گیرد.
او این وضعیت را به ضرورت استمرار خدمات حیاتی در زمان قطع برق تشبیه کرد و گفت همان‌طور که باید برق بیمارستان‌ها تأمین شود، در حوزه اینترنت نیز باید برای تداوم فعالیت‌های ضروری راهکارهایی در نظر گرفت.
پیشرفت شبکه ملی اطلاعات به حدود ۶۰ درصد رسید؟
آقامیری با اشاره به روند اجرای شبکه ملی اطلاعات گفت که میزان پیشرفت این طرح طی یک دوره دو تا سه‌ساله از حدود ۲۰ درصد و اندی به نزدیک ۶۰ درصد رسیده بود؛ اما تغییر دولت‌ها و زمان موردنیاز برای استقرار مجموعه‌های جدید، می‌تواند اجرای برنامه‌ها را با وقفه مواجه کند.
او از برگزاری جلسات هفتگی با وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات برای پیگیری این طرح خبر داد و گفت ارزیابی شبکه ملی اطلاعات در اسفندماه انجام شده و گزارش آن برای مقامات مسئول ارسال شده است. به گفته وی، نتیجه این ارزیابی در محدوده رقم قبلی و اندکی پایین‌تر قرار داشت.
رئیس مرکز ملی فضای مجازی، تکمیل موتورهای جست‌وجو، برخی زیرساخت‌ها و خدمات فنی را از نیازهای این شبکه دانست و تأکید کرد که هدف نهایی باید ارائه خدماتی باکیفیت و دسترسی مناسب از نظر سرعت و پایداری باشد.
آقامیری همچنین با اشاره به طرح‌های مرتبط با استقلال دیجیتال در دیگر کشورها، از جمله مباحث مطرح‌شده درباره طرح «یورو استک» در اروپا، گفت که کاهش وابستگی به زیرساخت‌های خارجی و ایجاد امکان استمرار خدمات در شرایط بحرانی، به دغدغه‌ای برای کشورهای مختلف تبدیل شده است.
برنامه رتبه‌بندی امنیتی سکوها و بانک‌ها
دبیر شورای عالی فضای مجازی در بخش دیگری از نشست، به رتبه‌بندی امنیتی سکوها و خدمات دیجیتال اشاره کرد و گفت این سازوکار در سال ۱۴۰۴ به تصویب رسیده و ابلاغ شده است.
به گفته او، در این فرایند وضعیت امنیتی مجموعه‌ها بر اساس شاخص‌های مشخص ارزیابی می‌شود و نتایج به خود آن‌ها اعلام خواهد شد تا فرصت اصلاح نقاط ضعف را داشته باشند.
آقامیری مهلت اصلاح این ضعف‌ها را یک ماه اعلام کرد و افزود پس از پایان این مهلت، ارزیابی مجدد انجام می‌شود و نتایج در اختیار عموم قرار خواهد گرفت.
او با بیان اینکه رتبه‌بندی امنیتی می‌تواند بر اعتبار و فعالیت اقتصادی مجموعه‌ها اثر بگذارد، از برنامه‌ریزی برای اعلام نتایج ارزیابی امنیتی بانک‌ها در هفته آینده خبر داد و گفت اقداماتی نیز برای اجرای این فرایند در بخش‌هایی مانند دانشگاه‌ها آغاز شده است.
استارلینک؛ از اختلاف حقوقی تا ادعای امکان مدیریت فنی
آقامیری در بخش مهم دیگری از نشست خبری، به فعالیت سرویس اینترنت ماهواره‌ای استارلینک پرداخت و آن را در چارچوب مباحث مربوط به حاکمیت دیجیتال و امنیت کشورها بررسی کرد.
او با اشاره به اظهارات بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، درباره استارلینک گفت حمایت از این سرویس را باید بخشی از روندی دانست که به اعتقاد او، با هدف تضعیف حکمرانی کشورها دنبال می‌شود.
رئیس مرکز ملی فضای مجازی اظهار کرد که فناوری‌های ارتباطی ماهواره‌ای فقط برای ارتباطات عادی به کار نمی‌روند و می‌توانند در حوزه‌های نظامی، از جمله فرماندهی و کنترل، مدیریت پهپادها، جمع‌آوری اطلاعات و انتقال داده‌های عملیاتی نیز مورد استفاده قرار گیرند.
او با اشاره به تجربه جنگ اوکراین و روسیه، تأکید کرد که بررسی چنین فناوری‌هایی باید علاوه بر جنبه ارتباطی، ابعاد امنیتی و نظامی آن‌ها را نیز دربر بگیرد.
آقامیری همچنین از پیگیری حقوقی ایران درباره فعالیت استارلینک در نهادهای بین‌المللی حوزه مخابرات خبر داد و گفت وزارت ارتباطات طی دو تا سه سال گذشته شکایت‌ها و مستنداتی را در این زمینه ارائه کرده است.
به گفته او، یکی از محورهای این پیگیری‌ها، لزوم رعایت مقررات سرزمینی و فرکانسی کشورهاست. وی همچنین از پیگیری وزارت امور خارجه در ارتباط با نروژ خبر داد و بر این موضع تأکید کرد که ارائه خدمات ماهواره‌ای نباید به نادیده گرفتن قوانین ملی کشورها منجر شود.
آقامیری با اشاره به امکان مدیریت فنی ارتباطات ماهواره‌ای مدعی شد که هیچ سامانه‌ای را نمی‌توان کاملاً غیرقابل مدیریت دانست و متخصصان داخلی در زمینه شناسایی و مدیریت ارتباطات پایانه‌های استارلینک فعالیت کرده‌اند.
او گفت چند سامانه برای مدیریت ارتباطات ماهواره‌ای در شرایطی که قطع ارتباط ضرورت داشته باشد، پیگیری شده و آزمایش‌هایی نیز روی محصولات مرتبط انجام گرفته است. به گفته وی، در حوادث دی‌ماه از یکی از این فناوری‌ها استفاده شده و ارتباط موردنظر قطع شده است.
رئیس مرکز ملی فضای مجازی همچنین از آمادگی ایران برای به‌اشتراک‌گذاری این فناوری با کشورهای همسو خبر داد و گفت در این زمینه تعاملاتی در حال انجام است.
این اظهارات، موضع اعلام‌شده مقام مسئول درباره توان فنی کشور است و جزئیات فنی سامانه‌ها، دامنه عملکرد آن‌ها و ارزیابی مستقل از نتایج آزمایش‌ها در اطلاعات ارائه‌شده تشریح نشده است.
سیاست‌های جدید؛ تبدیل ترافیک به درآمد و دفاع از هویت ایرانی ـ اسلامی
آقامیری در پایان نشست، با تأکید بر استقلال ایران در فضای فیزیکی و مجازی گفت: «ایران، چه در فضای فیزیکی و چه در فضای مجازی، مستعمره هیچ قدرتی نخواهد شد.»
او از تدوین سیاست‌های جدید در پاییز ۱۴۰۳ خبر داد که به گفته وی، قرار است منتشر شوند. تبدیل ترافیک فضای مجازی به درآمد برای تولیدکنندگان محتوا و دفاع از هویت تمدنی ایرانی ـ اسلامی، از محورهای اعلام‌شده این سیاست‌هاست.
دبیر شورای عالی فضای مجازی همچنین مأموریت این مجموعه را فراهم کردن فناوری، خدمات و محیطی باکیفیت برای مردم عنوان کرد و گفت تحقق این هدف مستلزم توجه هم‌زمان به ابعاد اقتصادی، اجتماعی، امنیتی، فرهنگی و حقوقی فضای مجازی است.