به گزارش خبرنگار صبا، گاهی یک ایده ساده می‌تواند بهانه‌ای شود برای باز کردن گره‌ای قدیمی. «در و تخته» از همان دست آثار است؛ سریالی که با ماجرای جابه‌جایی دو نوزاد در یک خانواده مذهبی آغاز می‌شود اما خیلی زود به مسئله‌ای بزرگ‌تر می‌رسد؛ ازدواج، فرزندآوری و چالش‌هایی که سال‌هاست نسل جوان با آن دست‌وپنجه نرم می‌کند. مسعود ملکی، تهیه‌کننده این مجموعه، معتقد است مهم‌ترین ویژگی این سریال که تولید مرکز سریال سوره است و هر شب از شبکه دو سیما پخش می‌شود، آن است که به سراغ موضوعی رفته که همه آن را می‌شناسند اما کمتر کسی جرأت کرده درباره آن حرف بزند.

ماجرای جابه‌جایی دو کودک در بیمارستان

ایده ساخت سریال «در و تخته» به سال ۱۴۰۱ بازمی‌گردد؛ زمانی که فراخوانی برای دریافت طرح‌های طنز با مضامین دینی منتشر شد. در میان طرح‌های رسیده، ایده‌ای متفاوت توجه سازندگان را جلب کرد؛ ماجرای جابه‌جایی دو کودک در بیمارستان و آشکار شدن این راز پس از ۱۷ سال.

به گفته ملکی، طرح اولیه توسط کارگردان نوشته شده بود و همان نسخه اولیه نیز بسیاری از دغدغه‌های مدنظر گروه تولید را در خود جای داده بود؛ دغدغه‌هایی مانند خانواده، ازدواج، فرزندآوری و زیست دینی. طرح اولیه‌ای که به دست ما رسید به شکل یک تله‌فیلم بود. ابتدا قرار شد این ایده در قالب یک فیلم سینمایی ساخته شود اما پس از ماه‌ها بازنویسی و بررسی، سازندگان به این نتیجه رسیدند که ظرفیت داستان بیش از یک فیلم است. همین شد که مسیر پروژه تغییر کرد و در قالب مینی‌سریال شکل نهایی خود را پیدا کرد و کلید ساخت آن از ۱۴۰۳ زده شد و از ۲۰ خرداد ۱۴۰۴، یعنی سه روز قبل از جنگ ۱۲ روزه، وارد کار تولید شدیم.

ازدواج، موضوع حساس رسانه است

ملکی معتقد است یکی از دلایل کم‌کاری رسانه‌ها در حوزه ازدواج، حساسیت بالای این موضوع است. به باور او، از آنجایی که مسئله ازدواج همیشه با حاشیه، نقد و چالش همراه بوده، بسیاری از تولیدکنندگان فرهنگی از ورود به این حوزه پرهیز می‌کنند. ما همیشه این دغدغه را داشتیم و زمانی که ایده مطرح شد، سریع پذیرفتیم و کار پیش رفت.

باوجوداین، بازخوردهای مخاطبان نشان داده که جامعه نه‌تنها از پرداختن به این مسئله خسته نشده، بلکه همچنان آن را یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های خود می‌داند. از نگاه او، ازدواج موضوعی است که تقریبا همه اقشار جامعه را درگیر می‌کند؛ از جوانان در آستانه تشکیل خانواده گرفته تا والدینی که درباره آینده فرزندان خود نگران‌اند.

اولین پرداخت به مسائل حساس جوانان در قاب تلویزیون

یکی از بحث‌برانگیزترین بخش‌هایی که تیم سازنده سریال «در و تخته» با آن مواجه بودند، پرداختن به موضوع بلوغ و نیازهای طبیعی جوانان است؛ موضوعی که در تلویزیون کمتر به آن پرداخته شده است. ملکی معتقد است که اگر ما به سراغ این موضوع نمی‌رفتیم و ریسک آن را نمی‌پذیرفتیم، شاید کسی دیگر وارد این حوزه نمی‌شد.

این قبیل مسائل مانند بلوغ جنسی و نیاز جنسی موضوعی است که یا تا امروز در قالب تلویزیون به آن پرداخته نشده یا اگر هم پرداخته شده، تنها در فضای سینما و پلتفرم ها و در فضایی غیرمتعارف به آن نزدیک شده‌اند. اما به نظر می‌رسد نگاه مثبت به این ماجرا و نگاه واقع‌بینانه‌ای که به آن شده، حلقه مفقوده این مسئله بوده که برخی سکانس‌ها برای اولین بار از تلویزیون ملی چنین موضوعاتی در قالب یک سریال خانوادگی پخش شد.

تهیه‌کننده سریال می‌گوید: گروه سازنده از ابتدا می‌دانستند که روی مرز باریکی حرکت می‌کنند. به همین دلیل، برای رعایت دقیق این حساسیت‌ها، ما چند کارشناس دینی داشتیم و متن چند بار بازنویسی شد و سکانس‌های حساس با دقت مورد بررسی قرار گرفت تا در زمان اجرا با دقت بیشتری مورد توجه قرار گیرد تا به نتیجه نهایی رسیدیم. ما کاملا نسبت به صحنه‌های حساس سریال آگاه بودیم که هم در زمان پخش از آن حراست شود و نظارت پخش، آن را حذف نکند و هم در تولید هم به درستی ضبط شود و خدا را شکر این اتفاق افتاد.

درواقع، هدف این بود که هم پیام موردنظر منتقل شود و هم اثر از چارچوب‌های رسانه ملی خارج نشود. آنچه در این سریال اهمیت دارد، نگاه واقع‌بینانه به مسئله بلوغ و ازدواج است؛ نگاهی که نه به ورطه ابتذال می‌افتد و نه صورت‌مسئله را پاک می‌کند.

ازدواج آسان؛ شعار یا واقعیت؟

شاید مهم‌ترین پرسش مخاطبان درباره «در و تخته» همین باشد؛ آیا در شرایط اقتصادی امروز می‌توان از ازدواج آسان سخن گفت؟ پاسخی که به دنبال آن هستیم، به اعتقاد تهیه‌کننده سریال، در دل روایت داستان نهفته است. او توضیح می‌دهد که شخصیت‌های سریال در موقعیتی قرار می‌گیرند که ناچارند بسیاری از پیش‌فرض‌ها و استانداردهای ذهنی خود را کنار بگذارند.

از دیدگاه او، بخش مهمی از موانع ازدواج نه در واقعیت بیرونی، بلکه در تصورات و انتظاراتی خلاصه می‌شود که به مرور زمان در ذهن خانواده‌ها شکل گرفته است. به باور او، اگر خانواده‌ها بتوانند از برخی قالب‌های ذهنی فاصله بگیرند، بسیاری از موانع موجود نیز کمرنگ خواهد شد. با تمام سختی‌هایی که در حال حاضر برای ازدواج وجود دارد، در جامعه امروز با نمونه‌های موفقی از ازدواج‌های ساده و کم‌هزینه روبرو هستیم، اما این نمونه‌ها کمتر در رسانه‌ها دیده شده و به آنها پرداخته می‌شود.

از همین منظر، «در و تخته» تلاش کرده به جای حکم صادر کردن و شعاری بودن، مخاطب را با موقعیتی مواجه کند تا با مشاهده خطرات پیش رو، باورهایش را بازنگری کرده و انگاره‌های پیشینی ذهنی خود را از بین ببرد؛ موقعیتی که در آن، خانواده‌ها ناچار می‌شوند میان تصورات ذهنی خود و واقعیت زندگی، یکی را انتخاب کنند؛ اتفاقی که در «در و تخته» رخ می‌دهد.

برای آسان‌سازی ازدواج باید فرهنگ‌سازی شود

آثار نمایشی بیش از آن‌که بتوانند راه‌حل‌های مستقیم برای این چالش جدی در جامعه ارائه دهند، می‌توانند با ایجاد تغییر در نگرش مخاطبان نقش‌آفرینی کند. ملکی معتقد است رسانه می‌تواند زمینه‌ساز تغییر رفتارهای اجتماعی باشد؛ همان‌گونه که در بسیاری از کشورهای دنیا از ابزار فرهنگ‌سازی برای اصلاح الگوهای رفتاری استفاده می‌شود.

او معتقد است که به دلیل بالا رفتن سن ازدواج و تبعاتی که به لحاظ اخلاقی، فرهنگی و خانوادگی در جامعه ایجاد می‌کند، ازدواج زاویه جذاب و لازمی برای جامعه ایرانی محسوب می‌شود. درمجموع، کار در حیطه ازدواج، مخاطب گسترده‌ای دارد و تمام اقشار جامعه را درگیر می‌کند.

در شرایطی که ازدواج آسان در جامعه امروز، دشوار به نظر می‌رسد اما باز هم عده‌ای به همین شکل و سیاق ازدواج می‌کنند و این امر الهی و توصیه پیامبر را انجام می‌دهند. اما نکته‌ای که در این بین مطرح است، این است که کمتر در رسانه به آن پرداخته شده و به آن ضریب داده می‌شود یا نهادهای رسانه‌ای غیررسمی در کشور در خدمت این نوع سبک زندگی نیست. به همین دلیل طبق پیام حضرت آقا که فرموده بودند: «باید با سبک زندگی آمریکایی مبارزه کرد»، به نظر می‌رسد در حال حاضر بهترین زمان برای این کار است.

به عنوان مثال، باور این که مردم ایران ۹۰ شب در خیابان‌ها حضور داشته باشند، امری عادی نبود اما دقیقا اینجاست که انگاره‌های ذهنی دچار چالش می‌شوند و اقداماتی غیرمتعارف از افراد سرمی‌زند. در مورد ازدواج هم همین‌گونه است و چنانچه انگاره‌های ذهنی متحول شوند، بسیاری از اقدامات اتفاق می‌افتد.

این سریال را می‌توان تلاشی برای باز کردن یکی از قدیمی‌ترین گره‌های اجتماعی امروز کشور دانست؛ گره‌ای به نام ازدواج. سریالی که تلاش کرده مخاطب را از دل یک داستان خانوادگی، به تأمل درباره باورهایی بکشاند که گاهی بیش از مشکلات اقتصادی، مسیر تشکیل خانواده را دشوار کرده‌اند. تا اینجای کار که سریال پخش شده، به گفته ملکی، بازخوردهای متنوعی و اغلب مثبتی از مخاطبان دریافت کرده‌اند که نشان می‌دهد، گروه سازنده سریال به هدفی که می‌خواستند، رسیده‌اند و امید دارند که بتوانند تغییری در مسیر تسهیل‌سازی امر ازدواج در جوانان ایجاد کنند.